Είναι γνωστό, ότι κάθε Ρωμαίος αυτοκράτορας συνήθιζε να πράττει κατά τη διάρκεια της βασιλείας του με σκοπό την ευημερία της αυτοκρατορίας του, αλλά και την εξασφάλιση της αιώνιας μνήμης του. Καθένας από τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, έχει αφήσει το σημάδι του. Άλλος για σπουδαίες μάχες, άλλος για τις κατακτήσεις του και άλλος για την διάδοση πολιτισμού.
Ο αυτοκράτορας Αδριανός, κατάφερε να κερδίσει την εύνοια του λαού του και έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους καλύτερους και φιλεύσπλαχνους αυτοκράτορες της Ρώμης. Δεν ήταν φιλοπόλεμος. Αγαπούσε τις τέχνες και συγκεκριμένα επένδυε στην αρχιτεκτονική. Πολλά έργα σε κάθε γωνιά της αυτοκρατορίας αποδίδονται στον Αδριανό.
Ολοκλήρωσε το πολυετές έργο του Πανθέου, του ναού προς τιμήν όλων των θεών στην Ρώμη. Πραγματοποίησε πολλά ταξίδια, επιβλέποντας πολλές φορές τις διαδικασίες περάτωσης των έργων του. Διάσημες ήταν και είναι οι διάφορες Πύλες που στήθηκαν στο όνομά του, σε πόλεις-κέντρα της αυτοκρατορίας.
Ένα από τα μεγάλα έργα του, ήταν ένα κτήριο στο κέντρο της αρχαίας Αθήνας. Ο Αδριανός, ήταν επίσης αρκετά παθιασμένος συγγραφέας και ποιητής. Είχε την μόρφωση που απαιτούνταν για κάθε αυτοκράτορα και σαφώς είχε μελετήσει τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς. Έτσι, ποιο μέρος θα ήταν το πιο κατάλληλο για να χτιστεί μια βιβλιοθήκη;
Το 132 μ.Χ., λοιπόν, βόρεια της Ρωμαϊκής Αγοράς της Αθήνας, κατασκευάστηκε η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη της αρχαίας πόλης. Ο Αδριανός δεν το λυπήθηκε. Η βιβλιοθήκη οικοδομήθηκε με πολυτελή υλικά και ήταν πλούσια διακοσμημένη.
Σήμερα, όταν περπατάμε στην πλατεία στο Μοναστηράκι, βλέπουμε πίσω από τα κάγκελα μόνο τα ερείπια της χαμένης αίγλης της. Με λίγη φαντασία, όμως, μπορεί να επιστρέψει. Μπορούμε να φανταστούμε τις κιονοστοιχίες της να αναβιώνουν, σχηματίζοντας την πρόσοψη του πρόπυλου, της εισόδου της βιβλιοθήκης, απ’ όπου εισέρχονταν οι πολίτες της αρχαίας ρωμαϊκής Αθήνας.
Όποιος έμπαινε μέσα, θα αντίκριζε πρώτα μια μεγάλη μακρόστενη αυλή, με κήπο και λίμνη στο κέντρο. Την λίμνη στόλιζαν αγάλματα, τα οποία είχαν τοποθετηθεί γύρω της. Οι κίονες του κτηρίου, ήταν φτιαγμένοι από λευκό πεντελικό μάρμαρο, ροζ μάρμαρο από την Φρυγία της Μικράς Ασίας και πράσινο λίθο από την Κάρυστο και επιστέφονταν με περίτεχνα κορινθιακά κιονόκρανα.
Στο βάθος, υπήρχαν πέντε αίθουσες. Στην κεντρική αίθουσα βρίσκονταν τα αναγνώσματα. Σήμερα λέμε «βιβλία», αλλά τότε δεν υπήρχαν τα βιβλία που έχουμε εμείς. Κάθε συγγραφικό έργο, γραφόταν και αντιγραφόταν με το χέρι, πάνω σε πάπυρο ή περγαμηνή και τυλιγόταν σε κύλινδρο. Οι κύλινδροι κάθε είδους λογοτεχνίας, Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων, είχαν τοποθετηθεί σε στοίβες στις εσοχές των τριών τοίχων του κεντρικού κτηρίου.
