Σήμερα, αγοράζουμε αυτό το γλυκό από τα σούπερ-μάρκετ. Από τα περίπτερα της γειτονιάς. Είναι ο νούμερο ένα πειρασμός αυτών που αγαπούν τα γλυκά και κατέχει πρωταρχική αξία και θέση ανάμεσά τους. Η σοκολάτα. Πώς φτάσαμε, όμως, μέχρι εδώ και από που προέρχεται τελικά η σοκολάτα;
Πολλούς αιώνες πριν, στα τροπικά δάση της Λατινικής Αμερικής, ανάμεσα στα άλλα εξωτικά φυτά φύτρωνε ένα ιδιαίτερο δέντρο, με κιτρινοκάστανους καρπούς. Το 3.300 π.Χ., ανακάλυψαν αυτό το δέντρο διάφορες αρχαίες φυλές του Εκουαδόρ. Μετά από σύγχρονες έρευνες, έχουν έρθει στο φως αρχαιολογικά ευρήματα με χημικά ίχνη του φυτού, γεγονός που αποδεικνύει ότι είχε ξεκινήσει με κάποιο τρόπο η χρήση του.
Το 1.800 π.Χ., μια άλλη αρχαία φυλή της Μεσοαμερικής (σημερινή Κεντρική Αμερική), οι Ολμέκοι, είναι οι πρώτοι που επεξεργάζονται τους καρπούς αυτού του δέντρου και τους μετατρέπουν σε ένα δυνατό ρόφημα. Δεν είναι γνωστό πώς κατάλαβαν ότι οι καρποί αυτού του δέντρου είχαν τέτοιες προοπτικές. Ένα πιθανό σενάριο, είναι ότι καθώς έτρωγαν τους καρπούς, πετούσαν τους κόκκους στην φωτιά. Μετά από λίγο, μάλλον οι κόκκοι ανέδυαν μία ευχάριστη μυρωδιά, η οποία έδωσε στους Ολμέκους την ιδέα της εκμετάλλευσής τους.
Μία από τις πιο γνωστές και προηγμένες αρχαίες φυλές της περιοχής, οι Μάγια, θεωρούσαν αυτό το δέντρο ιερό. Ήταν το μόνο δέντρο στο οποίο είχαν δώσει όνομα: «Cacahuaquchtl» («Κακαχουακούτλ»). Κάτι δεν αρχίζει να θυμίζει; Αυτή, είναι η πρώτη ονομασία για το κακαόδεντρο, το φυτό από το οποίο προέρχεται το κακάο.
Το κακαόδεντρο ήταν για τους Μάγια ένα σύμβολο ζωής και γονιμότητας. Οι κόκκοι του εικονίζονται σε τοιχογραφίες τους, σε αγγεία και στα βιβλία τους. Οι Μάγια ήταν μάλιστα αυτοί που ξεκίνησαν και την καλλιέργειά του. Η παρακμή της αυτοκρατορίας τους τον 10ο αιώνα μ.Χ., επέτρεψε την ανέλιξη μιας άλλης φυλής, αυτής των φιλοπόλεμων Αζτέκων.
Οι Αζτέκοι δημιούργησαν μια μεγάλη αυτοκρατορία στην περιοχή του σημερινού Μεξικού μέσω των πολέμων που κήρυτταν. Η επιθετική και ακούραστη φύση τους, τους επέτρεψε να κατακτήσουν πολλές άλλες φυλές και να γίνουν κυρίαρχοι.
Η εποχή αυτή, είναι κομβική για την ιστορία της λατρεμένης σοκολάτας. Οι Αζτέκοι, είχαν αναπτύξει ένα ολόκληρο σύστημα επεξεργασίας των κόκκων κακάο. Τους είχαν ως τροφή και συνήθιζαν να τους αλέθουν και να τους μετατρέπουν σε σκόνη, γεγονός που επέτρεπε την κατανάλωσή τους και ως ρόφημα, το οποίο οι Αζτέκοι ονόμαζαν «Choclatl» («Τσόκλατλ»).
Το ποτό αυτό, όμως, δεν προοριζόταν για τον οποιονδήποτε. Ήταν το ποτό των θεών. Μέσα στα μαγειρεία του παλατιού, ετοιμαζόταν από το βασιλικό προσωπικό. Η πικρή γεύση του, εμπλουτιζόταν παραπάνω με την προσθήκη μπαχαρικών, κάνοντάς το ακόμα πιο δυνατό και πικάντικο. Έπειτα, το σέρβιραν στον αυτοκράτορα και την βασιλική οικογένεια, μέσα σε χρυσές κούπες.
Η πρώιμη αυτή σοκολάτα, κατέληξε να έχει τόσο μεγάλη αξία για τους Αζτέκους, που έφτασε τον χρυσό. Οι κόκκοι του κακάο χρησιμοποιήθηκαν και στην οικονομία, ως συνάλλαγμα. Υπάρχουν πηγές που αποδεικνύουν ότι οι Αζτέκοι φοροεισπράκτορες δέχονταν κόκκους κακάο ως πληρωμή. Στις υπαίθριες αγορές της αυτοκρατορίας τους, με 4 κόκκους μπορούσε να αγοράσει κάποιος έναν λαγό, ενώ με 100 κόκκους έναν σκλάβο.
Κάποιους αιώνες μετά, το έτος 1519, έφτασε στις ακτές τους ο Ισπανός εξερευνητής Hernando Cortez (στα ελληνικά Ερνάν Κορτέζ). Ο Κορτέζ, άρχισε να περιφέρεται στην περιοχή μαζί με το πλήρωμά του. Κάποια στιγμή, έφτασε η ώρα που βρέθηκε πρόσωπο με πρόσωπο με τους ιθαγενείς της περιοχής και αντίκρισε για πρώτη φορά την λαμπρή πρωτεύουσά τους, την Τενοτστιτλάν.
Ο τότε αυτοκράτορας των Αζτέκων, ο Μοντεζούμα, καθώς και οι υπήκοοί του, νόμιζαν ότι ο Κορτέζ και οι άντρες του ήταν θεοί. Έτσι, τους υποδέχτηκαν με εγκαρδιότητα και μεγάλες τιμές προσφέροντάς τους πολύτιμα δώρα. Χρυσό, πολύτιμους λίθους και ένα καλάθι γεμάτο με κόκκους κακάο.
Οι κατακτητές κατάλαβαν την μεγάλη αξία που είχαν οι κόκκοι αυτοί για τους ιθαγενείς και έμαθαν από αυτούς την επεξεργασία τους και το ρόφημα «Τσόκλατλ». Έτσι, τους έβαλαν στα πλοία τους και τους μετέφεραν για πρώτη φορά στην Ευρώπη, στην Ισπανία. Το ποτό παρουσιάστηκε στους βασιλείς, ως εμπόρευμα από τον Νέο Κόσμο και λατρεύτηκε αμέσως από την αυλή και τους αριστοκράτες.
Οι Ισπανοί, ήταν οι πρώτοι που έκαναν μια σημαντικότατη προσθήκη, ώστε να μειωθεί η έντονα πικρή γεύση του: ζάχαρη. Από εκείνη την στιγμή και μετά, ακολουθεί η σταθερά ανοδική πορεία του κακάο και η επικράτηση της σοκολάτας.
Η διάδοσή της είναι ακατάπαυστη. Η Άννα της Αυστρίας, πριγκίπισσα του ισπανικού θρόνου, μετά τον γάμο της με τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΓ’ το 1615, περνά την συνήθεια πόσης σοκολάτας και στην γαλλική βασιλική αυλή. Το 1657, ένας Γάλλος βρίσκεται στην Μεγάλη Βρετανία, στο Λονδίνο. Εκεί, ανοίγει το πρώτο κατάστημα πώλησης σοκολάτας, η πρώτη σοκολατερί του κόσμου.
Το 1753, ένας βοτανολόγος από την Σουηδία, ο Λινναίος, ονοματίζει επίσημα το κακαόδεντρο: «Theobroma cacao». Παίρνοντας τις ελληνικές λέξεις «θεός» και «βρώση», το ονομάζει «κακάο, τροφή των θεών», όπως ούτως ή άλλως το θεωρούσαν οι αρχαίοι παραγωγοί του.
Στην αρχή, η σοκολάτα ήταν ένα αγαθό σπάνιο. Ένα αγαθό πολυτελείας, το οποίο μπορούσαν να γευτούν μόνο οι έχοντες οικονομική άνεση. Το 1765, όμως, όταν η παραγωγή της έφτασε στην Βόρεια Αμερική, η σοκολάτα έγινε διαθέσιμη για όλα τα κοινωνικά στρώματα.
Το 1875, παρασκευάζεται η πρώτη σοκολάτα γάλακτος στην Ελβετία. Τον ίδιο αιώνα, η σοκολάτα φτάνει και στην ελεύθερη πια Ελλάδα. Το 1904, δημιουργείται το πρώτο στιγμιαίο ρόφημα σοκολάτας στην Γαλλία. Το 1910, ένας Έλληνας, ο Λεωνίδας Κεσδεκίδης, έχει μεταναστεύσει στις Βρυξέλλες. Εκεί, ανοίγει καταστήματα και οι σοκολάτες του, οι σοκολάτες «Leonidas» έχουν έπειτα παγκόσμια επιτυχία.
Από τις ζούγκλες της Κεντρικής Αμερικής, περνώντας από τα χέρια των αρχαίων φυλών της και έπειτα από αυτά των Ισπανών, η σοκολάτα έχει καταλήξει στα σπίτια μας και στις κούπες μας. Ένα γλυκό, που εμείς σήμερα απολαμβάνουμε με ευκολία, αλλά κάποτε αποτελούσε την «τροφή των θεών».
Αν λοιπόν κάποιος ισχυριστεί ότι η σοκολάτα είναι «ιερή», μην τον αποπάρετε… Δεν είναι υπερβολή, αλλά μια ακριβής ιστορική αναφορά.
Βιβλιογραφία:
