Το Ιράν απείλησε την Παρασκευή τους χιλιάδες διαδηλωτές που διαμαρτύρονται εδώ και 13 μέρες κατά του καθεστώτος να αποκλιμακώσουν τις διαμαρτυρίες τους, με τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, να κάνει υποδείξεις προς τις ΗΠΑ. Την ίδια ώρα, δεν διαφαίνονται σημάδια κάμψης των διαδηλώσεων που ξεκίνησαν με αφορμή την οικονομική κρίση αλλά έχουν «απλωθεί» και στα ζητήματα των πολιτικών και κοινωνικών ελευθερίων για τους πολίτες του Ιράν.
Την Παρασκευή, σε τηλεοπτικό του διάγγελμα ο 86χρονος Χαμενεΐ είπε αρχικά προς τους Ιρανούς πολίτες πως χρειάζεται να «διαφυλάξουμε την ενότητα».
«Υπάρχουν ορισμένοι διαδηλωτές που θέλουν να ευχαριστήσουν τον (Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ) Τραμπ» ενώ πρόσθεσε πως «οι ΗΠΑ πρέπει να δουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην ίδια τους χώρα».Παράλληλα προέβλεψε ότι ο «αλαζόνας» Αμερικανός πρόεδρος «θα ανατραπεί».
Ο Χαμενεΐ τόνισε στη συνέχεια πως «η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα ανεχθεί μισθοφόρους ξένων δυνάμεων».
Το Reuters ανέφερε πως οι διαδηλώσεις έχουν εξαπλωθεί και στις 31 επαρχίες του Ιράν, αλλά δεν έχουν ακόμη φτάσει στο μέγεθος των αναταραχών του 2022-3 που πυροδότησε ο θάνατος της Μαχσά Αμίνι, η οποία βρισκόταν υπό κράτηση για φερόμενη παραβίαση των ισλαμικών κανόνων ενδυμασίας.
Υπενθυμίζεται πως την Πέμπτη καταγράφηκε πανεθνική διακοπή του Διαδικτύου που συνέπεσε με εκκλήσεις από το εξωτερικό για περισσότερες διαδηλώσεις από τον Ρεζά Παχλάβι, τον γιο του τελευταίου σάχη του Ιράν, ο οποίος ανατράπηκε κατά την ισλαμική επανάσταση του 1979.
Ο Τραμπ (ο οποίος βομβάρδισε το Ιράν το περασμένο καλοκαίρι και ο οποίος την περασμένη εβδομάδα προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι θα μπορούσε να βοηθήσει τους διαδηλωτές), δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν θα συναντήσει τον Παχλάβι και ότι «δεν είναι σίγουρος ότι θα ήταν σωστό» να τον υποστηρίξει.
Μια διπλωματική πηγή από την κυβέρνηση της Γαλλίας είπε την Παρασκευή ότι το Ιράν πρέπει να επιδείξει μέγιστη αυτοσυγκράτηση απέναντι στους διαδηλωτές.
Ζώνη πολέμου και «θάνατος στον Χαμενεΐ»
Σημειώνεται ακόμα πως οργανώσεις από το εξωτερικό για τα ανθρώπινα δικαιώματα αναφέρουν ότι έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 45 νεκροί και πάνω από 2.000 συλλήψεις ατόμων τις τελευταίες 13 μέρες.
Οι εικόνες που δημοσίευσε η κρατική τηλεόραση κατά τη διάρκεια της νύχτας έδειχναν, όπως είπε, καμένα λεωφορεία, αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, καθώς και πυρκαγιές σε σταθμούς του μετρό και τράπεζες.
Ακόμα, η κρατική τηλεόραση υποστηρίζει πως η Οργάνωση Μουτζαχεντίν του Λαού -μια αντιπολιτευτική φατρία που αποσχίστηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και είναι επίσης γνωστή ως MKO- βρίσκεται πίσω από τις αναταραχές.
Ένας δημοσιογράφος της κρατικής τηλεόρασης που στεκόταν μπροστά από τις φωτιές στην οδό Σαριάτι στο λιμάνι της Κασπίας Θάλασσας στο Ραστ είπε: «Αυτό μοιάζει με ζώνη πολέμου – όλα τα καταστήματα έχουν καταστραφεί».
Η ιρανική οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα Hengaw ανέφερε ότι μια διαδήλωση μετά την προσευχή της Παρασκευής στο Ζαχεντάν, όπου κυριαρχεί η μειονότητα των Μπαλούχ, αντιμετωπίστηκε με πυροβολισμούς που τραυμάτισαν αρκετούς ανθρώπους.
Βίντεο που επαληθεύτηκαν από το Reuters ως τραβηγμένα στην πρωτεύουσα Τεχεράνη έδειχναν εκατοντάδες ανθρώπους να διαδηλώνουν. Σε ένα από τα βίντεο, ακουγόταν μια γυναίκα να φωνάζει «Θάνατος στον Χαμενεΐ!».