Εκεί, οι πολίτες είχαν την δυνατότητα να περάσουν τις ώρες τους εποικοδομητικά, μελετώντας ό,τι είχαν όρεξη. Έπαιρναν όποιον κύλινδρο ήθελαν και μετακινούνταν σε μία από τις διπλανές αίθουσες, δεξιά και αριστερά της κεντρικής, οι οποίες έχουν ταυτιστεί με αναγνωστήρια. Στα γωνιακά κτήρια, πιθανότατα γίνονταν μαθήματα, καθώς αποτελούσαν αίθουσες διδασκαλίας.
Η πολύχρωμη, λευκή, ροζ και πράσινη βιβλιοθήκη, με την λίμνη, τα αγάλματα και τις αίθουσες γεμάτες κόσμο που διάβαζαν, ήταν και ένα μέρος για την λατρεία του αυτοκράτορα, αφού αυτός έδινε την δυνατότητα στους πολίτες του να μορφώνονται ελεύθερα και κατά βούληση με αυτόν τον τρόπο.
Τους επόμενους αιώνες, η όμορφη ρωμαϊκή βιβλιοθήκη των Αθηνών υπέστη αρκετές ζημιές και αλλαγές. Το 267 μ.Χ., καταστράφηκε από τους Έρουλους (ένα αρχαίο φύλο της Βόρειας Ευρώπης) και ο περίβολός της ενσωματώθηκε στην οχύρωση της πόλης. Μετά από περίπου δύο αιώνες, επισκευάστηκε από τον τότε Ρωμαίο έπαρχο. Τον 5ο αιώνα μ.Χ., τους χρόνους της Βυζαντινής πια αυτοκρατορίας, χτίστηκε στο κέντρο της αυλής της βιβλιοθήκης, ένα τεράκογχο κτήριο. Αυτή, ήταν η πρώτη εκκλησία που χτίστηκε εντός των τειχών.
Ακολούθησαν άλλες δύο εκκλησίες, μια τρίκλιτη και μια μονόκλιτη βασιλική, τον 7ο και τον 11ο αιώνα αντίστοιχα. Με την οθωμανική κατάκτηση, ο χώρος της αρχαίας βιβλιοθήκης έγινε το εμπορικό και διοικητικό κέντρο της πόλης, με το Παζάρι και την έδρα του Τούρκου Βοεβόδα να βρίσκονται στην περιοχή της. Μετά την απελευθέρωση της χώρας και την δημιουργία του ελληνικού κράτους, μετατράπηκε σε στρατώνας.
Η Βιβλιοθήκη του Αδριανού, πέρασε πολλά. Από το μεγαλύτερο πνευματικό και πολιτισμικό κέντρο της Αθήνας των ρωμαϊκών χρόνων, έγινε ένα από τα μέρη της χριστιανικής λατρείας. Έγινε το κέντρο του εμπορίου και της διοίκησης της πόλης κατά την διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και τελικά, κατέληξε να φιλοξενεί το ελληνικό πεζικό και ιππικό.
Σήμερα, προστατεύεται και αναδεικνύεται, έχοντας και πάλι τον αρχικό χώρο όλο δικό της. Μετά από τους Ρωμαίους πολίτες και τους υπηκόους της Βυζαντινής και της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ανάμεσα στους εναπομείναντες κίονές της περπατάμε εμείς και οι χιλιάδες τουρίστες που κατακλύζουν την Αθήνα, θαυμάζοντας ακόμα το τι αποτελούσε αυτό το άλλοτε πανέμορφο κτήριο.
Βιβλιογραφία:
