Αν δεν γνωρίζετε την βιομηχανία Yara, μην στενοχωρηθείτε. Ούτε κι εγώ τη γνώριζα. Αν βεβαίως είχατε αγοράσει πριν έναν χρόνο τη μετοχή της θα είχατε απόδοση 80%. Η νορβηγική εταιρεία είναι πολύ παλαιά, από το 1905, γνωστή μέρος της Norsk Hydro. Παράγει λιπάσματα, σε έξι ηπείρους. Η κυβέρνηση της Νορβηγίας κατέχει το ένα τρίτο των μετοχών. Κι εμείς είχαμε κάποτε τη Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων, ιδρυθείσα το 1961 από τον Χιώτη καθηγητή/βιομήχανο/τραπεζίτη Στρατή Ανδρεάδη, την οποία κρατικοποιήσαμε, μετά την ιδιωτικοποιήσαμε και τελικά καταφέραμε να την κλείσουμε.
Αλλού, όμως, είναι το θέμα μας σήμερα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Yara πρόβλεψε χτες ότι οι τιμές βασικών ειδών διατροφής (καλαμπόκι, αλεύρι και ρύζι) θα εκτοξευθούν αν δεν ανοίξουν τα στενά του Ορμούζ, από τα οποία περνά το 1/3 της ουρίας. Η ουσία αυτή, γνωστή υπό τον τύπο CO(NH2)2 είναι θεμελιώδες συστατικό στην παραγωγή αμμωνίας και τελικά λιπασμάτων. «Η απόδοση ορισμένων καλλιεργειών μπορεί να μειωθεί στο μισό», εξήγησε ο Σβάιν Τόρε Χολσέθερ. Επιπλέον, αν και δεν το ανάφερε ο άνθρωπος, η παραγωγή αμμωνίας (βάση για τα περισσότερα νιτρολιπάσματα) γίνεται με τη μέθοδο Haber-Bosch και απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, η τιμή του οποίου επίσης ακρίβυνε λόγω της κρίσης στον Περσικό Κόλπο.
Το συγγενές πρόβλημα είναι ότι οι γεωργοί χρειάζονται σε συγκεκριμένη περίοδο (μεταξύ άνοιξης και καλοκαιριού) το συγκεκριμένο λίπασμα. Άρα, η επαναλειτουργία των εμπορικών γραμμών είναι επείγουσα και, σε κάθε περίπτωση, θα επηρεάσει τις τιμές των τροφίμων. Το έργο το έχουμε ήδη παρακολουθήσει το 2021 - 2022 όταν ο Πούτιν ξεκίνησε τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Με άλλα λόγια, η Ειρήνη είναι πάντοτε καλύτερη από τον Πόλεμο εκτός όλων των άλλων σοβαρών λόγων επειδή, όπως με κάθε πόλεμο, οι διαταραχές του διεθνούς εμπορίου οδηγούν σε αύξηση του κόστους ζωής των κανονικών ανθρώπων. Αν επιπλέον, οι τιμές των καυσίμων συνεχίσουν στην ανηφόρα, η επιστροφή του πληθωρισμού στην ημερήσια διάταξη των οικονομιών, όταν ακόμη δεν έχουν απορροφήσει το προηγούμενο σοκ, πρέπει να αναμένεται.
Παρόμοια κατάσταση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη μέθοδο των... «fuel pass» ή των «εντατικών ελέγχων» κάποιων υπηρεσιών. Ειδικά σε περιόδους πολέμου, το κράτος έχει τη δυνατότητα, δηλαδή την υποχρέωση, να λαμβάνει έκτακτα μέτρα μεταξύ των οποίων και τον έλεγχο των τιμών ή/και των ποσοτήτων που απαιτεί «Η εδραίωση της κοινωνικής ειρήνης και η προστασία του γενικού συμφέροντος», κατά το άρθρο 106 παρ. 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 25 του Συντάγματος. Στην κρίση του ουκρανικού, η κυβέρνηση καθυστέρησε και υποχρεώθηκε τελικά να πάρει μέτρα όταν είχε ήδη κάνει τη ζημιά το ξαφνικό κύμα πληθωρισμού.
Καλόν είναι να μην επαναληφθεί το ίδιο λάθος. Όλοι ευχόμαστε να τελειώσει το γρηγορότερο η τωρινή περιπέτεια, αλλά αν αυτό δεν καταστεί εφικτό, όπως αυτή τη στιγμή δείχνουν τα πράγματα, το προλαμβάνειν παραμένει η ορθή λύση.
