Κάθε χρόνο τέτοια εποχή οι υπολογιστές μας γεμίζουν από τα email με τις εκθέσεις των χρηματιστηριακών αναλυτών από δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες, χρηματιστηριακές εταιρείες και επενδυτικές τράπεζες ανά τον κόσμο με τις προβλέψεις τους για την πορεία των χρηματιστηριακών αγορών, των ομολόγων, των εμπορευμάτων, των αγορών crypto, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των επιτοκίων για την χρονιά που πλησιάζει.
Λίγοι από εμάς καταφέρνουν πραγματικά να τις διαβάσουν. Οι περισσότεροι φτάνουμε λίγο μετά το τέλος της εισαγωγής και της περίληψης αν και τώρα τελευταία μπορούμε να αναθέσουμε αυτή τη δουλειά σε κάποια εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης. Μέσα στις αναλύσεις αυτές, όπως και μέσα στις καθημερινές σελίδες του ηλεκτρονικού οικονομικού Τύπου, είναι φανερό πως υπάρχουν μερικά πράγματα που θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι «υπεράνω» των εκτιμήσεων των αναλυτών και που θα μπορούν να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό, ίσως και να αλλάξουν ριζικά, την κατάσταση στις διεθνείς αγορές στο νέο έτος.
Τρία είναι αυτά που μας έρχονται πρώτα στο νου. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος όλο τελειώνει και όλο συνεχίζεται, η πορεία των επιτοκίων αναφοράς στις ΗΠΑ με τις γνώμες των ειδικών και των αρμοδίων να διίστανται και το μέλλον, χρηματιστηριακό και μη, του τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Και τα τρία αυτά ζητήματα βρίσκονται συνεχώς στη σκέψη των διεθνών επενδυτών, για διαφορετικούς λόγους το καθένα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος, αν δεν επιτευχθεί σύντομα εκεχειρία, σε δύο μήνες θα συμπληρώσει 4 ολόκληρα χρόνια, είναι ένα θέμα που μπορεί να αφορά περισσότερο στις ευρωπαϊκές αγορές και την ευρωπαϊκή οικονομία αλλά επηρεάζει πολύ και σε διεθνές επίπεδο.
Είναι φανερό πως αν η πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στις εμπόλεμες πλευρές φέρει αποτέλεσμα και επιτευχθεί συμφωνία, μία νέα κατάσταση θα διαμορφωθεί, ανάλογα και με τη φύση της όποιας συμφωνίας και ιδίως με το τι θα προβλέπει για το θέμα των κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας. Το ενεργειακό είναι το πρώτο ζήτημα στο οποίο πάει το μυαλό μας, καθώς επηρεάζει όχι μόνο την Ευρώπη, η οποία ετοιμάζεται για την πλήρη αποσύνδεσή της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και τα παράγωγά τους αλλά και ολόκληρη την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Πολλές χώρες της Ασίας έχουν αρχίσει να στριμώχνονται από την αμερικανική πίεση και περιορίζουν σταδιακά τις εισαγωγές αργού πετρελαίου από τη Ρωσία μέσω φανερών ή κρυφών διαδρομών. Τυχόν άρση των αμερικανικών κυρώσεων θα ελευθερώσει την κίνηση μεγάλων ποσοτήτων πετρελαίου, παραγώγων του και υγροποιημένου φυσικού αερίου και σίγουρα θα φέρει πιέσεις στην τιμή των ορυκτών καυσίμων στα διεθνή χρηματιστήρια, ακόμα και αν οι ευρωπαϊκές χώρες μείνουν σταθερές στην απόφασή τους για απεξάρτησή της από τις ρωσικές ενεργειακές πηγές.
Επίσης, οι λεπτομέρειες μίας πιθανής συμφωνίας θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις ευρωπαϊκές αποφάσεις σχετικά με την αμυντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατ’ επέκταση και με την οικονομική πολιτική της. Όλα αυτά είναι πιθανόν να επηρεάσουν καταλυτικά την πορεία των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων και να κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τη συνέχιση ή μη της εισροής διεθνών κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές.
Το ζήτημα των αμερικανικών επιτοκίων αναφοράς είναι κομβικό για την πορεία των διεθνών αγορών, σε όλους τους τομείς τους. Είναι βέβαιο πως ένα σημαντικό μέρος της διεθνούς επενδυτικής αισιοδοξίας για το 2026 στηρίζεται στην πεποίθηση πως σταδιακά η Fed θα μειώσει και άλλο τα επιτόκιά της, πράγμα που γενικά θεωρείται πως θα λειτουργήσει υποστηρικτικά για όλες τις διεθνείς αγορές.
