Κυριολεκτικά στην άκρη του Αιγαίου, στα ανατολικά, βρίσκεται ένα νησί που αν και απομακρυσμένο, δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί πόλο έλξης για όποιον αναζητούσε δύναμη στην θάλασσα. Γεγονός που δεν άλλαξε καθόλου μέσα στους αιώνες. Αυτό το νησί, είναι η Κάρπαθος.
Η Κάρπαθος είχε πρωτοκατοικηθεί στα προϊστορικά χρόνια. Έχοντας στα δυτικά την Κρήτη, αναμενόμενο ήταν να φτάσουν εκεί οι Μινωίτες. Από τον Όμηρο μαθαίνουμε επίσης, ότι εκεί κάποια στγιμή κατοικούσαν και Αχαιοί, Μυκηναίοι δηλαδή, οι οποίοι απέκτησαν δύναμη μετά τους Μινωίτες.
Μετά το τέλος της επικράτησης αυτών των προϊστορικών πολιτισμών, έρχεται η διασπορά των πρώτων ελληνικών φύλων και η δημιουργία των πόλεων-κρατών σε όλη την Ελλάδα. Την Κλασική Εποχή, είναι γνωστό ότι όλος σχεδόν ο ελλαδικός χώρος απολάμβανε μια περίοδο μεγάλης άνθισης και ευημερίας.
Το ίδιο και η Κάρπαθος. Από εκείνη την εποχή και μετά, το νησί ακολουθεί τα γεγονότα της Ιστορίας και ακμάζει ή παρακμάζει ανάλογα με τα τεκταινόμενα που χαρακτηρίζουν τους αιώνες που ακολουθούν.
Ένα μέρος με βάση το οποίο μπορούμε να παρακολουθήσουμε την πορεία του όλο αυτόν τον καιρό, είναι μια ακρόπολη που βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του. Η ακρόπολη της Αρκάσας.
Κάποτε, εκεί βρισκόταν ένας οικισμός, τον οποίο αποτελούσαν οι κάτοικοι ενός από τους τέσσερεις αρχαίους δήμους της Καρπάθου. Η ακρόπολή του, έχει σωθεί μερικώς και ενώ δεν είναι τόσο γεμάτη με κτήρια όσο άλλες της εποχής, φαίνεται ότι εμπλουτίζεται αργά, καθώς περνούν οι αιώνες.
Όσοι έφταναν στην περιοχή από την θάλασσα, κατέβαιναν στα δύο αρχαία λιμάνια που έχουν εντοπιστεί χαμηλά, στην πεδιάδα της Αρκάσας. Όσο πλησίαζαν την περιοχή του Δήμου και τον οικισμό, θα έβλεπαν αρχικά την αρχαϊκή οχύρωση, η οποία τον προστάτευε. Αργότερα, την Κλασική και Ελληνιστική εποχή, προστέθηκαν στην Ακρόπολη δύο πύργοι, ενισχύοντας την. Εκτός από αυτά, έχουν βρεθεί κατάλοιπα διάφορων κτηρίων και δεξαμενών.
Δεν υπάρχουν αναφορές για άλλα οικοδομήματα της αρχαιότητας εντός της Ακρόπολης. Αργότερα, μετά την διάδοση και την επικράτηση του Χριστιανισμού, χτίστηκαν πολλές εκκλησίες στο νησί. Εκεί, κατασκευάστηκαν βασιλικές. Μία από αυτές είναι παλαιοχριστιανική, με τρία κλίτη και αποτελούνταν από ημικυκλικές αψίδες και μαρμάρινους κίονες.
Στην ανατολική της πλευρά, έχουν βρεθεί δύο άλλες εκκλησίες της Μεσοβυζαντινής περιόδου. Η πιο εντυπωσιακή από όλες αυτές, είναι εκείνη που καταστράφηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ.. Με την ανακατασκευή της, απέκτησε δάπεδα διακοσμημένα με πλούσια ψηφιδωτά, μέρος των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα.
Τους επόμενους αιώνες, τα πράγματα ήταν δύσκολα για την Κάρπαθο. Πειρατές της ανατολικής Μεσογείου, από την Αφρική και την Ασία, κυκλοφορούν στις θάλασσες και ταράζουν τις ζωές των κατοίκων των νησιών. Η Κάρπαθος ερημώνεται. Οι εναπομείναντες κάτοικοι εγκαταλείπουν τα παράλια και χτίζουν τα χωριά τους ψηλά, στα βουνά.
Στη συνέχεια, το νησί γίνεται τόπος συγκρούσεων και εκμετάλλευσης από Βυζαντινούς, Γενουάτες, Ιωαννίτες Ιππότες και Βενετούς. Μετά την επικράτηση των Ιταλών, ακολουθούν οι Οθωμανοί. Το 1538, ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, αρχιναύαρχος του οθωμανικού ναυτικού και πειρατής, το καταλαμβάνει και το εντάσσει έτσι στην αυτοκρατορία.
Ο οικισμός στην περιοχή της Αρκάσας, δεν έχει διαπιστωθεί για πόσο ακριβώς επιβίωσε. Η Ακρόπολή του ωστόσο, είναι μια μαρτυρία των ακμαζόντων χρόνων της Καρπάθου. Των αιώνων, κατά τους οποίους οι άνθρωποί της ζούσαν (τον περισσότερο καιρό) εν ειρήνη, κινούμενοι εύκολα στην περιοχή τους, απολαμβάνοντας την ζωή και τα προνόμια που τους προσέφερε το εμπόριο και η επικοινωνία με κάποια από τα μεγάλα και σπουδαία νησιά της εποχής, την Κρήτη και την Ρόδο.
Βιβλιογραφία:
