Το εμπόριο. Μία πτυχή του ανθρώπινου πολιτισμού, η οποία έχει χτίσει αλλά και καταστρέψει αυτοκρατορίες και κράτη. Ασταμάτητα ταξίδια, γεμάτα ανακαλύψεις και κινδύνους. Δρόμοι του κόσμου από τους οποίους έχουν περάσει αμέτρητοι άνθρωποι. Ο διασημότερος στην ιστορία, συνέδεε Ανατολή και Δύση.
Οι πρώτοι που ξεκίνησαν να τον χρησιμοποιούν, ήταν οι Πέρσες. Η Περσική αυτοκρατορία, ήταν μία από τις μεγαλύτερες της αρχαιότητας. Επόμενο ήταν, λοιπόν, να αναπτύξει μεγάλους εμπορικούς δρόμους, για να συναλλάσσονται οι σατραπείες της.
Μία από τις κύριες αρτηρίες της, ήταν η λεγόμενη «Βασιλική Οδός». Η Βασιλική Οδός χρησιμοποιήθηκε σχεδόν από την αρχή δημιουργίας της αυτοκρατορίας, από την Δυναστεία των Αχαιμενιδών. Προϋπήρχε, αλλά οι Πέρσες ήταν αυτοί που άρχισαν να την περπατούν ξανά, τον 6ο αιώνα π.Χ.
Δύο αιώνες μετά, τα πράγματα θα άλλαζαν. Η Περσική Αυτοκρατορία, θα γνώριζε έναν από τους μεγαλύτερους κατακτητές της ιστορίας. Η Βασιλική Οδός, πέρασε στον έλεγχο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο νεαρός στρατηλάτης, όμως, δεν πρόλαβε να καμαρώσει την αχανή αυτοκρατορία του όσο θα ήθελε. Έφυγε από τη ζωή το 323 π.Χ.
Το 339 π.Χ., όταν βρισκόταν στην κοιλάδα Φεργκάνα της Νεμπ, δηλαδή στο σημερινό Τατζικιστάν, ίδρυσε μια πόλη, την Αλεξάνδρεια Εσχάτη. Εκεί, στην περιοχή της Βακτριανής, όπως λεγόταν τότε, οι Έλληνες που ξέμειναν αναμείχθηκαν με τους κατοίκους. Το ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής αναπτύχθηκε και σε αυτήν την ανάπτυξη έπαιξε μεγάλο ρόλο η ανταλλαγή αγαθών με την υπόλοιπη Ασία.
Σε ένα από τα γραπτά του Παυσανία (Έλληνας περιηγητής και γεωγράφος του 2ου αιώνα μ.Χ.), μάλιστα, μαθαίνουμε ότι επέκτεινε την κυριαρχία του. Αναφέρει, επίσης, ότι έφτασε μέχρι την «χώρα των Σήρων». Ποιοι ήταν αυτοί όμως; Ο «σήρος» στα αρχαία ελληνικά, ήταν ο μεταξοσκώληκας. Ένας ήταν ο λαός που για χιλιάδες χρόνια παρήγαγε ύφασμα από τα κουκούλια αυτού του εντόμου. Η «χώρα των Σήρων» λοιπόν, δεν ήταν άλλη από την Κίνα.
Η Κίνα, παίρνει τώρα την σκυτάλη στην εξέλιξη του εμπορικού δρόμου που μας απασχολεί. Κατά την βασιλεία της Δυναστείας των Χαν, ο αυτοκράτορας Γου αντιμετώπιζε προβλήματα από επιθέσεις στα σύνορά του. Μετά από συνεργασία με την Δύση, σκέφτηκε ότι ίσως θα μπορούσε να επωφεληθεί περαιτέρω, αν διατηρούσε και συνέχιζε αυτή την επαφή.
Έτσι, το 130 π.Χ., άνοιξε ο μεγάλος και διάσημος εμπορικός δρόμος που ένωνε τις χώρες της Ανατολής και της Ασίας, με τις χώρες της Δύσης. Ένα τεράστιο δίκτυο που περνούσε από εκατοντάδες, μέρη, πόλεις και χωριά. Από ζούγκλες, δάση, ερήμους, θάλασσες, βουνά και κοιλάδες. Με κύριο εμπόρευμα, το πολυπόθητο μετάξι. Έτσι ξεκίνησε, ο «Δρόμος του Μεταξιού».
Τους επόμενους αιώνες, ο δρόμος αυτός εξελίχθηκε ραγδαία. Απέκτησε διακλαδώσεις και διευρύνθηκε, με αποτέλεσμα ο ένας δρόμος να γίνουν πολλοί. Οι δρόμοι του μεταξιού, λοιπόν, ανέβασαν το εμπόριο σε άλλο επίπεδο.
Χιλιάδες έμποροι κάθε εθνικότητας, ταξίδευαν για χιλιόμετρα προκειμένου να ανταλλάξουν τα αγαθά τους. Η μεταφορά τους, γινόταν με τα καραβάνια. Τεράστιες σειρές από ανθρώπους και ζώα, που ξεκινούσαν από τη μια άκρη του κόσμου και κατέληγαν στην άλλη.
Πολλές λεπτομέρειες για τους δρόμους του μεταξιού, μαθαίνουμε από τις αφηγήσεις ενός Ιταλού εμπόρου, ο οποίος περιγράφει στα γραπτά του τις περιπέτειες και τα θαυμαστά πράγματα που συναντούσε στα ταξίδια του. Αυτός, ήταν ο Μάρκο Πόλο. Ο ίδιος απαρίθμησε αρκετά από τα προϊόντα που έκαναν χιλιόμετρα για να φτάσουν στις αγορές του 13ου και του 14ου αιώνα.
Τα άλογα από την Δύση, κουβαλούσαν μέχρι την Ανατολή ό,τι της έλειπε. Σέλες, αμπέλια και σταφύλια, ζώα εξημερωμένα ή άγρια, μέλι, φρούτα, γυάλινα σκεύη, μάλλινες κουβέρτες, χρυσό, ασήμι, όπλα και πανοπλίες.
Στην Ανατολή, οι καμήλες φορτώνονταν με τσάι, βαφές, πολύτιμους λίθους, πορσελάνινα σκεύη, διάφορα μπαχαρικά, χρυσά και χάλκινα αντικείμενα, φάρμακα, αρώματα, ελεφαντόδοντο, ρύζι, χαρτί και πυρίτιδα (εφευρέσεις της Κίνας) και, προφανώς, υφάσματα από μετάξι.
Τα καραβάνια περνούσαν από την Κίνα, την Ινδία, την Μεσοποταμία, την Αίγυπτο, την Μικρά Ασία και έφταναν την Ελλάδα, την Ιταλία και την Βρετανία. Άλογα, καμήλες, άνθρωποι και από τις δύο πλευρές, ταξίδευαν για μέρες, βδομάδες, μήνες, ανταλλάσσοντας τα πολύτιμα εμπορεύματα. Αντιμετώπιζαν ληστές, πειρατές, αμμοθύελλες, καταιγίδες και χιονιάδες. Στο τέλος, όμως, οι αγορές έσφυζαν από τα πολύτιμα αγαθά που έκαναν τόσο δρόμο για να φτάσουν στον προορισμό τους.
Ένα γεγονός, όμως, στάθηκε εμπόδιο στην συνέχιση των επικίνδυνων και συνάμα προσοδοφόρων ταξιδιών. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Το 1453, η Πόλη πέφτει. Η Οθωμανική αυτοκρατορία, κλείνει την κύρια δίοδο από την Ανατολή στην Δύση και επωφελείται από την εκμετάλλευσή της. Τίποτα δεν θα ήταν ξανά το ίδιο.
Καραβάνια από τους δύο ορίζοντες και πλοία από την Μεσόγειο και τον Ινδικό Ωκεανό, έθεσαν τις βάσεις για το παγκόσμιο εμπόριο και έφεραν κοντά πολιτισμούς και λαούς με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο Δρόμος του Μεταξιού, επέτρεψε την επαφή τους και την ανταλλαγή στοιχείων. Οι τέχνες, οι θρησκείες, η φιλοσοφία, η τεχνολογία, οι γλώσσες, οι επιστήμες και η αρχιτεκτονική από Δύση και Ανατολή συναντήθηκαν και αναμείχθηκαν, αφήνοντας σε κάθε γωνιά ίχνη, που υπάρχουν λανθάνοντα μέχρι σήμερα…
Βιβλιογραφία:
