Πολιτιστική προσφορά στον αρχαιολογικό πλούτο της Ελλάδος οι τεκμηριωμένες εκδόσεις που άπτονται θεματικής αρχαίου πολιτισμού και των μουσείων που τον φυλάττουν και τον παρουσιάζουν στο κοινό. Μία τέτοια έκδοση είναι και ο αφιερωματικός τόμος «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών», που συνάμα αποτελεί τον εικοστό τέταρτο της εκδοτικής σειράς «Ο Κύκλος των Μουσείων» – μίας εκδοτικής πρωτοβουλίας του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση, την οποία συνεχίζει η Lamda Development.
Ο εν λόγω «κύκλος», «των Μουσείων», προβάλλει τους θησαυρούς των αρχαιολογικών μουσείων της χώρας μας και την πλούσια πολιτιστική της κληρονομιά. Ο δε τόμος «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών» της αρχαιολόγου και Διευθύντριας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, Δρ Αναστασίας Κουμούση, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εκδοτικά «διαμάντια» του προηγούμενου έτους και αναδεικνύει το αρχαιολογικό παρελθόν μιας πόλης με μακρά ιστορική διάρκεια, η οποία ξεκινά από την προϊστορική εποχή και φτάνει έως τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.
Μέσα από τεκμηριωμένα κείμενα και πλούσιο φωτογραφικό υλικό από τα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου, ο αναγνώστης ανακαλύπτει το ισχυρό μυκηναϊκό αποτύπωμα στην περιοχή, τον ασύγκριτης τέχνης ελληνιστικό χρυσό, τα υψηλής αισθητικής ρωμαϊκά ψηφιδωτά, τις μοναδικές χρωματικές παλέτες των γυάλινων αγγείων, καθώς και τις επιβλητικές παραστάσεις μονομάχων.
Από τους Μυκηναίους άνακτες έως και την Αχαϊκή Συμπολιτεία και την ρωμαϊκή περίοδο, η περίπου 300 σελίδων έκδοση συνθέτει ένα ταξίδι στην ιστορική πορεία, τη διαχρονικότητα και την πολυπολιτισμικότητα της ζωής στην Αρχαία Πάτρα.
Ζεύγος χρυσών ενωτίων με τη μορφή περιστεριών που πατούν σε πλίνθο. Πάτρα, τέλη του 2ου – αρχές του 1ου αι. π.Χ.
«Η έκδοση που κρατά ο αναγνώστης στα χέρια του, αποτέλεσμα επιστημονικής επιμέλειας και αισθητικής αρτιότητας, αποτελεί πολύτιμο οδηγό και συνοδοιπόρο στην ανακάλυψη του πολιτιστικού πλούτου» της Πάτρας. «Αναδεικνύει με τεκμηριωμένο και εύληπτο τρόπο το αφήγημα της ιστορικής πορείας της περιοχής, συνδέοντας το τοπικό με το οικουμενικό, το παρελθόν με το παρόν. Με αυτόν τον τρόπο, η σειρά ''Ο Κύκλος των Μουσείων'' επιβεβαιώνει και πάλι τη σημασία της ως εργαλείο γνώσης, παιδείας και εξωστρέφειας», όπως υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στο σημείωμά της στον αφιερωματικό τόμο.
Ψηφιδωτό δάπεδο μεγάλης και πλούσιας ρωμαϊκής έπαυλης από τα μεγαλύτερα που έχουν εντοπιστεί στην Πάτρα. Τέλη του 3ου - αρχές του 4ου αι. π.Χ.
Κοσμώντας το εξώφυλλό της με φωτογραφία ψηφιδωτού δαπέδου μεγάλης και πλούσιας ρωμαϊκής έπαυλης – όπως παρατηρούμε στην παραπάνω φωτογραφία – η έκδοση ξεκινά με εκτενή αναφορά στη δυτική Αχαΐα και την Πάτρα διαμέσου των αιώνων, συνεχίζει με πλήρη στοιχεία για το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών και την τοπογραφία της Αχαΐας.
