Το θέατρο ξετυλίγει κόσμους «ταξιδεύοντάς» μας σε άλλους που δεν έχουμε γνωρίσει, αποτελώντας μια ζωντανή συνάντηση εποχών. Μία τέτοια συνάντηση συνιστά και το Φεστιβάλ Αναδρομές το οποίο εγκαινιάζει το Εθνικό Θέατρο, καλώντας καλλιτέχνες να συνδιαλλαγούν με έργα που σημάδεψαν την εξέλιξη του ελληνικού θεάτρου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επηρέασαν κρίσιμες στιγμές της πολιτισμικής και κοινωνικής ιστορίας της χώρας και ανέδειξαν ζητήματα ταυτότητας, φύλου, εξουσίας, πνευματικών αντιπαραθέσεων και κοινωνικής μεταβολής.
Πρόκειται για έργα από την Κρητική Αναγέννηση έως τις απαρχές του 20ου αιώνα, τα οποία παρουσιάζονται (14-18 Ιανουαρίου) στην Κεντρική Σκηνή του Κτιρίου Τσίλλερ, υπό τη μορφή θεατρικών αναλογίων, σε σκηνοθετική επιμέλεια των δημιουργών Σίμου Κακάλα, Δημήτρη Δημόπουλου, Έφης Θεοδώρου, Ηλέκτρας Ελληνικιώτη και Τώνιας Ράλλη. Τα επανεξετάζουν με άλλο βλέμμα και επιχειρούν, μέσα από σύγχρονες αναγνώσεις και κοινωνικούς, πολιτικούς και αισθητικούς προβληματισμούς, να τα φωτίσουν εκ νέου, ανοίγοντας ένα ενεργό πεδίο διαλόγου και αναστοχασμού.
Το Φεστιβάλ σηκώνει αυλαία την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου με το έργο του Μπεργαδή, «Απόκοπος», ένα έμμετρο ομοιοκατάληκτο ποίημα, μια υπόμνηση των νεκρών μας, ένα memento mori. Γραμμένο προς τα τέλη του ΙΕ’ αιώνα αποτελεί το πρώτο νεοελληνικό κείμενο που τυπώνεται, το 1509. Για τον Σίμο Κακάλα που το επιμελείται σκηνοθετικά και παράλληλα ερμηνεύει, η αναδρομή σ’ αυτό το κείμενο πηγάζει από την ανάγκη της ανάμνησης του παρελθόντος και όσων εμπεριέχονται σε αυτό.
Σίμος Κακάλας. Πηγή φωτ.: Εθνικό Θέατρο
Επόμενο έργο τα «Κορακιστικά» του Ιάκωβου Ρίζου Νερουλού, που αφορά στον γλωσσικό εμφύλιο που μαίνεται ανάμεσα στις – ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα διαμορφωμένες – γλωσσικές τάσεις. Ο Δημήτρης Δημόπουλος ο οποίος υπογράφει τη δραματουργική επεξεργασία και τη σκηνοθετική επιμέλεια, προτείνει μια ανάγνωση των «Κορακιστικών», όπου πρωταγωνιστεί το συνονθύλευμα λόγων του έργου, της καθομιλουμένης της εποχής, των ντοπιολαλιών και της τεχνητής γλώσσας που διακωμωδείται, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τον μολιερικό χαρακτήρα ενός κειμένου που είχε δημιουργηθεί περισσότερο ως ανάγνωσμα με θεατρική δομή, παρά ως σκηνικό πόνημα.
Το έργο ανεβαίνει την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου. Παίζουν οι Θανάσης Ακκοκαλίδης, Πύρρος Θεοφανόπουλος, Ηλέκτρα Καρτάνου, Βασίλης Παπαδόπουλος, Θάλεια Συκιώτη, Ειρήνη Τσέλλου, και οι σπουδαστές Β’ έτους της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου Αλέξης Αραμπατζίδης, Νικολέττα Θαμνοπούλου, Βασίλης Καραγιάννης, Αλέξανδρος Κατσιμίχας, Αλέξανδρος Κοκοτός, Ματίνα Λάγγη, Νεφέλη Μούστου, Φερνάντο Μπάλα, Στέλλα Παρασκάκη, Άννα Ρίζου και Μερόπη Ρισβά. Βοηθός σκηνοθέτη η Λίνα Καλπαζίδου.
Δημήτρης Δημόπουλος. Φωτ.: Γεράσιμος Δομένικος
Την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου το κοινό «ταξιδεύει» με το έργο του Αντωνίου Μάτεση, «Ο Βασιλικός», στην υπό ενετική κυριαρχία Ζάκυνθο, στα 1712. Το έργο – ταυτόχρονα δράμα κοινωνικό και ιδεολογικό – υψώνει την πρώτη δυνατή κραυγή διαμαρτυρίας στην Ελλάδα για τη θέση της γυναίκας, και καταγράφει τη χρονική στιγμή όπου η ιστορική ισορροπία ανατρέπεται και ένας κόσμος καταρρέει.
Η διασκευή και σκηνοθετική επιμέλεια είναι της Έφης Θεοδώρου, η μουσική των Γιαν Βαν Αγγελόπουλου και Φώτη Σιώτα. Παίζουν οι Μπάμπης Γαλιατσάτος, Αντώνης Γκρίτσης, Θανάσης Δήμου, Τρύφων Ζάχαρης, Νίκος Μάνεσης, Νικόλαος Ντούρος, Μαρίνα Παπούλια, Νάνσυ Σιδέρη, Γιώργος Σκαρλάτος, Φιντέλ Ταλαμπούκας, Ανδριάννα Χαλκίδη.
Έφη Θεοδώρου. Φωτ.: Γκέλυ Καλαμπάκα
«Οι Κούρδοι» του Γιάννη Καμπύση οι οποίοι παρουσιάζονται το Σάββατο 17 Ιανουαρίου υπό τη σκηνοθετική επιμέλεια της Ηλέκτρας Ελληνικιώτη, αποτελούν μια θαρραλέα θεατρική χειρονομία του Καμπύση για τους μικρούς του κόσμου, που το σχήμα των ζωών τους, δεν τους επιτρέπει τις μεγάλες πράξεις· που «ο οργανισμός τους δεν είναι φτιαγμένος για την αντάρα, όσο κι αν τους τραβάει η θεωρία», όπως λέει ο κεντρικός ήρωας, ο Πέτρος.
Παίζουν οι Μαρία Γεωργιάδου, Γιώργος Δερμεντζίδης, Αγνή Καρβουντζή, Νάντια Κατσούρα, Νικόλαος Ντούρος, Αναστασία Σλαυκίδου, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη και οι σπουδαστές Β’ έτους της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου Αντώνιος Δερμιντζάκης, Αστέριος Πέτρος Ρήγας Ριμαγμός και Κατερίνα Σωτηρίου. Σύμβουλος δραματουργίας η Γεωργία Κανελλοπούλου, τη μουσική επιμελείται ο The Boy.
Ηλέκτρα Ελληνικιώτη. Φωτ.: Αναστασία Γιαννάκη
Το Φεστιβάλ ολοκληρώνεται την Κυριακή 18 Ιανουαρίου με το έργο της Καλλιρρόης Παρρέν, «Η νέα γυναίκα», ένα οικογενειακό δράμα τεσσάρων πράξεων που πρωτοανέβηκε στο Θέατρον του Συντάγματος το 1907, θέτοντας επί τάπητος τη δύναμη του χρήματος, τις οικογενειακές και συζυγικές σχέσεις και ιδίως τον ρόλο του πατέρα μέσα στην οικογένεια και τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία της εποχής.
Το έργο παρουσιάζεται στο πλαίσιο της δράσης, υπό τη μορφή μουσικού αναλογίου, σε σκηνοθετική επιμέλεια και μουσική σύνθεση Τώνιας Ράλλη. Βοηθός σκηνοθέτριας η Ιωάννα Μακαβέι. Παίζουν οι Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Βίκυ Βολιώτη, Νίκος Ζιάζιαρης, Δημήτρης Μανδρινός, Μαρία Μαντά, Ιωάννης Μπάστας και Αλεξάνδρα Όσπιτση.
Τώνια Ράλλη. Φωτ.: Έλλη Στεφανίδη
Φεστιβάλ Αναδρομές στο Εθνικό Θέατρο (Κεντρική Σκηνή | Κτίριο Τσίλλερ), 14-18 Ιανουαρίοτ 2026 στις 20:00. Εισιτήριο: 10 ευρώ. Προπώληση: ticketservices.gr. Εκδοτήριο Ticketservices, Πανεπιστημίου 39 (εντός στοάς Πεσμαζόγλου) | Δευτέρα έως Παρασκευή: 09:00-17:00, Τηλεφωνικές αγορές στο 210 7234567 | Δευτέρα έως Παρασκευή: 09:00-17:00 & Σάββατο 10:00-14:00. Εκδοτήριο Κτηρίου Τσίλλερ, Αγίου Κωνσταντίνου 22-24| Τετάρτη έως Κυριακή: 09:00-21:00
Κεντρική φωτ.: Η Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου @Θωμάς Γερασόπουλος
