Ο «τρελός Ιβάν» (Crazy Ivan) ήταν ένας απότομος και επικίνδυνος ελιγμός που χρησιμοποιούσαν τα σοβιετικά υποβρύχια κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όπως έχει αποτυπωθεί χαρακτηριστικά στην κινηματογραφική ταινία «Το Κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρη». Το υποβρύχιο πραγματοποιούσε μια αιφνίδια στροφή 180 μοιρών - ή έναν εξαιρετικά κλειστό κύκλο - με σκοπό να ελέγξει αν κάποιο εχθρικό υποβρύχιο το ακολουθούσε «κολλημένο» από πίσω, στη λεγόμενη baffles, δηλαδή τη νεκρή ζώνη των σόναρ. Αν υπήρχε «ουρά», ο ελιγμός μπορούσε να φέρει τα δύο υποβρύχια σε επικίνδυνα μικρή απόσταση, με ό,τι αυτό συνεπαγόταν για την έναρξη ενός θερμού επεισοδίου.
Ο «τρελός Ιβάν» της εγχώριας αγοράς από τα πρόσφατα υψηλά των 2.400 μονάδων ήταν ένας περίπου ανάλογος ελιγμός. Μια αιφνίδια, καθολική κίνηση που δεν άφησε ανεπηρέαστη καμία από τις μετοχές που διαμορφώνουν το κλίμα στο ταμπλό. Η καθοδική αναθεώρηση της κερδοφορίας της Metlen, η απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη και η αβεβαιότητα γύρω από τις επικείμενες ροές λόγω της αλλαγής κατηγοριοποίησης της Ελληνικής Αγοράς αποτέλεσαν επαρκείς αφορμές για να αλλάξει το κλίμα. Κυρίως, όμως, λειτούργησαν ως υπενθύμιση ότι τα περίπου 164 δισ. ευρώ κεφαλαιοποίησης απαιτούν πλέον διαφορετικού τύπου «νέα» για να συνεχίσουν να αυξάνοντα.
Τελείωσε, λοιπόν, η άνοδος; Είδαμε τα υψηλά της χρονιάς; Μάλλον όχι - με έμφαση στο «όχι». Είναι πολύ νωρίς για να μιλήσει κανείς για το τέλος του πάρτι. Μπροστά μας βρίσκονται επικαιροποιήσεις επιχειρηματικών πλάνων, κινήσεις στρατηγικού χαρακτήρα και διανομές μερισμάτων που προσεγγίζουν τα 5,5 δισ. ευρώ. Η διόρθωση παραμένει εσωστρεφής και, εφόσον δεν υπάρξει επιδείνωση του κλίματος στο εξωτερικό, εύκολα ή δύσκολα το Χρηματιστήριο Αθηνών μπορεί να ανακτήσει την ανοδική του δυναμική, για λόγους που σχετίζονται πρωτίστως με το συγκριτικό πλεονέκτημα των αποτιμήσεων.
Υπάρχουν όμως και κάποια χρήσιμα συμπεράσματα που βγαίνουν από αυτή την μίνι διόρθωση. Η παρουσία των θεσμικών κεφαλαίων φαίνεται ότι κυριαρχεί στις κινήσεις του ταμπλό. Τα αντανακλαστικά της αγοράς έχουν αλλάξει, η κεφαλαιοποίηση των νέων γίνεται σε πραγματικό χρόνο και δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού ή αδράνειας. Οι ροές και οι αναδιαρθρώσεις δεικτών μπορεί βραχυπρόθεσμα να «μαγεύουν» τα χαρτοφυλάκια στο τέλος της ημέρας όμως την μεγάλη εικόνα καθορίζουν τα θεμελιώδη. Και κάτι ακόμα το οποίο όμως δεν είναι δικό μου αλλά ισχύει απόλυτα στην παρούσα φάση: «Δεν είναι αυτά που δεν ξέρεις που σε μπλέκουν. Είναι αυτά που ξέρεις σίγουρα, αλλά τελικά δεν ισχύουν.» (Mark Twain)
Όπως και στη θάλασσα, έτσι και στις αγορές, ο «τρελός Ιβάν» δεν γίνεται για να βυθίσει το σκάφος, αλλά για να διαπιστωθεί ποιος ακολουθεί, ποιος αντέχει και ποιος κινείται χωρίς σχέδιο. Είναι ένας ελιγμός ελέγχου, όχι παράδοσης. Όσοι αιφνιδιάζονται, εκτίθενται. Όσοι γνωρίζουν το βάθος, την ταχύτητα και τα όρια του σκάφους τους, συνεχίζουν την πορεία τους. Και στις αγορές, όπως και στα υποβρύχια, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν έγινε ο ελιγμός — αλλά ποιος ήταν προετοιμασμένος γι’ αυτόν.
