Μια χώρα, από την οποία έχει περάσει κόσμος και κοσμάκης. Ένας κόμβος, ο οποίος κάθε λίγο και λιγάκι, ακόμα κι αν δεν ακούγεται συνήθως πολύ, επιστρέφει στο προσκήνιο. Αυτό, βέβαια, ισχύει εδώ και πολύ καιρό. Πιο συγκεκριμένα, για χιλιάδες χρόνια.
Έχουν βρεθεί ευρήματα στην χώρα, τα οποία αποδεικνύουν ότι το Αφγανιστάν κατοικούνταν 52.000 χρόνια πριν. Από τότε, φαίνεται ότι η περιοχή δεν έχει «ηρεμήσει» ποτέ.
Τα τωρινά, αλλά και τα αρχαία σύνορά της, την καθιστούν πέρασμα και συνδετικό κρίκο Ανατολής και Δύσης. Κεντρικής και Νότιας Ασίας, Αφρικής και Ευρώπης, καθώς βρίσκεται πάνω ακριβώς στην κεντρική χερσαία ταξιδιωτική οδό. Ας δούμε, λοιπόν, ποιοι έχουν περάσει από αυτόν τον κόμβο.
Το 700 π.Χ., ένας ιρανικός λαός κυριαρχούσε στην περιοχή του σημερινού Αφγανιστάν. Αυτός ο λαός, ήταν οι Μήδοι, οι οποίοι ένωσαν για πρώτη φορά όλα τα πρώιμα βασίλεια της Εγγύς Ανατολής και δημιούργησαν την δική τους επικράτεια, την Μηδία.
Οι Μήδοι, όμως, δεν μπόρεσαν να μείνουν εκεί για πολύ. Το 550 π.Χ., την περιοχή κατάφεραν να υποτάξουν οι Αχαιμενίδες. Οι Αχαιμενίδες, ήταν μια βασιλική περσική δυναστεία, η οποία δημιούργησε την πρώτη από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες στην Μέση Ανατολή. Την Πρώτη Περσική Αυτοκρατορία, υπό τον Κύρο Β’.
Άλλα 200 περίπου χρόνια αργότερα, ήρθε να ταράξει τα νερά της Ανατολής ο ξακουστός Μακεδόνας στρατηλάτης, ο Μέγας Αλέξανδρος. Το 327 π.Χ., μετά από σκληρές μάχες εναντίον των ικανότερων ιππέων που είχε συναντήσει ποτέ, κατάφερε να καταλάβει την Βακτρία, την περσική σατραπεία που αποτελούνταν από το Αφγανιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Τατζικιστάν του σήμερα.
Εκεί, ο νεαρός ασταμάτητος άρχοντας γνώρισε την πρώτη του σύζυγο, την Ρωξάνη. Με τον γάμο του με την αριστοκράτισσα της Βακτρίας, ο Αλέξανδρος νομιμοποίησε και εγκαθίδρυσε την κυριαρχία του στην περιοχή. Αυτό, μέχρι το έτος 323 π.Χ., όποτε και πεθαίνει. Από εκείνη την στιγμή και μετά, ακολουθεί το χάος. Οι Πόλεμοι των Διαδόχων τράβηξαν πολύ και πάντα ο καθένας ανησυχούσε για τα εδάφη του.
Την εν λόγω περιοχή, ανέλαβε η δυναστεία των Σελευκιδών, απογόνων ενός από τους στρατηγούς του Αλέξανδρου, του Σέλευκου. Οι Σελευκίδες, είχαν αναλάβει ένα από τα μεγαλύτερα κομμάτια της άλλοτε ενωμένης Μακεδονικής αυτοκρατορίας. Συνεπώς, βρίσκονταν συνέχεια σε συγκρούσεις για την διατήρησή της.
Το 305 π.Χ., έκαναν πόλεμο με τον Νότο. Συγκρούστηκαν με τους Μαουρύα, τότε ηγεμόνες της Ινδίας, με στόχο να ανακαταλάβουν τις περιοχές μέχρι τις οποίες είχε φτάσει ο Αλέξανδρος. Χωρίς επιτυχία. Οι Μαουρύα επηρέασαν βαθιά εκείνο το κομμάτι της Κεντρικής Ασίας, για πάνω από 100 χρόνια.
Τίποτα, όμως, δεν διαρκούσε για πολύ εκεί. Το 250 π.Χ., άρχισαν να αποκτούν δύναμη και να επεκτείνονται οι Έλληνες της Βακτρίας. Στρατιώτες ή στρατηγοί του Αλέξανδρου, οι οποίοι έμειναν εκεί και αναμείχθηκαν με τον ντόπιο πληθυσμό, οι οποίοι κατάφεραν τότε να δημιουργήσουν το δικό τους βασίλειο. Το Ελληνο-βακτριακό βασίλειο, το οποίο έχαιρε εύφορων καλλιεργήσιμων εδαφών και εμπορικής δύναμης.
Τα επόμενα χρόνια – και τους αιώνες που ακολούθησαν – ακόμα περισσότεροι πέρασαν από εκεί. Στα δυτικά, εμφανίστηκαν οι Πάρθοι, οι οποίοι αποκτούσαν όλο και περισσότερη δύναμη. Έτσι, Πάρθοι, Σελευκίδες και Ελληνο-βακτριανοί, μάχονταν τώρα χάνοντας και κερδίζοντας έδαφος εναλλάξ.
Σε αυτούς ήρθαν να προστεθούν μετά και οι Ρωμαίοι από την Δύση, καθώς και άλλες νομαδικές φυλές από την ανατολική Ασία, οι οποίες πίεζαν προς την άλλη κατεύθυνση η μία την άλλη και μετακινούνταν σαν ντόμινο, προκειμένου να βρει η καθεμία που να «χωρέσει».
Εν τω μεταξύ, η αυτοκρατορία των Μαουρύα της Ινδίας δεν είχε πάψει να υπάρχει και να βασιλεύει. Οι Ελληνο-βακτριανοί και μετά οι Πάρθοι, επεκτάθηκαν και στα δικά τους εδάφη, δημιουργώντας έτσι ένα απίστευτο μείγμα πολιτισμών.
Μέχρι τον 1ο αιώνα μ.Χ., η ελληνιστική εξουσία έρχεται στο τέλος της. Νομαδικές φυλές όπως οι Γιουέτσι, οι Σάκα και οι Κοσσανοί, μαζί με την μεγάλη πια δύναμη των Ρωμαίων, μάχονται για την περιοχή. Τελικά, επικράτησαν οι Κοσσανοί, οι οποίοι δημιούργησαν τότε την δική τους αυτοκρατορία.
Τον 3ο αιώνα μ.Χ., κυριάρχησαν οι Σασσανίδες, η τότε βασιλική δυναστεία των Περσών, οι οποίοι ήθελαν να επαναφέρουν ό,τι είχε χαθεί από τους Αχαιμενίδες προγόνους τους. Τότε ήταν, που εμφανίστηκε μάλλον για πρώτη φορά ο όρος «Abgan», δηλαδή «Αφγανός».
Εν τέλει, τι περιλαμβάνει αυτός ο όρος, οι άνθρωποι και η χώρα που χαρακτηρίζεται από αυτόν;
Το Αφγανιστάν, είναι ένας τόπος που δεν έχει ηρεμήσει ποτέ. Ποτέ δεν λείπει ο κόσμος. Συγκρούσεις και εμπόριο, λαμβάνουν χώρα εκεί. Αποτελεί μια χώρα πλούσια σε πολύτιμα ορυκτά, χρυσό, ασήμι, χαλκό, λάπις λάζουλι. Πλούσια σε πολιτισμό, η οποία κάποτε αποτελούσε κόμβο τριών ηπείρων, όντας ένα πέρασμα για τα χρωματιστά περίτεχνα χαλιά, τα μπαχαρικά, τα πολυτελή υφάσματα και κοσμήματα και τόσα άλλα εξωτικά προϊόντα.
Γενιές και γενιές φυλών, λαών και βασιλικών δυναστειών όλων των ειδών την έχουν κάνει σπίτι τους. Είναι μια απίστευτη μείξη, ένα αμάλγαμα πολιτισμών της Δύσης και της Ανατολής. Ένας συνδυασμός προϊστορικών, αρχαίων και μεσαιωνικών λαών, περσικών, ελληνικών και ινδικών στοιχείων.
Ανθρώπων που πίστευαν στο δωδεκάθεο, στον Ζαρατούστρα, στον Βούδα και τελικά, με την τελική επέλαση και κυριαρχία των Αράβων στην Ανατολή, στον Μωάμεθ και το Ισλάμ.
Βιβλιογραφία:
