Τι είναι αυτό που μας κάνει να διαφέρουμε από τα υπόλοιπα ανθρώπινα όντα; Η μάτια μας, ο τρόπος με τον οποίο παρατηρούμε τον κόσμο και έπειτα τον περιγράφουμε με τις δικές μας λέξεις. Αυτά (σ.σ. το βλέμμα και ο λόγος μας) μας καθορίζουν, δίνουν το στίγμα μας. Γι’ αυτό και η απόφαση μίας ύπαρξης να μιλήσει για μία άλλη μέσα από ένα έργο τέχνης οποιασδήποτε μορφής είναι κάτι παραπάνω από όμορφη, είναι – θαρρείς – ένα νέο βάπτισμα.
Η ματιά της Αγγελικής Φλωράκη επάνω στον πολυπράγμονα Αχιλλέα Κυριακίδη είναι έμπλεη αναζήτησης, όπως εκείνη η άσβεστη επιθυμία των παιδιών να ανακαλύψουν τι βρίσκεται πίσω από οτιδήποτε παρατηρούν‧ μετακινούν με τα χέρια τους, ακουμπούν και μυρίζουν και με έκπληξη αναφωνούν το εύρημά τους.
Η Φλωράκη αναζητά με την κάμερα ανά χείρας και προχωρά με το ακούραστο βάδισμά της, ακολουθεί τον Κυριακίδη στην καθημερινότητά του κατά τη διάρκεια μηνών, και παραδίδει το πορτραίτο του μέσα από το ντοκιμαντέρ παρατήρησης «Αχιλλέας Κυριακίδης – Μέχρι να ξημερώσει Πέμπτη» (2026, 37’), το οποίο θα κάνει (10 Μαρτίου) παγκόσμια πρεμιέρα στο πλαίσιο του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (5-15 Μαρτίου 2026).
Στιγμές από τη φεστιβαλική διοργάνωση περιλαμβάνονται στο ντοκιμαντέρ το οποίο ξεκινά με την κάμερα στραμμένη στον Κυριακίδη σε δράσεις του 65ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (Νοέμβριος 2024). Κατ' αυτόν τον τρόπο, αφενός υποδηλώνεται η σχέση του Κυριακίδη με το σινεμά, αφετέρου η Φλωράκη «κλείνει το μάτι» στο Φεστιβάλ: ενώ στις αίθουσές του προβάλλονται ταινίες, η ίδια, αθόρυβα, γυρίζει τη δική της ταινία, υπογραμμίζοντας πως το να δημιουργεί κάποιος τέχνη δεν είναι μια πολύκροτη διαδικασία.
Εκείνο που απαιτείται είναι η ευαισθησία, γι’ αυτό και είναι άξιο αναφοράς ότι δεν ακούμε την ίδια κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ. Επιλογή που συνάδει με την επιθυμία να αναδείξει τον πρωταγωνιστή της, δίνοντάς του τον πρώτο λόγο.
Στιγμιότυπο από το ντοκιμαντέρ «Αχιλλέας Κυριακίδης – Μέχρι να ξημερώσει Πέμπτη». Πηγή φωτ.: Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
«Τον Αχιλλέα Κυριακίδη τον γνώρισα και τον αγάπησα μέσα από τις μεταφράσεις του, αυτές με εισήγαγαν στον κόσμο της λογοτεχνίας. Κατόπιν, ανακάλυψα και διάβασα τα θαυμάσια διηγήματά του, και έπειτα έμαθα ότι έχει ακόμα μια πτυχή, εκείνη της σκηνοθεσίας», όπως μου αναφέρει.
Ποιος ο λόγος δημιουργίας του ντοκιμαντέρ; «Θέλησα να γνωρίσω τον άνθρωπο πίσω από τον μεταφραστή, τον συγγραφέα και τον σκηνοθέτη. Να φτιάξω ένα ντοκιμαντέρ, στο οποίο να αποτυπώνονται όλα όσα τον συγκροτούν, μέσα από τη δική μου ματιά και τη σχέση που αναπτύξαμε κατά τη διάρκεια του περασμένου χειμώνα, καθώς τον ακολουθούσα, τον παρατηρούσα και τον κινηματογραφούσα», σημειώνει.