Οι αρχές έχουν υιοθετήσει μια διπλή προσέγγιση: περιγράφουν τις διαμαρτυρίες για την οικονομία ως νόμιμες, ενώ καταδικάζουν όσους αποκαλούν βίαιους ταραξίες και καταστέλλουν τις διαμαρτυρίες με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ είπε στους βουλευτές ότι οι φωνές των διαμαρτυρομένων πρέπει να ακουστούν, αλλά ότι οι υποθέσεις που συνδέονται με «ξένα δίκτυα κατασκοπείας» πρέπει να αντιμετωπιστούν διαφορετικά.
Σημειώνεται ακόμα πως τουλάχιστον 17 πτήσεις μεταξύ του Ντουμπάι και ιρανικών πόλεων που είχαν προγραμματιστεί για την Παρασκευή ακυρώθηκαν, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του αεροδρομίου του Ντουμπάι.
Τι σημαίνει για το καθεστώς
Οι συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες αποτελούν τη μεγαλύτερη δημόσια πρόκληση για το καθεστώς από τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο.
Οι ειδικοί λένε ότι χωρίς μια βιώσιμη εναλλακτική λύση στο τρέχον σύστημα διακυβέρνησης, οι διαμαρτυρίες είναι απίθανο να οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος, αλλά η εκτεταμένη αναταραχή υπογραμμίζει τις βαθιές κρίσεις που αντιμετωπίζει η ιρανική κυβέρνηση.
«Κανένας από τους πολιτικούς ηγέτες του Ιράν δεν έχει ένα σχέδιο για να βγάλει το Ιράν από τις κρίσεις», δήλωσε στο CNN ο Αράνγκ Κεσαβαρζιάν, αναπληρωτής καθηγητής Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Tehran, tonight. pic.twitter.com/3Bxdnlmwb8
— Clash Report (@clashreport) January 8, 2026
«Το μόνο εργαλείο που έχει πραγματικά απομείνει στην Ισλαμική Δημοκρατία είναι ο εξαναγκασμός και η βία. Οι άνθρωποι έχουν δοκιμάσει διάφορες μεθόδους για να εκφράσουν τις απόψεις τους», πρόσθεσε. «Ωστόσο, τα τελευταία 15 χρόνια, μεγάλα τμήματα του πληθυσμού έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στο καθεστώς και δεν πιστεύουν ότι αυτό είναι ικανό και πρόθυμο να τους ακούσει και να ανταποκριθεί στα παράπονά τους και τα συμφέροντά τους», είπε.
Ο Άλεξ Βατάνκα, διευθυντής του Προγράμματος για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής στην Ουάσινγκτον είπε στο Reuters ότι το ιρανικό κληρικό σύστημα είχε επιβιώσει από επαναλαμβανόμενους κύκλους διαμαρτυριών μέσω καταστολής και τακτικών παραχωρήσεων, αλλά η στρατηγική αυτή είχε φτάσει στα όριά της.
«Η αλλαγή φαίνεται πλέον αναπόφευκτη. Η κατάρρευση του καθεστώτος είναι πιθανή, αλλά όχι σίγουρη», δήλωσε.
Σε άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Συρία, η Λιβύη και το Ιράκ, οι μακροχρόνιοι ηγέτες έπεσαν μόνο μετά από μια συνδυαστική δράση διαμαρτυριών και στρατιωτικής επέμβασης.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπένιαμιν Νετανιάχου εξήρε τις διαδηλώσεις, χαρακτηρίζοντάς τες «αποφασιστική στιγμή κατά την οποία ο ιρανικός λαός παίρνει το μέλλον του στα χέρια του».
Μέσα στο Ιράν, οι απόψεις διίστανται ως προς το αν η ξένη στρατιωτική επέμβαση είναι επικείμενη ή πιθανή, και ακόμη και οι σκληροί επικριτές της κυβέρνησης αμφισβητούν αν είναι επιθυμητή.
«Αρκετά πια. Εδώ και 50 χρόνια αυτό το καθεστώς κυβερνά τη χώρα μου. Κοιτάξτε το αποτέλεσμα. Είμαστε φτωχοί, απομονωμένοι και απογοητευμένοι», δήλωσε ένας 31χρονος άνδρας στην κεντρική πόλη Ισφαχάν, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Όταν ρωτήθηκε αν υποστηρίζει την ξένη επέμβαση, απάντησε: «Όχι. Δεν θέλω η χώρα μου να υποστεί ξανά στρατιωτικές επιθέσεις. Ο λαός μας έχει υποφέρει αρκετά. Θέλουμε ειρήνη και φιλία με τον κόσμο — χωρίς την Ισλαμική Δημοκρατία».
