Τι πρέπει να συμβεί έτσι ώστε ένα παραδοσιακό – ίσως το πιο παραδοσιακό – ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο να εμφανίζει τόσο έντονες διακυμάνσεις όσο ένα ακραία κερδοσκοπικό asset, όπως το Bitcoin; Ένας πόλεμος όπως αυτός στη Μέση Ανατολή, που εκτινάσσει τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και ταυτόχρονα επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την αγορά ενέργειας, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να προχωρήσουν σε παγκόσμιες αυξήσεις επιτοκίων.
Υπό τη σκιά της πολεμικής σύγκρουσης στο Ιράν και των επιθέσεων κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων των χωρών του Κόλπου, ο χρυσός εμφάνισε μία σπάνια συμπεριφορά. Αντί να κινηθεί με τη σταθερότητα που… αρμόζει σε ένα ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους κρίσης, κατέγραψε μεγάλες και συχνές διακυμάνσεις. Δεν ήταν λίγες οι ημέρες που οι κινήσεις του παρέπεμπαν περισσότερο σε αγορές υψηλού ρίσκου, κάνοντας ορισμένους αναλυτές να τον παρομοιάζουν ακόμα και με το bitcoin.
Όταν ολοκληρώθηκε η πρώτη εβδομάδα του πολέμου, η τιμή του χρυσού έφτασε στα 5.248 δολάρια (είχε κορυφωθεί ενδοσυνεδριακά στα 5.626 δολάρια στις 29/1), στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε σε σχετικά στενό εύρος στα 5.000-5.200 δολάρια, πριν το πρόσφατο sell-off προς τα 4.600 δολάρια.
Από την έναρξη του πολέμου μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, ο χρυσός σημειώνει πτώση 10%, το ασήμι υποχωρεί κατά 21,5%, ενώ οι χρηματιστηριακοί δείκτες S&P 500 και MSCI Global, καταγράφουν απώλειες 4% και 5,3% αντίστοιχα. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται με το Brent να ενισχύεται κατά 48% και το αργό WTΙ κατά 40%, ενώ ο δείκτης δολαρίου σημειώνει κέρδη 1,55% και το bitcoin κερδίζει 8%.
Το σκηνικό ήταν τελείως διαφορετικό από την αρχή του έτους και μέχρι να ξεκινήσουν οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή. Στο πρώτο δίμηνο του 2026 τα πολύτιμα μέταλλα ξεχώριζαν σε επιδόσεις, με τον χρυσό να κερδίζει 19,6% και το ασήμι 32%. Από κοντά και το πετρέλαιο με το Brent στο +19%. Αρνητικές ήταν οι αποδόσεις του δολαρίου (-0,5%), του Bitcoin (-25%), ενώ σχεδόν αμετάβλητοι παρέμεναν οι χρηματιστηριακοί δείκτες.
Εδώ και πολλούς μήνες τα πολύτιμα μέταλλα, με επίκεντρο τον χρυσό και το ασήμι, παρουσιάζουν ασυνήθιστα μεγάλες, έως ακραίες, διακυμάνσεις, που θυμίζουν περισσότερο αγορές υψηλού ρίσκου όπως των crypto.
Παρατηρούμε ότι σε περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας οι αγορές αντιδρούν με απότομες εισροές και εκροές κεφαλαίων, με αποτέλεσμα στη δεδομένη χρονική στιγμή να μην επικρατεί για τον χρυσό ο ρόλος του «ασφαλούς καταφυγίου», αλλά η σχέση που παραδοσιακά διατηρεί με τα επιτόκια. Ο φόβος μίας νέας πληθωριστικής κρίσης καθιστά αναγκαία την αλλαγή της νομισματικής πολιτικής σε παγκόσμιο επίπεδο. Έτσι, ο χρυσός χάνει… Τη λάμψη του γιατί οι επενδυτές πιστεύουν ότι έρχονται αυξήσεις επιτοκίων σε Αμερική και Ευρώπη.
Και επειδή οι αγορές συνηθίζουν να προεξοφλούν τις αυξήσεις των επιτοκίων, σε αντίθεση με τους γεωπολιτικούς κινδύνους όπου αναμένουν να λάβει χώρα ένα επεισόδιο, αντιδρούν στις προσδοκίες, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στα επιτόκια. Από τη στιγμή, λοιπόν, που οδεύουμε σε ένα περιβάλλον ενίσχυσης του πληθωρισμού και αύξησης των επιτοκίων, οι δυνάμεις που υπερισχύουν ασκούν πτωτικές πιέσεις στον χρυσό.
Κρίσιμος είναι και ο ρόλος του δολαρίου, καθώς ο χρυσός τιμολογείται σε δολάρια που συνεπάγεται πως όταν ενισχύεται το δολάριο – λόγω της αύξησης των επιτοκίων και των τιμώ του πετρελαίου – ο χρυσός δεν είναι το ίδιο ελκυστικός για τους επενδυτές.
Το πρόσφατο sell-off οφείλεται και στις κινήσεις κατοχύρωσης κερδών από μεγάλους θεσμικούς επενδυτές οι οποίοι έχουν απολαύσει κέρδη έως και άνω του 60% τον τελευταίο χρόνο. Είναι κινήσεις που υποδηλώνουν ότι επικρατεί η ανάγκη για εξασφάλιση ρευστότητας απέναντι στην ανάγκη αναζήτησης καταφυγίων, σημειώνουν αναλυτές.
Μπορεί ο χρυσός να ξαναγίνει… καθρέφτης της γεωπολιτικής έντασης και σύμβολο σταθερότητας ή θα συνεχίσει να επηρεάζεται από τη νευρικότητα στις αγορές και τις προσδοκίες αύξησης των επιτοκίων;
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως αν συνεχιστούν οι πυραυλικές επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, οι τιμές του χρυσού ενδέχεται να κινηθούν προς νέα ιστορικά υψηλά, δοκιμάζοντας ακόμα και το ορόσημο των 6.000 δολαρίων. Σήμερα, πάντως, βρίσκονται πιο κοντά στα 5.055 δολάρια που έδινε ως μέση τιμή για το δ’ τρίμηνο του 2026 η JPMorgan. Ο οίκος βέβαια διατηρεί την τιμή-στόχο των 6.300 δολαρίων στο τέλος του 2026, παρά το πρόσφατο sell-off, ενώ την τιμή των 6.000 δολαρίων διατηρεί και η Deutsche Bank. Η Trading Economics, από την πλευρά της, τοποθετεί την τιμή του χρυσού στα 5.457 δολάρια σε 12 μήνες από σήμερα.