Παρά την πολύ επιφυλακτική στάση των αξιωματούχων της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, οι οποίοι πριν μερικές μέρες έδειξαν πως δεν θεωρούν και πολύ απαραίτητη την περαιτέρω μείωση του κόστους χρήματος, το μεγαλύτερο μέρος των χρηματιστηριακών αναλυτών και των επενδυτών εκτιμά πως τελικά θα έχουμε αρκετές μειώσεις μέσα στο 2026.
Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται από το γεγονός πως μέσα στον νέο χρόνο θα έχουμε την αλλαγή ηγεσίας στην Fed και την ανάληψη της θέσης του διοικητή από ένα πρόσωπο που θα είναι σχεδόν απόλυτα ευθυγραμμισμένο με την επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ για πολύ μεγάλη μείωση των επιτοκίων προκειμένου να ενισχυθεί η οικονομία.
Αν όμως αυτή η πεποίθηση αποδειχθεί λανθασμένη, η διάθεση στα διεθνή χρηματιστήρια πιθανότατα θα αλλάξει προς το χειρότερο και είναι σχεδόν σίγουρο πως θα μειωθεί η επιθυμία για ανάληψη κινδύνου για τις περισσότερες μετοχές, πολλά εμπορεύματα, ίσως τα πολύτιμα μέταλλα και σχεδόν σίγουρα τις αγορές crypto. Είναι επίσης πολύ πιθανόν να δημιουργηθούν προβλήματα στην δανειοδότηση των επιχειρήσεων που ασχολούνται με την κατασκευή των υποδομών του τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Μιλώντας για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη δανειοδότησή της δημιουργίας των υποδομών της, δεν χρειάζεται να τονίσουμε την μεγάλη σημασία αυτού του κλάδου για την πορεία των διεθνών χρηματιστηρίων και το πόσο έχει συμβάλλει στην άνοδο των αποτιμήσεων όλων των εταιρειών που ασχολούνται με τις υποδομές της.
Το μεγάλο ερωτηματικό των ημερών είναι το αν η αλματώδης άνοδος των χρηματιστηριακών αποτιμήσεων θα δικαιωθεί από τις αποδόσεις που θα φέρει η ενασχόληση με τη δημιουργία των υποδομών ΤΝ στις εταιρείες που ασχολούνται με αυτή. Η σχετική συζήτηση είναι πολύ έντονη και οι προβληματισμοί που εκφράζονται από πολλές μεριές δεν βρίσκονται πλέον στο περιθώριο αλλά στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας.
Όμως παρά τη σχετική ελάττωση του ενθουσιασμού για τις μετοχές του τομέα, η αλήθεια είναι πως οι αποτιμήσεις παραμένουν αρκετά υψηλές. Αυτό σημαίνει πως αν τους επόμενους μήνες έρθουν ενδείξεις που θα επιβεβαιώνουν τους σχετικούς προβληματισμούς, το περιθώριο για πτώση τιμών είναι πολύ σημαντικό για τις μετοχές του τομέα, τουλάχιστον για αυτές που θα φανεί πως θα αργήσουν να δουν χειροπιαστά οικονομικά οφέλη.
Όσοι θυμούνται παρόμοιες παλαιότερες καταστάσεις γνωρίζουν πως μία τέτοια εξέλιξη μπορεί να φέρει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε πολλούς χρηματιστηριακούς κλάδους και να προκαλέσει γενικευμένη αναταραχή. Με λίγα λόγια, τυχόν αρνητική εξέλιξη στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να ανατρέψει την αισιόδοξη τωρινή κατάσταση στις αγορές. Με την ίδια λογική βέβαια, αν τα πράγματα εξελιχθούν κατ’ ευχήν τότε οι αισιόδοξες αποτιμήσεις των μετοχών θα πάψουν να θεωρούνται υπερβολικές και οι χρηματιστηριακές αγορές θα πάρουν βαθιά ανάσα.
Προφανώς, υπάρχουν και πολλά άλλα πράγματα που απασχολούν γενικά τις αγορές, όπως οι δασμοί Τραμπ, οι σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας, ο κατάσταση στη Μέση Ανατολή και άλλα πολλά. Για τις αγορές όμως, σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο τουλάχιστον, ο πόλεμος στην Ουκρανία, τα επιτόκια της Fed και η πορεία του κλάδου της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι τρία ζητήματα που η εξέλιξή τους μπορεί να έχει άμεση και πολύ σημαντική επίδραση στην ψυχολογία των επενδυτών και την πορεία των παγκόσμιων αγορών. Δεν ξέρουμε βέβαια αν θα αποδειχθούν και gamechangers, ο χρόνος θα δείξει.
