Η νέα κατάσταση στη Βενεζουέλα μηδενίζει πρακτικά την επιρροή της Κίνας και της Ρωσίας στην περιοχή της Καραϊβικής και της Νότιας Αμερικής. Την ίδια στιγμή, το κέντρο βάρους της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας μετατοπίζεται στη Νότια Αμερική κάτω από την εποπτεία των ΗΠΑ και καθησυχάζονται οι φόβοι του προέδρου Τραμπ για τον έλεγχο των λιμανιών.
Δεκατρία χρόνια και κάτι έχουν περάσει από τότε που ο Ούγκο Τσάβες, τον Δεκέμβριο του 2012, ζήτησε από τους πολίτες της Βενεζουέλας να εκλέξουν για διάδοχό του τον Νικολάς Μαδούρο στην περίπτωση που αυτός θα πάθαινε κάτι. Αυτό έγινε λίγο πριν ο τότε πρόεδρος της χώρας αναχωρήσει στην Κούβα για να υποβληθεί σε θεραπεία κατά του καρκίνου. Ο Τσάβες απεβίωσε τελικά μερικούς μήνες μετά και πραγματικά ο Μαδούρο έγινε πρόεδρος κερδίζοντας, με μικρή διαφορά και εν μέσω έντονων διαμαρτυριών σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής τους, τις εκλογές. Τελικά, όπως όλοι ξέρουμε, το προηγούμενο Σάββατο έλαβε τέλος η παραμονή του Μαδούρο στην ηγεσία της Βενεζουέλας. Κατά πάσα πιθανότητα αυτό σημαίνει πως ό,τι γνωρίζαμε τα τελευταία 27 χρόνια, δηλαδή από την εκλογή του Τσάβες στην προεδρία της χώρας, για τη Βενεζουέλα θα πρέπει να το ξεχάσουμε άμεσα.
Οι αλλαγές θα είναι πάρα πολλές και σημαντικές και θα επηρεάσουν πολλούς, εντός και εκτός της χώρας. Σήμερα θα μας απασχολήσουν κυρίως θέματα γεωπολιτικού χαρακτήρα. Είναι πολύ λογικό να ξεκινήσουμε από το ζήτημα του πετρελαϊκού πλούτου της χώρας, καθώς σύμφωνα με τους περισσότερους ειδικούς επιστήμονες, τα αποθέματά της είναι τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Παρόλα αυτά όμως, η πετρελαϊκή βιομηχανία της χώρας βρίσκεται σε πραγματικά παρακμιακή κατάσταση, αφού οι αυστηρές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί εδώ και πολλά χρόνια από τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και διεθνείς οργανισμούς, έχουν οδηγήσει στην πλήρη τεχνολογική απαξίωσή της. Στην προσπάθειά του να ανατρέψει αυτή την κατάσταση, ο Μαδούρο είχε συνάψει μία ευρεία στρατηγική συμμαχία με την Ρωσία τον περασμένο Μάιο.
Όπως αναφερόταν σε άρθρο του Reuters από την 7η Μαΐου, η σχετική συμφωνία έδινε μεγάλο βάρος στην συνεργασία των δύο μερών στον ενεργειακό τομέα, στην από κοινού ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου και στον τομέα της εμπορίας ορυκτών καυσίμων. Εκτός αυτού όμως, η συμφωνία είχε και ευρύτερο γεωπολιτικό χαρακτήρα και προέβλεπε τον «συντονισμό» της στάσης των δύο κρατών στους διάφορους διεθνείς οργανισμούς, ειδικά στον τομέα της «μονομερούς επιβολής κυρώσεων», κάτι που προφανώς αφορούσε στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας για την εισβολή της στην Ουκρανία και κατά της Βενεζουέλας για τις διώξεις των αντιπάλων του καθεστώτος, τις παρατυπίες στις εκλογές και διάφορα άλλα. Από τις μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες που κάποτε κατείχαν δεσπόζουσα θέση στην χώρα, μόνο η Chevron είχε διατηρήσει μια αξιόλογη παρουσία στην χώρα. Εν μέσω των αυστηρών κυρώσεων, μεγάλο μέρος του ελάχιστου πλέον εξαγόμενου πετρελαίου κατέληγε στην Κίνα, με διαφανείς ή και αδιαφανείς τρόπους, κάτι που δεν αποτελούσε έκπληξη καθώς η Κίνα, όπως και η Ρωσία, κρατούσε στάση σταθερά υποστηρικτική του Μαδούρο.
Μετά τα γεγονότα του Σαββάτου, είναι απόλυτα βέβαιο πως η πετρελαϊκή βιομηχανία της χώρας θα μπει σε μία εντελώς νέα φάση. Όπως δήλωσε σαφώς ο πρόεδρος Τραμπ, οι ΗΠΑ θα φροντίσουν για την αναζωογόνησή της προχωρώντας στις απαραίτητες επενδύσεις. Καθώς, όπως επίσης δήλωσε ο Τραμπ, οι ΗΠΑ σκοπεύουν να κρατήσουν και τον πολιτικό έλεγχο της Βενεζουέλας για όσο διάστημα θα διαρκέσει αυτή η περίοδος, είναι βέβαιο πως οι ΗΠΑ θα έχουν πλέον τον πρώτο λόγο σε ό,τι αφορά τον ενεργειακό τομέα στην χώρα. Προφανώς λοιπόν, η στρατηγική συμφωνία με την Ρωσία στην ουσία δεν υπάρχει πλέον, ενώ είναι σχεδόν βέβαιο πως η απόφαση για την τυχόν αποστολή αργού πετρελαίου στην Κίνα θα εξαρτάται απ’ ευθείας από τον Αμερικανό πρόεδρο. Πρακτικά λοιπόν αυτό σημαίνει πως μέσα σε λίγες ώρες μηδενίστηκε η επιρροή των δύο αυτών χωρών στην Βενεζουέλα και έπαψαν να έχουν οποιαδήποτε ισχύ όλες οι συμφωνίες τους με αυτήν, φανερές ή κρυφές.
Εφόσον δεν συμβεί κάτι συνταρακτικό, φαίνεται πως στα επόμενα χρόνια θα δούμε την σταδιακή επιστροφή της Βενεζουέλας στην διεθνή πετρελαϊκή αγορά. Αυτό σημαίνει πως η προσφορά στην διεθνή αγορά θα αυξηθεί και οι πιθανότητες να δούμε την τιμή του αργού πετρελαίου να κινείται έντονα ανοδικά θα μειωθούν σημαντικά. Καθώς, όπως είπαμε στην αρχή, τα αποθέματα ορυκτών καυσίμων της χώρας είναι τα μεγαλύτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο, η επιστροφή της Βενεζουέλας θα αναβαθμίσει ακόμα περισσότερο τον ρόλο της Νότιας Αμερικής στην παγκόσμια αγορά. Ξεκινώντας από το Εκουαδόρ και πηγαίνοντας κατά τη φορά των δεικτών του ρολογιού στις ακτές της Νότιας Αμερικής βλέπουμε στην σειρά το Εκουαδόρ, την Κολομβία, τη Βενεζουέλα, τη Γουιάνα, το Σουρινάμ, τη Βραζιλία και την Αργεντινή.
Όλες οι χώρες έχουν σημαντική παραγωγή πετρελαίου, με τη Γουιάνα να έχει κάνει ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία της πρόσφατα, την Αργεντινή να ξαναμπαίνει δυνατά στο παιχνίδι και το Σουρινάμ να ετοιμάζεται και αυτό να αρχίσει την εξόρυξη. Είναι φανερό πως το κέντρο βάρους της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας μετατοπίζεται προς την Αμερική, ενώ αν συνυπολογίσουμε τις ΗΠΑ και τον Καναδά, τότε η μετατόπιση από την Ασία είναι ακόμα πιο εντυπωσιακή. Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για μία εξέλιξη μεγάλης γεωπολιτική σημασίας, η οποία θα μπορούσε να μεγαλώσει ακόμα περισσότερο αν τον ερχόμενο Οκτώβριο το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας φέρει στην εξουσία έναν πρόεδρο πιο φιλικό προς τις ΗΠΑ. Κάτι τέτοιο θα ενίσχυε κατά πολύ την περιοχή επιρροής των ΗΠΑ και θα κατέφερε ένα ακόμα πλήγμα στην προσπάθεια της Κίνας και της Ρωσίας να πατήσουν γερά στην περιοχή. Ας μην προτρέχουμε όμως, έχουμε δέκα μήνες ακόμα μέχρι τότε.
Πέρα όμως από τα ορυκτά καύσιμα, η επαναφορά της Βενεζουέλας στην αμερικανική σφαίρα επιρροής είναι βέβαιο πως θα κάνει τον Αμερικανό πρόεδρο να κοιμάται πιο ήσυχα τα βράδια αφού ένας ακόμα εφιάλτης του γίνεται λιγότερο πιθανόν να πραγματοποιηθεί. Αναφερόμαστε στο θέμα του ελέγχου των λιμανιών της Κεντρικής και της Νότιας Αμερικής από την Κίνα ή επιχειρήσεις κινεζικών συμφερόντων.
Μπορεί το μεγάλο λιμάνι του Chancay στο Περού που εγκαινίασε στο τέλος του 2024 ο ίδιος ο Κινέζος πρόεδρος Xi Jinping και κατασκεύασε η γνωστή μας Cosco να αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια της χώρας να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες αλλά δεν είναι όλες οι εξελίξεις θετικές σε αυτόν τον τομέα. Το μεγαλεπήβολο σχέδιο για την κατασκευή, από κινεζική επιχείρηση, μίας διώρυγας στην Νικαράγουα που θα ένωνε την Καραϊβική θάλασσα με τον Ειρηνικό Ωκεανό και θα ανταγωνιζόταν την διώρυγα του Παναμά, εγκαταλείφθηκε το 2024 και η επαναφορά του στην επικαιρότητα πριν λίγους μήνες από τον Νικαραγουανό πρόεδρο Ορτέγα δεν φαίνεται να συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες πραγματοποίησης. Στην ίδια την διώρυγα του Παναμά, φαίνεται πως δύσκολα θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο εταιρείας από το Χονγκ Κονγκ τα δύο λιμάνια που βρίσκονται στις δύο άκρες της. Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, δεν υπάρχει προφανώς και καμία πιθανότητα να δούμε ένα λιμάνι της Βενεζουέλας να περνά υπό τον έλεγχο του Πεκίνου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του διεθνούς Τύπου, ο Νικολάς Μαδούρο προσπάθησε τις τελευταίες μέρες να πείσει την αμερικανική πλευρά να ξεκινήσουν εποικοδομητικές συνομιλίες. Δεν ξέρουμε τι θα μπορούσε να έχει συμβεί αν είχε ξεκινήσει νωρίτερα αυτήν την προσπάθεια ή αν η τύχη του ήταν προδιαγεγραμμένη. Αυτό που ξέρουμε όμως είναι πως η κατάσταση στη Βενεζουέλα άλλαξε άρδην μέσα σε λίγες ώρες και πως αυτό είναι ένα γεγονός μείζονος γεωπολιτικής σημασίας.
