Από την εικαστική σοδειά του Δεκεμβρίου, με τα μικρά σε διάσταση κι «ευχάριστα» έργα που συνήθως προτείνονται από τους γκαλερίστες ως «δώρα», η πρόταση της Ελευθερίας Τσέικο στον Τεχνοχώρο ξεχώρισε γιατί δεν μπήκε σε αυτό το κλίμα. Δεν πρότεινε εικόνες για εύκολη κατανάλωση, αλλά μια συμπαγή, συνεκτική δουλειά, με βάρος και με εσωτερική συνοχή. Ήταν από εκείνες τις εκθέσεις που, χωρίς θόρυβο, επιβάλλονται στον θεατή με τη σταθερότητα μιας ζωγραφικής που ξέρει τι ζητά και γιατί το ζητά.
Απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών με δασκάλους τους Μ. Μανουσάκη, Π. Χαραλάμπους, Μ. Σπηλιόπουλο και Ζ. Αρβανίτη – τέσσερις διαφορετικές εκδοχές του τι μπορεί να σημαίνει σήμερα ζωγραφική ως πράξη και ως σκέψη – συμπλήρωσε την εκπαίδευσή της στη χαρακτική με τον Γ. Γουρζή και στο ψηφιδωτό με τη Δ. Αγγελίδου, μαθητεία που της έδωσε μια σωματική σχέση με το ίχνος και την επιφάνεια.
Στα έργα της Τσέικο υπάρχει εκείνο το σκοτεινό, ανήσυχο βλέμμα που αναγνωρίζει κανείς από τη μακρά παράδοση της ευρωπαϊκής ζωγραφικής: κάτι από τη «μαύρη» διαύγεια του Γκόγια κι από την ειρωνική αγριότητα του Ένσορ. Οι μορφές της, πρόσωπα που φωνάζουν, που συσπώνται, που κοιτούν αλλού ή καταρρέουν, λειτουργούν ως φορείς έντασης. Είναι φιγούρες που έχουν δεχτεί τον κόσμο και τον επιστρέφουν παραμορφωμένο, σαν να περνά μέσα από φίλτρο μνήμης και τραύματος.
«Είναι δικό μου...» της Ελευθερίας Τσέικο από την έκθεσή της στον «Τεχνοχώρο» Φωτ.: Γιώργος Μυλωνάς
Όμως αυτή η σκοτεινή ματιά δεν καταλήγει στο γκρίζο. Η ζωγραφική της Τσέικο ζυγίζει το βάρος μέσα στο χρώμα. Τα κόκκινα, τα μπλε, τα πράσινα δεν «στολίζουν» τις μορφές· τις συγκρατούν, τις κρατούν στην επιφάνεια του πίνακα. Το χρώμα μελώνει την εικόνα, την κρατά ενωμένη την ώρα που όλα δείχνουν να διαλύονται. Έτσι, ακόμα και οι πιο αγωνιώδεις σκηνές όπως το «Επισκεπτήριο» ή η «Απόδραση» διατηρούν μια παράδοξη συνοχή: σαν να έχουν περάσει από το φίλτρο μιας συνθήκης που δεν απεικονίζεται με όρους αφηγηματικούς, αλλά οργανώνεται ζωγραφικά, ως πεδίο χρωματικών και μορφικών εντάσεων.
Έργα από την έκθεση της Ελευθερίας Τσέικο στον «Τεχνοχώρο». Επάνω διακρίνεται το «Επισκεπτήριο», κάτω η «Απόδραση» Φωτ.: Γιώργος Μυλωνάς
Τα πρόσωπα της Τσέικο έχουν εκείνη τη δυσάρεστη οικειότητα ανθρώπων που δεν υποδύονται ρόλους. Είναι σαν να τους έχεις συναντήσει κάπου, σε ένα νοσοκομείο, σε μια ουρά, σε μια στιγμή φόβου ή εξάντλησης. Αυτό κάνει τη ζωγραφική της να λειτουργεί περισσότερο σαν μνήμη παρά σαν εικόνα. Δεν τη θυμάσαι επειδή ήταν «ωραία», αλλά επειδή σε έβαλε για λίγο σε έναν χώρο όπου τα συναισθήματα δεν σου χαρίζονται. Όχι, η ζωγραφική της δεν είναι εύκολη ούτε ευχάριστη. Έχει όμως ένα σπάνιο χάρισμα: να αποφεύγει τις καλλιέπειες και να επιστρέφει διαρκώς στο βλέμμα.
«Στην υγεία μας» από την Ελευθερία Τσέικο στην έκθεσή της στον «Τεχνοχώρο». Φωτ.: Γιώργος Μυλωνάς
Μπορείτε να περιηγηθείτε ψηφιακά στα έργα της Ε. Τσέικο εδώ.
Κεντρική φωτ.: Έργα από την έκθεση της Ελευθερίας Τσέικο στον «Τεχνοχώρο». Αριστερά το «Δραπετεύοντας Ι», δεξιά το «Δραπετεύοντας ΙΙ» Φωτ.: Γιώργος Μυλωνάς
