Βρισκόμαστε στην εποχή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Μετά την λαμπρή πρωτεύουσα, την Κωνσταντινούπολη, ακολουθεί σε αίγλη και φήμη η Θεσσαλονίκη. Όντας κοντά στην θάλασσα, η πόλη χρειαζόταν επίσης να κατέχει μια επαρκή οχύρωση. Οι πύργοι της έστεκαν περήφανοι, μέχρι την στιγμή επέλασης των Οθωμανών.
Οι Οθωμανοί δεν χτύπησαν κατευθείαν κέντρο. Άρχισαν να κατακτούν διάφορα κομμάτια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, όποια τους ήταν δυνατό, από στεριά και από θάλασσα. Το 1430, κάποια χρόνια πριν την Άλωση της Πόλης, προσάρτησαν στα εδάφη τους την Θεσσαλονίκη.
Μετά από κατακτήσεις, πάντα επέρχονταν αλλαγές, ώστε να φαίνεται ότι τα εδάφη είχαν αλλάξει πια «κύριο». Στην πόλη της Θεσσαλονίκης, ένα από τα πράγματα που άλλαξαν ήταν η οχύρωσή της. Οι βυζαντινές οχυρώσεις έβγαζαν μάτι. Έτσι, οι Οθωμανοί επιδόθηκαν στην κατασκευή ή επιδιόρθωση των τειχών, πραγματοποιώντας και αλλαγές παράλληλα με προσθήκες.
Στη θέση ενός πύργου της παλιάς οχύρωσης, στο σημείο όπου τα ανατολικά τείχη συναντούσαν τα θαλάσσια, χτίστηκε ένας άλλος, νέος πύργος. Αυτός, φαίνεται ότι είναι ο μόνος που έχει χαρεί το ασταμάτητο ενδιαφέρον του κόσμου όλους αυτούς τους αιώνες.
Η εμφάνισή του μέσα στα χρόνια έχει αλλάξει αρκετές φορές. Παράλληλα με αυτήν, άλλαζε βέβαια και η χρήση, αλλά και η ονομασία του. Μετά την κατασκευή του στην θέση του βυζαντινού οχυρωματικού πύργου και μέχρι τον 16ο αιώνα, ονομαζόταν «Πύργος του Λέοντος». Από τον 18ο αιώνα, μέχρι και τον 19ο, ονομαζόταν «Πύργος της Καλαμαριάς».
Κάποια στιγμή τον 19ο αιώνα, ο πύργος απέκτησε έναν λίγο μακάβριο χαρακτήρα… Έγινε φυλακή, αλλά όχι απλή φυλακή. Μια φυλακή, για βαρυποινίτες. Εγκληματίες που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο και τον έβρισκαν από τους Γενίτσαρους, τους επίλεκτους στρατιώτες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, μέσα σε αυτόν τον πύργο, ο οποίος βαφόταν κόκκινος.
Λογικό, λοιπόν, να μετονομαστεί για άλλη μια φορά. Ο «Πύργος της Καλαμαριάς», έγινε ο «Κανλή Κουλέ». Ο «Πύργος του αίματος». Αλλιώς, για να μην προκαλείται μόνο φόβος και τρόμος με κάθε αναφορά του, ο «Πύργος των Γενίτσαρων».
Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, έφτασε ο καιρός που η Οθωμανική αυτοκρατορία αποφασίστηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις. Οι εποχές είχαν αλλάξει, έτσι έπρεπε να αλλάξει κι αυτή. Έπρεπε να αλλάξει λίγο χαρακτήρα. Ο πύργος που φαινόταν φάτσα κάρτα σε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά σταυροδρόμια, όπως η Θεσσαλονίκη και χαρακτηριζόταν από το αίμα που έβαφε τους τοίχους του, δεν βοηθούσε την κατάσταση.
Ένας από τους φυλακισμένους κατάδικους μέσα στον πύργο, ο Νάθαν Γκουελεντί, μάλλον έμαθε για αυτές τις αλλαγές ακούγοντας τους Γενίτσαρους μέσα από τα κάγκελα. Έτσι, είχε μια ιδέα. Προσφέρθηκε να βάψει τον πύργο λευκό, για να «ξεπλύνει» την φήμη του. Θα το έκανε, όμως, υπό έναν όρο: την ελευθερία του.
Ο Νάθαν βγήκε από την φυλακή και έσωσε τον εαυτό του με έναν πολύ ευφάνταστο και πρωτοφανή τρόπο. Κρεμάστηκε από τις άκρες του πύργου και τον άσπρισε με ασβέστη. Όταν τελείωσε, ήταν ελεύθερος. Το μέρος που άφησε πίσω του, έγινε από τότε ο «Μπεγιάζ Κουλέ» ή όπως τον ξέρουμε όλοι μας μέχρι σήμερα, ο «Λευκός Πύργος».
Από τότε, ο πύργος έμεινε μεν λευκός, αλλά συνέχισε να αλλάζει χρήσεις και φιλοξενούμενους. Το 1867, τα ανατολικά και θαλάσσια τείχη γκρεμίστηκαν. Το 1911, γκρεμίστηκε και ο περίβολος. Ο πύργος, όμως, είχε κερδίσει την θέση του και έμεινε να στέκει μόνος μπροστά στη θάλασσα. Την επόμενη χρονιά, στόλιζε την Θεσσαλονίκη, απελευθερωμένη πια από τους κατακτητές των προηγούμενων αιώνων.
Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, χρησιμοποιήθηκε ως κέντρο διαβιβάσεων των Συμμαχικών δυνάμεων και της αεράμυνας της πόλης. Σε έναν από τους ορόφους του, έκρυβαν και αποθήκευαν αρχαιότητες που είχε ανακαλύψει η αρχαιολογική υπηρεσία της Στρατιάς της Ανατολής (συμμαχικό εκστρατευτικό σώμα, το οποίο δρούσε στα Βαλκάνια).
Έτσι, όσο πήγαινε, ο πύργος άφηνε πίσω το αιματοβαμμένο του παρελθόν και αποκτούσε έναν όλο και πιο «ευγενή» χαρακτήρα. Έγινε Εργαστήριο Μετεωρολογίας από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Με αυτόν ως βάση έδρασαν, επίσης, κάποια στιγμή και οι Ναυτοπρόσκοποι. Το 1927, ο Χρίστος Τσιγγιρίδης, πρωτοπόρος της Ελληνικής και Βαλκανικής Ραδιοφωνίας, είχε τον Λευκό Πύργο ως σταθμό, για να πραγματοποιήσει την πρώτη ραδιοφωνική εκπομπή στην Ελλάδα.
Ο Λευκός Πύργος συνεχίζει και στέκει ακλόνητος δίπλα στην θάλασσα, αποτελώντας το κύριο αξιοθέατο και σύμβολο της πόλης της Θεσσαλονίκης. Την επόμενη φορά που θα βγάλετε φωτογραφία, λοιπόν, θα ξέρετε ότι ο πύργος αυτός, έχει περάσει πολλά και αν του δώσετε περισσότερη σημασία, θα έχει πάρα πολλές ιστορίες να αφηγηθεί.
Βιβλιογραφία:
