Η κυρία Γκεοργκίεβα, διεθύνουσα σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου είπε κάτι σημαντικό, το οποίο μεταφέρθηκε στην καθημερινότητά μας με αποσπασματικό, άρα προβληματικό, τρόπο. Ας τα βάλουμε σε μια σειρά.
Η κ. Κρισταλίνα αναφέρθηκε στο βασικό πρόβλημα της εποχής μας, που είναι η ρευστότητα των καταστάσεων: «fluid» is exactly the right word. Η αναφορά στη ρευστότητα εδώ δεν αφορά την εξελικτική ροή των πραγμάτων. Δεν πρόκειται για μια λογική εξέλιξη. Η ρευστότητα είναι η ασάφεια, το άγνωστο που προκύπτει από την αλληλεξάρτηση των δυνάμεων και την περιπλοκότητα των εξελίξεων. Τίποτε, πλέον, δεν είναι γραμμικό, τίποτε το ποσοτικό δεν μετρά περισσότερο από τις ποιοτικές εξελίξεις.
«Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει βαθιά ρεύματα αλλαγών -στην τεχνολογία και τα δημογραφικά στοιχεία, στη γεωπολιτική και το εμπόριο, στο κλίμα- ενώ αντιμετωπίζει επίσης το ένα σοκ μετά το άλλο», ήταν τα ακριβή της λόγια. Τα τελευταία χρόνια, εξήγησε, είχαμε τον Covid, τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, κρίση κόστους ζωής και, τώρα, τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Δεν τα λες και νορμάλ όλα αυτά, μάλλον πρόκειται περί ρευστής κατάστασης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διευθύνουσα προσέθεσε το ακόλουθο: «Ακόμη και όταν, όπως όλοι ελπίζουμε, η σύγκρουση τελειώσει σύντομα, να είστε σίγουροι ότι σύντομα θα έρθει κάποιο νέο σοκ. Η συμβουλή μου στους απανταχού υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε αυτό το νέο παγκόσμιο περιβάλλον; Σκεφτείτε το αδιανόητο και προετοιμαστείτε για αυτό».
Τώρα που γνωρίζουμε τι ήθελε να πει η διευθύνουσα και καταλάβαμε πως δεν αναφερόταν ειδικά στην τρέχουσα κρίση, ας δούμε και τη συμβουλή της:
«Πρώτον, επενδύστε σε ισχυρούς θεσμούς και κανόνες πολιτικής, με στόχο μια ισχυρή οικονομία και την ανάπτυξη που στηρίζεται στην ιδιωτική επιχειρηματικότητα. Δεύτερον, χρησιμοποιήστε τα μέσα που διαθέτετε και φροντίστε να τα αναπληρώσετε μόλις ξεπεραστεί η κρίση. Τρίτον - και πιο σημαντικό - να είστε ευέλικτοι».
Όταν λέμε «ισχυροί θεσμοί», εννοούμε σαφείς και σταθερούς κανόνες φορολόγησης, ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα, ταχεία απόδοση δικαιοσύνης.
Όταν λέμε «μέσα», εννοούμε δημοσιονομικά περιθώρια έκτακτων δαπανών, που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι κυβερνήσεις εν μέσω κρίσης. Τα οποία πρέπει να ξαναμπούν στη θέση τους μόλις ξεπεραστεί το πρόβλημα.
Όταν όμως λέμε «ευελιξία» τι εννοούμε;
Εννοούμε πως σε έκτακτες καταστάσεις δεν μπορούμε να επαναλαμβάνουμε «συνταγές» που ακολουθούμε σε κανονικές συνθήκες, δεν πρέπει να μένουμε προσηλωμένοι σε ιδεολογικές-κομματικές «επιλογές» και, το κυριότερο, δεν πρέπει να φοβόμαστε το «κόστος» με το οποίο μας απειλούν όσοι, ενδεχομένως, θίγονται από τα μέτρα προσαρμογής.
Είναι προφανές ότι η κ. Κρισταλίνα, καλεί τα κράτη-μέλη του ΔΝΤ να χρησιμοποιήσουν την κρατική ισχύ, προκειμένου να στηρίξουν την τη διαφάνεια εντός των αγορών, να χτίσουν κοινές δράσεις, να ενισχύσουν τον παραγωγικό τομέα σε βάρος των μεσαζόντων και, κυρίως να προσαρμόζουμε ταχύτατα τις αποφάσεις μας στις πραγματικές εξελίξεις.
Αυτή τη συνταγή καλείται να εφαρμόσει η κυβέρνηση, το συντομότερο δυνατόν και μάλλον για πολλούς μήνες μπροστά.
