Η ήπειρος της Αμερικής. Μία ήπειρος γεμάτη αντιθέσεις. Ένα αμάλγαμα πολιτισμών και ανθρώπων. Η Αμερική, φαίνεται πλέον ότι πάντα ανήκε στους…Αμερικάνους. Αν πάμε, όμως, πίσω στο χρόνο προκύπτουν ερωτήματα. Ίσως κάτι που αναρωτιούνται πολλοί για την ιστορία της, είναι πώς εμφανίστηκαν άνθρωποι σε μια ήπειρο που περιβάλλεται από δύο ωκεανούς…
Ήταν η Εποχή των Παγετώνων. Τότε, πριν από περίπου 15.000 χρόνια, άνθρωποι από την Ασία φαίνεται ότι μετακινούνταν συνεχώς. Κάποια στιγμή, έφτασαν κυριολεκτικά στην άκρη του κόσμου τους. Στο ανατολικότερο σημείο της Ασίας. Εκείνη την εποχή, ένα κομμάτι στεριάς, ένωνε αυτό το σημείο με το δυτικότερο σημείο της σημερινής Αμερικής. Σήμερα, αυτό το σημείο που πλέον καλύπτεται από θάλασσα, είναι ο Βερίγγειος πορθμός.
Από αυτό το κομμάτι στεριάς, μπόρεσαν οι προϊστορικοί άνθρωποι της Βόρειας Ασίας να περάσουν στην απέναντι ήπειρο. Πλέον είναι γνωστό, μετά από έρευνες, ότι αυτή δεν ήταν η μόνη φορά που κάποιοι πληθυσμοί μετακινήθηκαν από την μία ήπειρο στην άλλη. Υπήρξαν πάνω από ένα κύματα μετανάστευσης. Από αυτές τις μετακινήσεις πληθυσμών στην Προϊστορία, ξεκίνησε να κατοικείται η Αμερική.
Από τα βόρεια, λοιπόν, εκείνοι οι άνθρωποι άρχισαν να διασκορπίζονται. Μετακινήθηκαν προς τα δυτικά, τα ανατολικά, αλλά έφτασαν και μέχρι τον Νότο. Καθεμία από αυτές τις ομάδες εξελίχθηκε διαφορετικά μέσα στις χιλιετίες. Αυτό που δεν ήταν αντιληπτό από τον περισσότερο κόσμο πριν από κάποιο καιρό, είναι ότι ταυτόχρονα με την εξέλιξη του πολιτισμού στην Ασία, την Αφρική και την Ευρώπη, ακολουθούσε και η ήπειρος που θα γινόταν η Αμερική.
Αυτό γιατί μετά το πέρας της Εποχής των Παγετώνων, το κομμάτι στεριάς που έκανε δυνατή την μετακίνηση από την μία ήπειρο στην άλλη, εξαφανίστηκε. Το μόνο που έβλεπε κάποιος που κατάφερνε να φτάσει στην άκρη αυτή της Σιβηρίας, ήταν παρά μόνο θάλασσα. Μια αδιάβατη θάλασσα. Έτσι, η ήπειρος απέναντι ξεχάστηκε. Ήταν σαν να μην υπήρχε…
Οι άνθρωποι εκεί, έκαναν τα δικά τους. Ζούσαν για χιλιάδες χρόνια ήρεμοι και ανενόχλητοι, ενώ στα ανατολικά γινόταν κυριολεκτικά ο χαμός. Οι κάτοικοι του Ανατολικού ημισφαιρίου αγνοούσαν την ύπαρξη των κατοίκων του Δυτικού ημισφαιρίου και το αντίστροφο. Αν εξαιρέσουμε την βέβαιη πλέον επίσκεψη και ανακάλυψη της ηπείρου του Δυτικού ημισφαιρίου από τους Βίκινγκς, το μεγάλο νέο για την ύπαρξή της ήρθε από τον Χριστόφορο Κολόμβο, όταν πάτησε το πόδι του στις Μπαχάμες το 1492.
Γιατί εκεί, δεν ήταν η Ασία, την οποία προσπαθούσαν να φτάσουν μέσω του Ατλαντικού. Ήταν κάτι άλλο. Κάτι ανάμεσα από Ευρώπη, Αφρική και Ασία. Ένας νέος τόπος. Η λεγόμενη από τους εξερευνητές της Αναγέννησης, «Νέα Γη». Ή αλλιώς «Νέος Κόσμος». Εδώ, θα ασχοληθούμε με την εξέλιξη την Βόρειας Αμερικής από εκείνο το σημείο και μετά.
Στον Βορρά, λοιπόν, οι διάφορες ιθαγενείς φυλές διέφεραν από αυτές του Νότου, αλλά και μεταξύ τους. Η Αμερική είναι μια αχανής ήπειρος και αυτό επέτρεψε στους ιθαγενείς να εξελιχθούν διαφορετικά, ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο είχαν εγκατασταθεί. Στις περιοχές της Αλάσκα και του Καναδά, βρίσκονταν οι φυλές των Ινουίτ, ανθρώπων των πάγων, που κατασκεύαζαν ιγκλού και κινούνταν στο ψυχρό τοπίο με έλκηθρα ή κανό.
