Σε σημαντική επιβράδυνση υποχρεώθηκε η οικονομία των ΗΠΑ κατά το δ' τρίμηνο του 2025, καθώς το παρατεταμένο κυβερνητικό «λουκέτο» (shutdown) και η κόπωση των καταναλωτών περιόρισαν τους ρυθμούς ανάπτυξης πολύ κάτω από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Παρότι οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) λειτούργησαν ως ανάχωμα, τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια εικόνα «δύο ταχυτήτων» για την αμερικανική κοινωνία.
Τα νούμερα που προκαλούν προβληματισμό
Σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση του Γραφείου Οικονομικής Ανάλυσης, το ΑΕΠ αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό μόλις 1,4%, σημειώνοντας κατακόρυφη πτώση από το εντυπωσιακό 4,4% του τρίτου τριμήνου. Η επίδοση αυτή υπήρξε κατώτερη των προσδοκιών της αγοράς, καθώς οι αναλυτές του Reuters προέβλεπαν ανάπτυξη κοντά στο 3%.
Η απόκλιση αποδίδεται κυρίως στο διευρυμένο εμπορικό έλλειμμα του Δεκεμβρίου και στις άμεσες συνέπειες του 43ήμερου shutdown. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) εκτιμά ότι η παράλυση του κρατικού μηχανισμού αφαίρεσε 1,5 ποσοστιαίες μονάδες από το ΑΕΠ, προκαλώντας μόνιμη απώλεια έως και 14 δισ. δολαρίων στην οικονομική δραστηριότητα.
Η «K-shaped» οικονομία και η κρίση προσιτότητας
Πέρα από τους αριθμούς, η έκθεση αναδεικνύει μια ανησυχητική κοινωνική τάση. Η αμερικανική οικονομία περιγράφεται πλέον ως «τύπου Κ»:
Η άνω πλευρά: Τα υψηλά εισοδήματα συνεχίζουν να ευημερούν, τροφοδοτώντας την κατανάλωση και επωφελούμενα από την άνοδο των αγορών.
Η κάτω πλευρά: Τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα βρίσκονται αντιμέτωπα με μια «κρίση προσιτότητας», καθώς ο πληθωρισμός από τους δασμούς στις εισαγωγές και η στασιμότητα των μισθών εξανεμίζουν τις αποταμιεύσεις τους.
Η αγορά εργασίας παρουσιάζει επίσης σημάδια κόπωσης. Με μόλις 181.000 νέες θέσεις εργασίας το 2025 –τον χαμηλότερο αριθμό από την οικονομική κρίση του 2009, εξαιρουμένης της πανδημίας– πολλοί μιλούν για μια «ανάπτυξη χωρίς θέσεις εργασίας».
Το «σωσίβιο» της Τεχνητής Νοημοσύνης
Αν υπάρχει μια αχτίδα αισιοδοξίας, αυτή προέρχεται από το Silicon Valley. Οι επενδύσεις σε data centers, ημιαγωγούς και λογισμικό AI αποτέλεσαν το ένα τρίτο της συνολικής ανάπτυξης του ΑΕΠ για τους πρώτους εννέα μήνες του 2025. Οι οικονομολόγοι ευελπιστούν ότι η τεχνολογική αυτή ώθηση, σε συνδυασμό με τις αναμενόμενες φορολογικές επιστροφές, θα αποτρέψει μια περαιτέρω διολίσθηση το 2026.
Πολιτικές αντιδράσεις και Fed
Η έκθεση πυροδότησε την άμεση αντίδραση του Προέδρου Τραμπ, ο οποίος μέσω social media επέρριψε την ευθύνη για την επιβράδυνση στο shutdown, ενώ ανανέωσε τις πιέσεις προς την Κεντρική Τράπεζα (Fed) για άμεση μείωση των επιτοκίων. Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα «μπαγιάτικα» –λόγω της καθυστέρησης– στοιχεία της έκθεσης δεν θα μεταβάλουν άμεσα τη νομισματική πολιτική.
