Η 65χρονη Χαλίνα Ποπριάδουχινα έχει αναγκαστεί να εγκαταλείψει το σπίτι της τρεις φορές από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, καθώς ο πόλεμος στην ανατολική Ουκρανία εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο του. Με τον έναν γιο αγνοούμενο και τον άλλον πιθανότατα αιχμάλωτο, αποτελεί μία από τα εκατομμύρια εκτοπισμένων που ζουν με την αβεβαιότητα της απώλειας και τον φόβο ότι δεν θα επιστρέψουν ποτέ στην πατρίδα τους.
«Φοβάμαι πως δεν υπάρχει πια πουθενά αλλού να φύγω», λέει με εμφανή εξάντληση στη φωνή της, περιγράφοντας πως ο ένας γιος της αγνοείται, ενώ ο άλλος πιθανότατα κρατείται από ρωσικές δυνάμεις.
Όπως γράφει το Reuters, η Ποπριάδουχινα συγκαταλέγεται στα σχεδόν 4 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένων στην Ουκρανία, πέρα από τα περισσότερα από 5 εκατομμύρια που έχουν καταφύγει σε ευρωπαϊκές χώρες. Πολλοί φοβούνται ότι δεν θα ξαναδούν ποτέ τα σπίτια ή τους αγαπημένους τους.
Ο έλεγχος της ιδιαίτερης πατρίδας της, του Ντονμπάς — που περιλαμβάνει τις βιομηχανικές περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ — βρίσκεται στο επίκεντρο των ειρηνευτικών συνομιλιών με τη στήριξη των ΗΠΑ για τον τερματισμό της μεγαλύτερης σύγκρουσης στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η Ρωσία απαιτεί από το Κίεβο να παραχωρήσει το υπόλοιπο 20% της περιφέρειας Ντονέτσκ που δεν έχει καταφέρει να καταλάβει — κάτι που ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει απορρίψει, παρότι, όπως δήλωσε, Αμερικανοί διαμεσολαβητές του είπαν κατ’ ιδίαν ότι αυτό θα αρκούσε για την επίτευξη ειρήνης.
«Δεν μπορούμε απλώς να αποσυρθούμε», δήλωσε αυτή την εβδομάδα. «Πρέπει να κατανοήσουμε ότι το Ντονμπάς είναι μέρος της ανεξαρτησίας μας… Δεν πρόκειται μόνο για γη ή εδάφη. Πρόκειται για ανθρώπους».
«Δεν πήρα τίποτα μαζί μου, όλα χάθηκαν»
Η Ποπριάδουχινα θυμάται ότι άρμεγε αγελάδες με μια φίλη της όταν άρχισαν να πέφτουν πύραυλοι στις 24 Φεβρουαρίου 2022, με την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Έφυγε απρόθυμα έπειτα από προτροπή του γιου της, αφήνοντας πίσω το σπίτι και τα ζώα που εξασφάλιζαν την επιβίωσή της.
«Προσπάθησα να φτιάξω τη ζωή μου ώστε να έχω τα πάντα», λέει. «Δεν πήρα τίποτα μαζί μου. Όλα χάθηκαν».
Έπειτα από μερικούς μήνες στη δυτική Ουκρανία, επέστρεψε στην περιφέρεια Ντονέτσκ το καλοκαίρι του 2022 — μόνο για να φύγει ξανά τον περασμένο Μάρτιο, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις προωθούνταν. Όταν οι μάχες μετακινήθηκαν δυτικότερα προς την περιφέρεια Ντνιπροπετρόφσκ, μετακινήθηκε για τρίτη φορά.
Σήμερα ζει στην κεντρική Ουκρανία, εκατοντάδες χιλιόμετρα από τη γενέτειρά της Βρεμίβκα, η οποία βρίσκεται πλέον υπό ρωσική κατοχή. Οι ουκρανικές αρχές της παραχώρησαν ένα εγκαταλελειμμένο, ετοιμόρροπο σπίτι στο χωριό Ντζενζελίβκα.
Όπως σε αμέτρητες κοινότητες της χώρας, υπάρχει μια «Λεωφόρος Ηρώων» με πορτρέτα πεσόντων στρατιωτών, όπου οι κάτοικοι στέκονται κάθε πρωί τηρώντας ενός λεπτού σιγή.
Η πορεία της αντανακλά τη σταδιακή ρωσική προέλαση. Η Μόσχα ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της Ουκρανίας, έπειτα από επιθέσεις υψηλού κόστους που, σύμφωνα με το Κίεβο, ισοπέδωσαν ολόκληρους οικισμούς.
«Δεν χρειάζομαι τη “μικρή τους Ρωσία”», λέει, χρησιμοποιώντας υποτιμητικό όρο που επινοήθηκε από Ουκρανούς για να σατιρίσουν τις εδαφικές φιλοδοξίες της μεγαλύτερης γειτονικής χώρας.
Παρά το γεγονός ότι οι λιγότεροι και χειρότερα εξοπλισμένοι Ουκρανοί στρατιώτες έχουν αποτρέψει μια καθοριστική διάσπαση του μετώπου, το Νορβηγικό Συμβούλιο Προσφύγων προειδοποιεί ότι οι εσωτερικά εκτοπισμένοι δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να επιβιώσουν, καθώς μειώνεται η βοήθεια και εξαντλούνται οι οικονομίες τους.
«Πολλές οικογένειες αναγκάζονται πλέον να ζουν σε επισφαλείς συνθήκες, συχνά καταφεύγοντας σε επικίνδυνες ή μη βιώσιμες λύσεις, όπως η μείωση των δαπανών για υγεία ή θέρμανση», ανέφερε την Πέμπτη.
Η Ποπριάδουχινα λέει ότι της είχαν προτείνει να μεταβεί στην Πολωνία. «Αλλά είπα ότι δεν θα εγκαταλείψω τη χώρα μου».
Βασανίζεται από την αγωνία για την τύχη των δύο γιων της. Ο ένας νοσηλευόταν σε νοσοκομείο της πολιορκημένης Μαριούπολης όταν εισήλθαν οι ρωσικές δυνάμεις. Ο άλλος κατατάχθηκε και αγνοείται από το 2023.
Σύμφωνα με το Κίεβο, περισσότεροι από 70.000 Ουκρανοί στρατιώτες και άμαχοι παραμένουν αγνοούμενοι στον πόλεμο του Βλαντίμιρ Πούτιν, πέρα από τις δεκάδες χιλιάδες νεκρών.
«Ειλικρινά, αν μπορούσα, θα τον κατασπάραζα με τα ίδια μου τα χέρια, αυτόν τον Πούτιν», λέει. «Έφερε δυστυχία σε τόσο πολλούς ανθρώπους».
Καθισμένη στο σαλόνι της, θυμάται μια στιγμή στις αρχές του πολέμου, όταν βρήκε έξω από το σπίτι της στη Βρεμίβκα έναν νεαρό άνδρα νεκρό από θραύσματα. Ως μητέρα, το πλήγμα ήταν αβάσταχτο.
«Πείτε μου, σας παρακαλώ», λέει. «Πώς μπορεί κανείς να συγχωρέσει κάτι τέτοιο;»
