Σκηνές όπως εκείνες που είδαμε πρόσφατα, με γιατρούς του ΕΣΥ να επιτίθενται σε υπουργό Υγείας που προσήλθε για εγκαίνια νέας μονάδας, δεν αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα. Αντίθετα, συνιστούν έκφραση μιας ευρύτερης πολιτισμικής και κοινωνικής φθοράς που διαπερνά σήμερα το σύνολο των δυτικών κοινωνιών.
Επεισόδια βίας παρατηρούνται ολοένα συχνότερα: μεταξύ εφήβων στα σχολεία, μεταξύ γειτόνων, ακόμη και μέσα σε οικογένειες.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για συμπτώματα μιας διάχυτης αντισυστημικής οργής που κυοφορείται εδώ και χρόνια μέσα στις δημοκρατίες. Είναι η ίδια οργή που εκτοξεύει στην εξουσία ακραίες, απρόβλεπτες ή δημαγωγικές πολιτικές φιγούρες, είτε αυτές εκφράζονται μέσω λαϊκισμού δεξιάς είτε αριστερής κοπής.
Οι κοινωνίες της Δύσης μοιάζουν εξαντλημένες – όχι από τη φτώχεια, αλλά από την ευημερία χωρίς κόπο που κληρονόμησαν.
Η αίσθηση νοήματος της ζωής υποχωρεί, οι θεσμοί αποδυναμώνονται και οι συλλογικές αξίες διαβρώνονται. Η υποχώρηση της θρησκευτικής πίστης δεν ενδυναμώνει την ορθολογική προσέγγιση αλλά την ευκολία πολλοί να πιστεύουν άκριτα σε κάθε εύπεπτη παλαβομάρα ή θεωρία συνωμοσίας.
Από την κρίση της οικογένειας και τη δραματική πτώση των γεννήσεων έως την υποβάθμιση της παιδείας, οι δείκτες πολιτισμικής συνοχής εμφανίζουν καθοδική πορεία.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική αντιπαράθεση εγκλωβίζεται σε ένα ψευδές δίλημμα. Από τη μία, συντηρητικές φωνές θεωρούν ότι η επιστροφή σε πιο αυταρχικές μορφές κρατικής ισχύος θα επαναφέρει την τάξη.
Από την άλλη, προοδευτικές προσεγγίσεις πιστεύουν ότι η αποδόμηση των παραδοσιακών δομών θα γεννήσει μια νέα, πιο δίκαιη κοινωνία. Και οι δύο πλευρές, ωστόσο, παραβλέπουν το βασικό: ότι η κρίση είναι βαθύτερη, είναι υπαρξιακή.
Η παρακμή δεν εκδηλώνεται μόνο στη βία των άκρων, αλλά και στη διευρυνόμενη ανισότητα, στη χρηματοοικονομική φούσκα περιουσιακών στοιχείων και στην αποστασιοποίηση των ελίτ από τις ανάγκες κοινωνικής συνοχής.
Η ψευδαίσθηση ότι ο πλούτος και η ιδιωτική ισχύς κάποιων μπορούν να τους εξασφαλίσουν σταθερότητα μέσα σε ένα περιβάλλον γενικευμένης αποσύνθεσης είναι παραπλανητική και επικίνδυνη.
Σε ποιο σημείο της καμπύλης βρισκόμαστε;
Ένα παλιός χρηματιστής, ο Ray Dalio, έχει περιγράψει με εντυπωσιακή καθαρότητα το ιστορικό μοτίβο ακμής και παρακμής των πολιτισμών.
Σύμφωνα με το σχήμα του, οι πολιτισμοί ανεβαίνουν μέσα από την πειθαρχία, την καινοτομία και την παραγωγικότητα, φτάνουν σε κορύφωση ευημερίας και ισχύος και στη συνέχεια εισέρχονται σε μια φάση σταδιακής φθοράς που χαρακτηρίζεται από υπερχρέωση, κοινωνικές εντάσεις, πολιτική πόλωση και απώλεια ανταγωνιστικότητας.
Αν επιχειρήσει κανείς να τοποθετήσει τη σημερινή Δύση πάνω σε αυτή την καμπύλη, δύσκολα θα την έβλεπε στο στάδιο της ανόδου.
Οι περισσότεροι δείκτες παραπέμπουν σε ώριμη φάση κορύφωσης που έχει ήδη περάσει στην πλευρά της καθόδου: τεράστια δημόσια και ιδιωτικά χρέη, πληθωρισμός περιουσιακών στοιχείων, διευρυνόμενες ανισότητες, πολιτική αστάθεια και κοινωνική αποσύνθεση.
Δεν πρόκειται ακόμη για κατάρρευση, αλλά για εκείνη την επικίνδυνη ζώνη όπου η ισχύς παραμένει μεγάλη, ενώ η εσωτερική συνοχή διαβρώνεται.
Είναι το σημείο όπου οι κοινωνίες εξακολουθούν να είναι πλούσιες, αλλά χάνουν σταδιακά την αυτοπεποίθηση, την πειθαρχία και το συλλογικό τους όραμα.
Στο βιβλίο μου «Η Επερχόμενη Αταξία» περιγράφω ορισμένα από τα δομικά αίτια: η υπερβολική χρηματοοικονομικοποίηση της οικονομίας, η αποδυνάμωση της παιδείας και της οικογένειας, η δημογραφική συρρίκνωση και η αποσύνδεση των ελίτ από τις κοινωνίες τους.
Οι συνέπειες, όπως αναλύονται, δεν είναι μόνο οικονομικές αλλά βαθιά πολιτισμικές και γεωπολιτικές.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν βρισκόμαστε στην κατηφόρα – τα δεδομένα δείχνουν πως ναι. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Δύση διαθέτει ακόμη την ιστορική αντοχή να αντιστρέψει τον κύκλο, όπως συνέβη σε λίγες αλλά καθοριστικές στιγμές στο παρελθόν.
Κάθε κύκλος παρακμής στην Ιστορία ολοκληρώνεται με μια μεγάλη κρίση η οποία μηδενίζει το κοντέρ όσων θεωρούνται δεδομένα. Η ανάταξη ξεκινά με κάποιο νέο θρησκευτικό ή πολιτικό αφήγημα που ανασυστήνει τους δεσμούς συνοχής της κοινωνίας.
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
Οι τοπικές Αγορές δοκιμάζονται
Κε Στούπα καλημέρα σας
Διάβασα με προσοχή το άρθρο σας της 20ης Φεβρουαρίου και συμφωνώ απόλυτα μαζί σας όσον αφορά τις διαπιστώσεις που κάνετε για τις περιφερειακές αγορές των Αθηνών και τις εικόνες που αντικρίζει πλέον ο κάθε δημότης ή επισκέπτης όταν βρεθεί σε αυτές.
Ακριβώς οι ίδιες εικόνες με πολύ μικρές διαφοροποιήσεις συναντάμε και σε όλες τις τοπικές αγορές της χώρας, όπως και στη δική μου τοπική αγορά του Αγρινίου μιας Πόλης των εκατό χιλιάδων κατοίκων.
Είναι γεγονός ότι οι αριθμοί που αφορούν την οικονομία δείχνουν να είναι θετικοί και όπως συνηθίζεται να λέμε οι αριθμοί ευημερούν, όμως ο κλάδος του λιανεμπορίου περνάει ίσως την πιο δύσκολη και κρίσιμη περίοδο εδώ και πολλές δεκαετίες και δυστυχώς οι προσδοκίες για το μέλλον μόνο θετικές δεν είναι.
Είναι επίσης βέβαιο όπως και εσείς σωστά επισημαίνετε στο άρθρο σσς ότι η περίοδος της υγειονομικής κρίσης επιτάχυνε την άνθιση του ηλεκτρονικού εμπορίου και πλέον τα δέματα φθάνουν όχι μόνο στα αστικά κέντρα, αλλά όπως πληροφορούμαι και στα πιο απομακρυσμένα χωριά γιατί έτσι πλέον επιλέγουν οι καταναλωτές. Αυτή είναι σήμερα η εξέλιξη και η πραγματικότητα. Τα στατιστικά στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα για τις εισαγωγές δεμάτων το 2025 στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις μεγάλες πλατφόρμες της Ασίας σοκάρουν και οι συνέπειες για τις επιχειρήσεις του λιανεμπορίου τεράστιες, ακόμη και για τα δημόσια έσοδα που χάνονται.
Όμως σήμερα αυτή δυστυχώς είναι η πραγματικότητα, πρέπει να την αποδεχθούμε και να δούμε πρώτα τους τρόπους, αλλά και πόσοι από τους εμπόρους μπορούμε να προσαρμοστούμε και να μετασχηματιστούμε στα νέα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί.
Δεν είναι όμως καθόλου εύκολο να αντιμετωπίσεις τους μεγάλους παίχτες της εσωτερικής μας αγοράς και για τους εξ ανατολών δεν το συζητάμε καθόλου.
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά, αυτή που αφορά τις τοπικές οικονομίες που στηρίζονται κατά πολύ στη λειτουργία των τοπικών επιχειρήσεων, οι οποίες εκτός από τον τζίρο που κάνουν, προσφέρουν θέσεις εργασίας, στηρίζουν τη κοινωνική συνοχή, δίνουν εισοδήματα με τα μισθώματα σε συμπολίτες, εισπράτει από αυτά και το κράτος, κυρίως όμως οι τοπικές Αγορές ζωντανεύουν και δίνουν καθημερινά ρυθμό στις Πόλεις μας από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη.
Οι τοπικές Αγορές και τα καταστήματα – επιχειρήσεις κάθε Πόλης μικρής ή μεγάλης δεν είναι ένας ακόμη κλάδος της οικονομίας, αλλά είναι η ίδια η κοινωνία ,οι προσωπικές σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης και στήριξης που δημιουργήθηκαν εδώ και πολλές δεκαετίες, είναι η ίδια η ζωή της κάθε Πόλης.
Όμως θέλω να τονίσω ότι η Πολιτεία μέχρι σήμερα δεν θέλει να ακούσει τους εκπροσώπους των Εμπόρων για τα προβλήματα που υπάρχουν και τα αιτήματα που έχουν θέσει, ώστε να αποφασίσει να τους ελαφρύνει από άδικες επιβαρύνσεις με φόρους που έχει επιβάλει τα τελευταία χρόνια.
Δεν Ενδιαφέρεται να δημιουργήσει ίσους και δίκαιους κανόνες στον ανταγωνισμό για να μπορούν να αντέξουν και να επιβιώσουν.
Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και οι έμποροι δεν πρέπει μόνιμα να στοχοποιούνται από την Πολιτεία και να αντιμετωπίζονται εχθρικά, αλλά αντιθέτως πρέπει να υπάρχουν γέφυρες συνεργασίας ώστε και οι επιχειρήσεις να μπορέσουν να αντέξουν, να συνεχίσουν να λειτουργούν και να παράγουν πολλαπλασιαστικά οφέλη υπέρ των τοπικών οικονομιών και κοινωνιών και προς όφελος της Εθνικής οικονομίας.
Πρέπει όλοι να αντιληφθούν ότι εάν συνεχιστεί η πτωτική πορεία των τοπικών αγορών και δεν στηριχτούν οι εμπορικές επιχειρήσεις, οι κεντρικοί δρόμοι των Πόλεων θα ερημώσουν και οι πολίτες θα περπατούν σε Πόλεις φαντάσματα.
Το μήνυμα προς όλους είναι
Ανοιχτές Αγορές σημαίνει Ζωντανές Πόλεις!!!
Με εκτίμηση
Σωκράτης Κωστίκογλου
Πρόεδρος
Συλλόγου Εμπόρων και Επιχειρηματιών
Δήμου Αγρινίου
Βλέπε: άρθρο 20ης Φεβρουαρίου: Υπάρχει οικονομική κρίση ή άνθιση;