Στις επόμενες σελίδες η Αχαΐα παρουσιάζεται μέσα από τη μυθολογία και την Ιστορία, γίνεται επίσης λόγος για την οργάνωση, την εξουσία, τη δύναμη, τον πλούτο, την επιστήμη, τη λαϊκή και ξέφρενη λατρεία στην ευρύτερη περιοχή. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο εμπόριο, το οποίο αποτέλεσε διαχρονικά πηγή εισοδήματος, πλούτου και έμμεσης εξασφάλισης της αυτάρκειας για ολόκληρη τη δυτική Αχαΐα, με τα οφέλη του να φτάνουν αδιάκριτα και στις πιο ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
Έκταση καταλαμβάνει επίσης το κεφάλαιο που αναφέρεται στην καθημερινή ζωή των Αχαιών, με την Δρ Αναστασία Κουμούση να σημειώνει ότι «η προσέγγιση της καθημερινής ζωής στη δυτική Αχαΐα των προϊστορικών χρόνων δεν είναι εύκολη, κυρίως διότι οι ανασκαφές οικιστικών εγκαταστάσεων είναι λιγοστές, αποσπασματικές και περιληπτικά δημοσιευμένες, και ως εκ τούτου η ανασύσταση της ζωής σε έναν προϊστορικό οικισμό δεν είναι δυνατή». Γι' αυτό, «ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναζήτηση όψεων της καθημερινότητας, όπως αυτή αποτυπώθηκε στα ταφικά περιβάλλοντα, και η αναγνώριση και η ερμηνεία του σχετικού υλικού».
Ψηφιδωτό δάπεδο από μεγάλο και πολυτελές κτιριακό συγκρότημα της Πάτρας. Στο κεντρικό μετάλλιο εικονίζεται η κεφαλή της Μέδουσας κατενώπιον. 2ος αι. μ.Χ.
Το «ταξίδι» στην Αχαΐα ολοκληρώνεται με τα κεφάλαια «Άρτος και θέαματα» που αναφέρεται στην αναζήτηση της αυτάρκειας ως διαχρονικά ζητούμενο στην περιοχή, μέσω της εσωτερικής παραγωγής και του εμπορίου, και «τα νεκροταφεία», εκεί όπου, τρόπον τινά, φυλάσσεται αυτό που κάποτε ήταν ζωή.
Στην προκειμένη, διατηρείται μέσα από τον αφιερωματικό τόμο «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών» – μία, αν μη τι άλλο, άρτια έκδοση η οποία διατίθεται δωρεάν σε επιλεγμένους αποδέκτες, όπως Μουσεία, Βιβλιοθήκες, Πανεπιστήμια τόσο στην Ελλάδα όσο και το εξωτερικό. Η έκδοση είναι διαθέσιμη σε ψηφιακή μορφή, στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα, στην ιστοσελίδα της Lamda Development.
Πολυγωνικό υαλόφραγμα παραθύρου από πολυτελή αστική κατοικία της ρωμαϊκής πόλης των Πατρών. Ελεφαντοστέινα διάχωρα συγκρατούν το αδιαφανές γαλάζιο γυαλί. 2ος αι. μ.Χ.
Όσο για την έκδοση του τόμου, έγινε από τις Εκδόσεις «Ολκός», υπό την εκδοτική φροντίδα της Ειρήνης Λούβρου. Η φωτογράφιση έγινε από τον Σωκράτη Μαυρομμάτη, η μετάφραση στα αγγλικά από την Αλεξάνδρα Ντούμα και η σελιδοποίηση από την Ελίζα Κοκκίνη. Η επεξεργασία των εικόνων έγινε από τον Νίκο Λαγό, η τυπογραφική διόρθωση από τον Παντελή Μπουκάλα, η εκτύπωση από την εταιρεία Φωτόλιο, και η βιβλιοδεσία από τον Γιώργο Ηλιόπουλο.
Ας μην λησμονούμε όμως τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από όλα, που έριξαν τον σπόρο αυτής της προσφοράς προς τον πολιτισμό, και συνέχισαν με την ίδια αφοσίωση. Πρόκειται για τους δημιουργούς της έκδοσης, την οικογένεια Σπύρου Λάτση, τον διευθύνοντα σύμβουλο της Lamda Development, Οδυσσέα Αθανασίου, και τον εμπνευστή της σειράς, αντιπρόεδρο της Lamda Development και ποιητή, Βαγγέλη Χρόνη.
Κεντρική φωτ.: Ο αφιερωματικός τόμος «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών»
