Τους αντικειμενικούς σκοπούς της επιχείρησης των ΗΠΑ - Ισραήλ κατά του Ιράν, το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη και τις ανησυχίες της Τουρκίας για τις εξελίξεις αναλύει σε συνέντευξή του στο Liberal ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής και βουλευτής της ΝΔ, Άγγελος Συρίγος. Ο ίδιος απορρίπτει μια γενικευμένη σύρραξη στη Μ. Ανατολή και θέτει τα ερωτήματα για την επόμενη μέρα στην Τεχεράνη.
Συνέντευξη στον Κώστα Βλάχο
Ο Τραμπ μίλησε για μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν. Γιατι επέλεξαν τώρα οι ΗΠΑ να συγκρουστούν με το καθεστώς του Ιράν;
Προφανώς θεώρησαν ότι δεν υπήρχε προοπτική να επιλύσουν τα μεταξύ τους προβλήματα με διπλωματικό τρόπο. Οι Ιρανοί κωλυσιεργούσαν στις διαπραγματεύσεις και στις συνομιλίες που είχαν και δεν άφηναν να φανεί το ενδεχόμενο να συμφωνήσουν σε οτιδήποτε.
Υπάρχει περίπτωση μετάβασης της εξουσίας στην Τεχεράνη, κάτι που δηλώνουν Ισραήλ και ΗΠΑ ότι είναι ο στόχος τους;
Ξεκινώντας από το δεύτερο σκέλος της ερώτησης θα πω ότι το τι λένε σε σχέση με το τι κάνουν είναι σχετικό. Θυμίζω πως ο πρόεδρος Τραμπ είπε χθες το βράδυ πως «θα δώσω στη διπλωματία λίγο χρόνο» και μετά από λίγες ώρες χτύπησε λέγοντας πως «θα υπάρξει μεγάλης κλίμακας επίθεση». Αντίστοιχη είναι και η θέση του Ιράν. Το τι πραγματικά θα γίνει δεν το ξέρουμε, αλλά πολλά από αυτά που λένε εντάσσονται μέσα στη λογική των ψυχολογικών επιχειρήσεων που διενεργούνται κατά τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων. Οι πολεμικές συγκρούσεις δηλαδή συνοδεύονται από απειλές και φήμες ώστε να καταβληθεί η ψυχολογία του αντιπάλου. Δεν σημαίνει ότι θα γίνουν όλα όσα λέγονται από κάθε πλευρά.
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος της ερώτησης, το θέμα είναι πολύ μεγαλύτερο. Δεν ξέρουμε ποιοι ήταν οι στόχοι, δηλαδή αν στόχος ήταν μόνο ο Χαμενεΐ ή ολόκληρη η ηγεσία του ιρανικού καθεστώτος. Αυτό το λέω γιατί είναι διαφορετικό να θέλεις να αλλάξεις μόνο τον πρόεδρο, όπως στην περίπτωση της Βενεζουέλας που εκδιώχθηκε ο Μαδούρο, οι περισσότεροι αξιωματούχοι φοβήθηκαν μεν και συνεργάζονται με τις ΗΠΑ, αλλά έχει παραμείνει το σύστημα όπως είχε. Είναι κάτι εντελώς διαφορετικό να θέλεις να αλλάξεις ολόκληρη την ηγεσία του Ιράν.
Το βασικό είναι εάν θα υπάρξουν λαϊκές διαδηλώσεις, διότι είναι προφανές πως ούτε οι Αμερικανοί, ούτε οι Ισραηλινοί θα στείλουν στρατιώτες επί του εδάφους.
Οι χερσαίες επιχειρήσεις είναι κάτι που αποκλείετε δηλαδή;
100%. Εκείνο που συμβαίνει αυτήν τη στιγμή είναι ότι ΗΠΑ και Ισραήλ περιμένουν από τον λαό να ωθήσει τα πράγματα προς κάποια κατεύθυνση. Το ερώτημα είναι, θα βγει ο λαός στους δρόμους; Πώς θα αντιδράσει το καθεστώς εάν βγει στους δρόμους;
Τρίτο ερώτημα που προκύπτει είναι πόσο θα μπορέσει η Αμερική να τους κινητοποιήσει γενικότερα προς μια κατεύθυνση αλλαγής. Διότι δεν είναι μόνο το θέμα ότι στέλνω δυνάμεις ώστε να ρίξω τον Α, αλλά ποιος θα πάει στη θέση του εάν εκδιωχθεί.
Ποιος ο στόχος της επιχειρήσης κατά του Ιράν; Θεωρείτε θα εγκαταλείψει το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου;
Απ΄ ό,τι φαίνεται μετά και τις επιθέσεις που είχε δεχθεί από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι, το Ιράν έχει περιορίσει κατά πολύ το πρόγραμμά του. Αντιλαμβάνομαι ότι το κύριο ζήτημα είναι τι θα γίνει με αυτές τις εκατοντάδες κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου που είναι ήδη έτοιμα, δηλαδή οι Αμερικανοί θέλουν να παραδοθούν σε κάποιο τρίτο μέρος και το Ιράν δεν το δέχεται. Το δεύτερο ζήτημα αφορά στο αν θα ακυρωθεί ή όχι και επισήμως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Από τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή ενισχύεται το Ισραήλ; Ποιος ο ρόλος της Τουρκίας και των άλλων δυνάμεων στην περιοχή;
Το Ισραήλ ενισχύεται 100%. Απο κει και πέρα, είναι νωρίς ακόμη να πούμε οτιδήποτε γιατί δεν ξέρουμε ούτε την αντίδραση του Ιράν, ούτε τι θα γίνει σε δέκα μέρες. Η Τουρκία τα βλέπει με ανησυχία αυτά τα πράγματα. Καταρχάς φοβάται ένα κύμα προσφύγων γιατί συνορεύει με το Ιράν. Το δεύτερο είναι ότι η Τουρκία ανέβηκε πολύ στη διεθνή σκακιέρα μετά το 1979 και την ιρανική επανάσταση όταν πήρε τον ρόλο που είχε ως τότε το Ιράν του Σάχη που ήταν το δεξί χέρι των Αμερικανών στην περιοχή. Η Τουρκία ανησυχεί επίσης ότι σε περίπτωση πτώσης του καθεστώτος θα βγει στην επιφάνεια όλο το σύστημα συναλλαγών που είχε με το Ιράν που ουσιαστικά του προσέφερε πρόσβαση στον έξω κόσμο, κάτω από το τραπέζι, και γενικότερα η Τουρκία δεν είναι καθόλου ευχαριστημένη με αυτήν την εξέλιξη.
Πώς σχολιάζετε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ;
Τα στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος μικρότερο από 24 ναυτικά μίλια οπότε με διαφόρους τρόπους μπορούν να τα κλείσουν, ακόμα και χτυπώντας δεξαμενόπλοια που περνούν από την περιοχή. Αυτό που σημαίνει είναι ότι το 30% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 15% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διακινούνται απο κει, οπότε θα υπάρξει εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Φοβάστε περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή;
Οχι. Αυτό που υπάρχει, είναι ήδη μια περιφερειακή σύγκρουση. Αυτήν τη στιγμή αυτό που συμβαίνει είναι κάτι τοπικό και δεν πρόκειται για κάτι ευρύτερο.
*Ο Άγγελος Συρίγος είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στην Α’ Αθηνών
