Στα βάθη της Ασίας και της Ανατολής, αλλά και στην μικρή μας Ελλάδα, υπήρχε ένα φυτό. Ένα ιδιαίτερο, διακριτικό λουλούδι, που κάποτε το συναντούσαν μόνο τυχαία σε διάφορες γωνιές και πλαγιές ορεινών περιοχών. Αν και σπάνιο στην αρχή, όταν εισήχθη μαζικά στην Ευρώπη, οδήγησε την χώρα που το λάτρεψε σε ένα πρωτοφανές οικονομικό κραχ, το οποίο έχει μείνει στην ιστορία.
Κατά την περίοδο του Μεσαίωνα, βολβοί του φυτού μεταφέρθηκαν στην κεντρική Ευρώπη. Το εν λόγω φυτό, είναι η τουλίπα. Από τα βουνά και τους κήπους της Τουρκίας, καθώς και από την γη της Πελοποννήσου και της Χίου, η τουλίπα ταξίδεψε σε μέρη που δεν είχε φτάσει ποτέ άλλοτε. Έφτασε στην Δυτική Ευρώπη και κυριολεκτικά, τρέλανε τον κόσμο.
Ο Λουδοβίκος ΙΔ’, ο βασιλιάς της Γαλλίας ή όπως φώναζε ο ίδιος τον εαυτό του ο «Βασιλιάς Ήλιος», ήταν ανάμεσα σε αυτούς που την λάτρεψαν. Του άρεσε τόσο, που διέταξε να φυτευτεί στο παλάτι του, με αποτέλεσμα όλοι οι κήποι των Βερσαλλιών να γεμίσουν από τουλίπες.
Ένα μικροκαμωμένο και χωρίς έντονη μυρωδιά λουλούδι, η τουλίπα εξέπληξε τους νέους θεατές της. Ακαταμάχητη δε φαίνεται να ήταν η γοητεία που ασκούσε στους πολίτες μιας συγκεκριμένης ευρωπαϊκής χώρας. Τους Ολλανδούς.
Τον 17ο αιώνα, η Δημοκρατία της Ολλανδίας ήταν η πλουσιότερη της ηπείρου. Οι έμποροι της είχαν φτάσει σε κάθε άκρη της Γης και ήταν γνωστοί για τις ικανότητές τους στην παγκόσμια αγορά.
Οι άνθρωποι εκεί είχαν πλουτίσει. Δεν τους έφτανε, όμως, απλά να έχουν τα λεφτά. Έπρεπε κάπως να το δείξουν. Την λύση τους έδωσε αυτό το λουλούδι, που με το που έφτασε στην χώρα τους, τους πήρε τα μυαλά. Βολβοί και σπόροι άρχισαν να εισάγονται μαζικά. Ένα ευτυχές γεγονός, ήταν το ότι η τουλίπα ευδοκιμούσε στο κλίμα της Ολλανδίας, έτσι ξεκίνησε σιγά σιγά παράλληλα και η καλλιέργειά της.
Από εκεί που δεν υπήρχε ίχνος τουλίπας, η χώρα κατακλείστηκε από αυτές. Βοτανολόγοι και καλλιεργητές, βλέποντας την πέραση που είχε, αποφάσισαν να πειραματιστούν. Έπαιρναν τους βολβούς και τους αναμείγνυαν ή προσέθεταν στο χώμα διάφορες ουσίες. Αυτές οι δοκιμές, οδήγησαν στην δημιουργία πολλών υβριδίων, όπως αυτό της λεγόμενης «σπασμένης τουλίπας». Ενός όμορφου δίχρωμου είδους, του οποίου τα πέταλα έβγαιναν ριγέ. Η «σπασμένη τουλίπα», λοιπόν, έσπασε επίσης και τα ταμεία.
Οι τιμές όλο και ανέβαιναν. Άνθρωποι συναντιούνταν σε ταβέρνες και συνάλλασσαν τους βολβούς. Στην αρχή, αγόραζαν μόνο αριστοκράτες, ευγενείς και πλούσιοι. Όσο περνούσε, όμως, ο καιρός, βολβούς και σπόρους αγόραζαν και από τα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα. Μετά το 1633, μεσοαστοί και φτωχοί άνθρωποι, έβαζαν υποθήκες τα σπίτια και τα κτήματά τους, προκειμένου να αγοράσουν και να πουλήσουν τουλίπες.
Από ένα σημείο και μετά, άρχισαν και οι μεταπωλήσεις. Οι βολβοί αγοράζονταν και έπειτα πωλούνταν σε όλο και υψηλότερες τιμές. Έχει καταγραφεί στα πρακτικά της εποχής, ένας βολβός ο οποίος πωλήθηκε για 95 φιορίνια και σε έναν μήνα έφτασε στην τιμή των 900 φιορινιών. Ένας βολβός έφτανε, επίσης, για την προίκα μιας νύφης. Οι τουλίπες είχαν φτάσει να κοστίζουν όσο ένα μεγαλοπρεπές σπίτι πάνω στο κεντρικό κανάλι του Άμστερνταμ.
Ο κόσμος αγόραζε σαν να μην υπήρχε αύριο. Μιλάμε για την λεγόμενη ιστορικά «Μανία της Τουλίπας». Τεράστιες εκτάσεις γης έσφυζαν από λιβάδια με πολύχρωμες τουλίπες. Οι αγορές κατέληξαν να γίνονται και για βολβούς που είχαν ήδη φυτευτεί στο χώμα, με συμφωνίες που μετέφεραν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας τους για όταν θα άνθιζαν. Την επόμενη χρονιά…
Η κατάσταση κορυφώθηκε το 1637. Εκείνη τη χρονιά, η ζήτηση άρχισε να πέφτει, ενώ το άγχος των εμπόρων μεγάλωνε. Ακόμα και σε λογικές τιμές, οι τουλίπες δεν αγοράζονταν. Η «χρηματιστηριακή φούσκα» που είχαν δημιουργήσει οι Ολλανδοί, τελικά έσκασε. Ξαφνικά, από τη μια στιγμή στην άλλη, οι πωλητές υπερίσχυαν αριθμητικά των αγοραστών. Με αποτέλεσμα, την ολοκληρωτική κατάρρευση της αγοράς. Καταστράφηκαν περιουσίες και η χώρα πτώχευσε. Όλα αυτά, από την υπερβολική λατρεία της τουλίπας.
Το λουλούδι έπεσε σε δυσμένεια. Λέγεται, ότι τότε, ένας γνωστός βοτανολόγος, όταν είδε τις τουλίπες ενός κήπου στο Leiden, άρχισε να τις χτυπάει. Παρόλα αυτά, και παρά την απέχθεια που πρέπει να είχαν οι Ολλανδοί μετά από την τόση τους λατρεία για το φυτό, μέχρι σήμερα στην Ολλανδία καλλιεργούνται μανιωδώς τουλίπες. Ένα λουλούδι της Ανατολής, που κατέληξε να γίνει σύμβολο μιας χώρας της Δύσης.
Βιβλιογραφία:
Amsterdam Tulip Museum - Tulipmania