Στην άρτια σύνδεση εικόνας και ήχου ξεμυτίζουν στιγμές γεμάτες συγκίνηση, όπως η παρατήρηση της βιβλιοθήκης στο σπίτι του Κυριακίδη, των γραμμάτων του και των δαχτύλων του χάριν των οποίων μας έχει προσφέρει την αγάπη του για τις τέχνες και τα γράμματα, δίχως να απουσιάζει η αίσθηση της ματαιότητας, το «τι θα γίνουν όλα αυτά;». Ερώτημα που δεν έπαψε να απασχολεί όσους έχουν βάλει ακόμα ένα λιθαράκι ώστε η ανθρωπότητα να αναχθεί πνευματικά σε ανώτερο επίπεδο.
Στιγμιότυπο από το ντοκιμαντέρ «Αχιλλέας Κυριακίδης – Μέχρι να ξημερώσει Πέμπτη». Πηγή φωτ.: Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Οι ανησυχίες του Κυριακίδη διατρέχουν το ντοκιμαντέρ θέτοντας το κοινό σε επαγρύπνηση, κάνοντάς μας κοινωνούς των σκέψεών του. «Πρεπει να μιλάμε. Δεν λέω υπέροχα πράγματα, μπορεί να γράφω και μερικά ωραία πράγματα αλλά το μπλα μπλα δεν το έχω. Γι’ αυτό έγινα συγγραφέας για να μην χρειάζεται να μιλάω», τον ακούμε – μεταξύ άλλων – στο ντοκιμαντέρ.
Ο λόγος του μεστός, αναδύεται σαν κελαήδισμα μες τη σιωπή και τους ήχους των δύο πόλεων (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) όπου έγιναν τα γυρίσματα, «ταξιδεύοντας» τον θεατή στο σύμπαν του Κυριακίδη. Πρόκειται για ένα κινηματογραφικό ποίημα το οποίο μέλλει να αποτελέσει ένα κομμάτι των αρχείων του αύριο. Ως κοινό, οφείλουμε να εκτιμήσουμε τη δημιουργία ενός τέτοιου ντοκιμαντέρ και να εστιάσουμε σε μία επιπλέον πτυχή του.
Η «αφωνία» της Φλωράκη κατά την ταινία φέρει ακόμα μία συνιστώσα που ξεχωρίζει θετικά μέσα από τις πληγές της εποχής μας: την ανάγκη να ακούμε τον άλλον δίχως να τον επικαλύπτουμε. Σε μία εποχή με υπέρμετρο το εγώ, η ακοή και η ενσυναίσθηση είναι αρετές δυσεύρετες και ο μόνος τρόπος να μάθουμε τον (εκάστοτε) άλλον δεν είναι παρά να τον παρατηρούμε και συνάμα να τον ακούμε.
Η αφίσα του ντοκιμαντέρ «Αχιλλέας Κυριακίδης – Μέχρι να ξημερώσει Πέμπτη», τμήμα της στην κεντρική φωτ. του παρόντος σημειώματος. Πηγή φωτ.: Facebook/ Αγγελική Φλωράκη
* Το ντοκιμαντέρ «Αχιλλέας Κυριακίδης – Μέχρι να ξημερώσει Πέμπτη» (2026, 37’) της Αγγελικής Φλωράκη (παραγωγή, σενάριο, σκηνοθεσία, διεύθυνση φωτογραφίας, μοντάζ, ήχος) κάνει παγκόσμια πρεμιέρα την Τρίτη 10 Μαρτίου (16:30, αίθουσα «Τζον Κασσαβέτης», Λιμάνι Θεσσαλονίκης) στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, και έπειτα προβάλλεται (11-15 Μαρτίου) στη διαδικτυακή πλατφόρμα του Φεστιβάλ. Υπάγεται στο τμήμα Ανοιχτοί Ορίζοντες – Ντοκιμαντέρ Μικρού Μήκους του ΦΝΘ.