Νοτιότερα, κατοικούσαν άλλες φυλές. Οι γνωστότερες από αυτές γενικά, οι οποίες υπήρχαν και εξελίσσονταν μέχρι την άφιξη των εξερευνητών, ήταν οι Τσερόκι, οι Σιού, οι Κομάντσι, οι Νάβαχο, οι Απάτσι και πολλοί άλλοι. Όλοι τους είχαν αναπτύξει τον δικό τους τρόπο ζωής. Τα σπίτια τους ήταν φτιαγμένα από λάσπη, από ξύλο, από αμμόλιθο, από δέρματα ή υφάσματα (αυτά που γνωρίζουμε σήμερα ως «tepees» - «τίπι»), ενώ υπήρχαν περιπτώσεις κατοικιών λαξευμένων σε βράχους. Κάποιοι από αυτούς ήταν νομάδες. Μετακινούνταν μαζί με τα κοπάδια ζώων που κυνηγούσαν. Άλλοι είχαν μόνιμες εγκαταστάσεις και οργανωμένους οικισμούς.
Κυνηγούσαν ψάρια, ελάφια, αρκούδες, βίσωνες, λαγούς. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα είχαν αναπτύξει και μεθόδους καλλιέργειας διαφόρων τοπικών φυτών. Είχαν τις δικές τους θρησκείες, τις δικές τους τέχνες και τρόπους έκφρασης. Κάποιοι προσεύχονταν σε θεούς χορεύοντας γύρω από τοτέμ (αντικείμενα που θεωρούνταν ιερά, απεικόνιζαν ζώα ή φυτά τα οποία λειτουργούσαν ως προστάτες), ενώ άλλοι πίστευαν ότι μιλούσαν με τα πνεύματα των προγόνων τους.
Είχαν τα δικά τους έθιμα, τις δικές τους παραδόσεις. Κάποιες φυλές ήταν ειρηνικές και απομονωμένες, ενώ άλλες πιο διεκδικητικές και φιλοπόλεμες. Όλες τους, όμως, είχαν εξελιχθεί και είχαν φτάσει σε αυτό το σημείο μετά από χιλιετίες. Μέχρι την έλευση των «ξένων».
Οι πρώτοι Άγγλοι εξερευνητές, έφτασαν στον Νέο Κόσμο λίγα χρόνια μετά τον Κολόμβο, το 1497. Αλλά πήγαν μόνο για να δουν. Δεν υπήρξε κάποιο σχέδιο για την μετακίνησή τους εκεί. Από τον 16ο αιώνα και μετά, εκείνοι και άλλοι Ευρωπαίοι άρχισαν να δημιουργούν τις πρώτες μόνιμες εγκαταστάσεις τους εκεί. Μετά τους Άγγλους, ακολούθησαν οι Γάλλοι και οι Ισπανοί, με τους τελευταίους να διεκδικούν πρώτα τον Νότο της νέας ηπείρου.
Από τον 17ο αιώνα, ξεκινά επίσημα η δημιουργία των πρώτων αποικιών. Αυτή, ήταν η αρχή του φαινομένου της αποικιοκρατίας στον Νέο Κόσμο, ο οποίος λίγο αργότερα πήρε το όνομα «Αμερική», από έναν Ιταλό εξερευνητή, τον Αμέρικο Βεσπούτσι.
Στην αρχή, οι Ευρωπαίοι και οι ιθαγενείς του Νέου Κόσμου άρχισαν να αναπτύσσουν σχέσεις φιλικές και έπειτα εμπορικές. Οι ιθαγενείς δέχτηκαν τους ξένους επισκέπτες με καχυποψία, αλλά και με πρόθεση γνωριμίας. Οι Ευρωπαίοι από την άλλη, δεν το έδειχναν, αλλά είχαν άλλες βλέψεις. Οι δύο πλευρές άρχισαν να εμπορεύονται διάφορα προϊόντα. Οι ιθαγενείς έμαθαν και γεύτηκαν την ζάχαρη και αντίκρισαν για πρώτη φορά τα άλογα, με τα οποία ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη σχέση και εξελίχθηκαν σε εξαιρετικούς ιππείς.
Μετά από την έλευση όλο και περισσότερων Ευρωπαίων στην Αμερική, οι αποικίες όλο και μεγάλωναν. Από εκείνη την στιγμή και μετά, θα ακολουθούσαν γεγονότα τραγικά για τους ιθαγενείς πληθυσμούς. Οι αποικιοκράτες άρχισαν να διεκδικούν όλο και περισσότερα εδάφη, στα οποία εκείνοι κατοικούσαν για χιλιάδες χρόνια. Έρχονταν σε επαφή με τους αρχηγούς των φυλών και προσπαθούσαν να τους ενσωματώσουν στις κοινότητές τους, με την δικαιολογία του «εκπολιτισμού», θεωρώντας ότι οι ιθαγενείς ήταν κατώτεροι.
Πίεζαν τις φυλές να ακολουθήσουν τον τρόπο ζωής τους. Έπαιρναν όλο και περισσότερα εδάφη με την βία και ακόμα και στις περιπτώσεις που εκτελούσαν ψηφίσματα ανάμεσα στους ίδιους και τις φυλές, οι συνθήκες και οι συμφωνίες σχεδόν πάντα έσπαγαν ή ήταν υπέρ των κατακτητών. Οι ιθαγενείς δεν ήξεραν από αυτά. Είχαν συνηθίσει να μοιράζονται τα πάντα και στο δικό τους νου η γη δεν ανήκε σε κανέναν, παρά μόνο στην Φύση.
Παρά την αντίστασή τους και τις συμμαχίες αρχηγών και φυλών, απέτυχαν να επιβληθούν στα εδάφη τους. Τότε, τα γεγονότα πήραν άλλη τροπή. Ξεκίνησαν οι σφοδρές συγκρούσεις κατά μέτωπο. Οι Ευρωπαίοι πήραν τα όπλα. Περιόριζαν όλο και περισσότερο τους ιθαγενείς πληθυσμούς σε καθορισμένα σημεία και αν συναντούσαν αντίσταση, πυροβολούσαν.
Ακολούθησαν μαζικοί διωγμοί πληθυσμών. Κάποιες φυλές παραδόθηκαν για να σωθούν και εγκατέλειψαν τον τρόπο ζωής τους, την γλώσσα τους, την θρησκεία τους. Τα μέλη τους ντύνονταν όπως οι Ευρωπαίοι και τα μικρά παιδιά στέλνονταν σε σχολεία. Αυτή ήταν η «καλή» εκδοχή.
Ακολούθησαν σφαγές που κατέληξαν σε γενοκτονίες των ιθαγενών. Οι φυλές που αντιστάθηκαν αφανίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά, αλλά και αυτές που παραδόθηκαν δεν είχαν ευνοϊκή μεταχείριση. Απόδειξη για αυτό, είναι η αναγκαστική μετακίνηση των λεγόμενων «Πέντε Πολιτισμένων Φυλών», την οποία οι Τσερόκι ονόμασαν «Δρόμο των Δακρύων». 100.000 άνθρωποι μετακινήθηκαν και 15.000 έχασαν την ζωή τους στην διαδρομή. Αποδεκατίστηκαν επίσης λόγω των ασθενειών που μετέφεραν όσοι ήρθαν από την Ευρώπη, καθώς δεν τις είχαν περάσει ποτέ.
Οπότε, τώρα προκύπτει ένα άλλο ερώτημα: Ποιοι είναι τελικά «Αμερικάνοι»; Δεν έχουν σημειωθεί εκτεταμένες επιμειξίες του ευρωπαϊκού με τον τοπικό πληθυσμό, καθώς όσο περνούσε ο καιρός οι ιθαγενείς μειώνονταν, περιορίζονταν ή γίνονταν σκλάβοι. Στην συνέχεια, ακολούθησε η αύξηση του πληθυσμού όσων είχαν περάσει τον Ατλαντικό, τόσο που σε ένα σημείο προέκυψε η ανάγκη ένωσής τους. Έτσι, έχουμε την δημιουργία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ).
Όσοι ιθαγενείς επιβίωσαν, προσπαθούν μέχρι σήμερα να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους, να διατηρήσουν την ταυτότητά τους, να λένε την ιστορία τους και να ζουν ελεύθερα. Πέρα από αυτούς, οι σημερινοί Αμερικανοί πολίτες αποτελούν απογόνους μεταναστών. Βρετανών, Γερμανών, Ολλανδών, Γάλλων, δηλαδή των Ευρωπαίων αποικιοκρατών του 17ου και του 18ου αιώνα, των Αφρικανών σκλάβων που μεταφέρθηκαν εκεί με τη βία λόγω του δουλεμπορίου και σήμερα αποτελούν τους «Αφροαμερικανούς» και τέλος όλων αυτών που τους τελευταίους αιώνες συρρέουν στις ΗΠΑ.
Έρχονται να προστεθούν, λοιπόν, Ιταλοί, Εβραίοι, Ρώσοι, Λατίνοι της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, Κινέζοι, Ινδοί, Φιλιππινέζοι, και πολλοί άλλοι. Σήμερα, οι ΗΠΑ αποτελούνται από ανθρώπους από όλο τον (ολόκληρο γνωστό πλέον) κόσμο, με τους πραγματικούς ιθαγενείς που την κατοικούσαν χιλιάδες χρόνια πριν, να αποτελούν πια μια μειονότητα που προσπαθεί να μαζέψει τα κομμάτια της.
Βιβλιογραφία:
