Υπάρχουν μερικές περίοδοι για τις χρηματιστηριακές αγορές που όλα φαίνεται να ανατρέπονται, το κυρίαρχο στοιχείο είναι η αβεβαιότητα και οι επενδυτές φοβούνται να αγγίξουν ακόμα και τις πιο ισχυρές και αποδεδειγμένα ανθεκτικές επενδυτικές επιλογές. Στις περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις, αυτή η αναστάτωση προκαλείται από ένα ξαφνικό γεγονός που τελικά δεν έχει πολύ μεγάλη χρονική διάρκεια αλλά για όσο βρίσκεται σε εξέλιξη επισκιάζει σχεδόν όλα τα υπόλοιπα.
Κάτι τέτοιο μπορεί να ζούμε με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος μπαίνει στη δέκατη ημέρα του και δεν φαίνεται να υπάρχουν σοβαρά σημάδια για πολύ σύντομο τερματισμό του (προφανώς αυτό θα μπορούσε να γίνει ανά πάσα στιγμή, καθώς δεν αποκλείεται η πιθανότητα να διεξάγονται ήδη σοβαρές διαπραγματεύσεις παρά την εικόνα της πλήρους αδυναμίας έστω και για στοιχειώδη συνεννόηση μεταξύ των εμπόλεμων μερών).
Όπως έχει φανεί από την αρνητική αντίδραση των διεθνών χρηματιστηριακών αγορών και την αλματώδη άνοδο στις τιμές των υγρών καυσίμων και του LNG, οι επενδυτές δεν ήταν τελικά προετοιμασμένοι για αυτό που συμβαίνει τώρα. Όχι τόσο για το γεγονός πως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν Ιράν όσο για την σφοδρότητα της επίθεσης και για την επιλογή του Ιράν να κινηθεί εναντίον όλων σχεδόν των γειτονικών κρατών.
Δεν ήταν προετοιμασμένοι και για την ουσιαστική αχρήστευση της πιο πολυσύχναστης θαλάσσιας διαδρομής για την παγκόσμια αγορά ορυκτών καυσίμων, δηλαδή τα στενά του Ορμούζ. Όλα αυτά όμως μας είναι ήδη γνωστά και ασχολούμεθα καθημερινά με αυτά από την 28η Φεβρουαρίου. Το ερώτημα για τους επενδυτές του Χρηματιστηρίου Αθηνών είναι πολύ απλό: πρέπει να κάνουν κάτι αυτή την περίοδο, και αν η απάντηση είναι καταφατική τι είναι σωστό να κάνουν;
Πριν μπούμε στην ουσία, πρέπει να επισημάνουμε πως δεν υπάρχει κάποια γενική «γραμμή» για όλους τους επενδυτές, οι επιλογές του καθενός είναι συνάρτηση και πολλών παραγόντων που έχουν σχέση με τους ίδιους και όχι με την κατάσταση των αγορών και την ειδησεογραφία.
Επίσης, καλό είναι να υπενθυμίσουμε πως τις περισσότερες φορές που ένα ξαφνικό (ή όχι και τόσο ξαφνικό) γεγονός φέρνει μεγάλη αναστάτωση στις χρηματιστηριακές αγορές, ύστερα από μερικούς μήνες τα πράγματα επιστρέφουν σχεδόν στην προηγούμενη κατάσταση, με εξαίρεση τις μετοχές των επιχειρήσεων που έχουν, ωφελούνται ή βλάπτονται σημαντικά από το γεγονός που προκάλεσε την αναστάτωση.
Στις πιο πρόσφατες παρόμοιες περιπτώσεις, οι περισσότεροι επενδυτές που αγόρασαν καθώς εξελισσόταν η απότομη πτώση βρέθηκαν σημαντικά κερδισμένοι ύστερα από ένα χρονικό διάστημα, όσοι δεν έκαναν απολύτως τίποτα είδαν τα χαρτοφυλάκιά τους να αυξάνονται και πάλι σε αξία και όσοι πούλησαν φοβούμενοι τα χειρότερα βρέθηκαν σε πολύ άσχημη θέση αν δεν αγόρασαν και πάλι εγκαίρως.
Για να είμαστε πιο σαφείς, αναφερόμαστε σε 3 περιπτώσεις. Στην χρηματιστηριακή κρίση λόγω της πανδημίας, στην κρίση που ήρθε μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στην κρίση των δασμών Τραμπ πριν σχεδόν έναν χρόνο. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, υπήρχαν όντως εταιρείες που ζημιώθηκαν όπως και εταιρείες που ωφελήθηκαν σημαντικά, για τις περισσότερες όμως δεν άλλαξαν και πολλά πράγματα.
Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Γιατί το πιθανότερο και αυτή τη φορά για τις περισσότερες επιχειρήσεις είναι όταν τελειώσει ο πόλεμος να μην έχουν αλλάξει πολλά πράγματα και να συνεχίσουν την ίδια πορεία με πριν. Αν θέλει κάποιος επενδυτής λοιπόν να προχωρήσει σε επενδυτικές αποφάσεις, έχει να σκεφθεί δύο κυρίως πράγματα. Ποιο είναι το πιθανότερο κατά την άποψή του σενάριο από τα τρία που εξετάσαμε την προηγούμενη Παρασκευή (Τα τρία πολεμικά σενάρια σε αγορές και οικονομία | Liberal.gr).
Και, στην περίπτωση που εκτιμά πως ο πόλεμος δεν θα τελειώσει σύντομα και θα έχει σοβαρές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία, να ψάξει ποιες είναι οι επιχειρήσεις των οποίων το μέλλον θα επηρεαστεί σοβαρά, για καλό ή για κακό. Αν εκτιμά πως ο πόλεμος τελικά δεν θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στη διεθνή οικονομία τότε τα πράγματα είναι αρκετά απλά. Αν διαθέτει ρευστότητα, τότε η πιο λογική κίνηση είναι να προχωρά σε σταδιακές αγορές των μετοχών που θεωρεί καλύτερες καθώς εξελίσσεται ο πόλεμος, ειδικά αν συνεχιστεί η πτωτική τους πορεία και οι τιμές γίνονται πιο ελκυστικές.
Όσοι κινήθηκαν με αυτόν τον τρόπο στις περιπτώσεις που αναφέραμε προηγουμένως βγήκαν πολύ κερδισμένοι. Αν δεν έχει ελεύθερα χρήματα, υπάρχουν δύο επιλογές. Η πρώτη είναι να μην κάνει τίποτα και να περιμένει να ηρεμήσουν τα πράγματα και η δεύτερη είναι να κάνει κάποιες αλλαγές στο χαρτοφυλάκιο για να εκμεταλλευτεί τις απότομες αλλαγές τιμών και την υστέρηση κάποιων μετοχών σε σχέση με άλλες.
Στη δεύτερη περίπτωση, οι επιλογές είναι φυσικά διαφορετικές. Μία είναι η πώληση των μετοχών των επιχειρήσεων που θα υποστούν σημαντικές ζημιές από τις συνέπειες του πολέμου και η αντικατάστασή τους στο χαρτοφυλάκιο με μετοχές άλλων που εκτιμάται πως δεν θα αντιμετωπίσουν προβλήματα. Μία άλλη είναι η ρευστοποίηση ενός μέρους του χαρτοφυλακίου σε αναμονή χαμηλότερων τιμών καθώς ο πόλεμος θα συνεχίζεται και οι χρηματιστηριακές αγορές θα πιέζονται.
Μία πιο επιθετική επιλογή είναι, για όσους πραγματικά εκτιμούν πως ο πόλεμος θα δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στην παγκόσμια αγορά ορυκτών καυσίμων, να ρευστοποιήσουν ένα μέρος του χαρτοφυλακίου τους και να το επενδύσουν άμεσα σε επιλογές που θα ωφεληθούν από μία τέτοια εξέλιξη στον πόλεμο. Όσοι έχουν αυτή την περίοδο ελεύθερα χρηματικά διαθέσιμα, έχουν δύο βασικές επιλογές.
Η πρώτη είναι προφανώς απλά να περιμένουν την εξέλιξη του πολέμου και να αρχίσουν τις αγορές όταν κρίνουν πως οι τιμές ενσωματώνουν πλέον τις αρνητικές εξελίξεις και η δεύτερη να ψάξουν τις επιλογές που αναφέραμε στην προηγούμενη παράγραφο.
Καθώς σήμερα αναφερόμαστε στις μετοχές που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών, είναι προφανές πως κάθε επενδυτής θα πρέπει να αναρωτηθεί αν αλλάζει κάτι για αυτές εξαιτίας του πολέμου. Αλλάζει ας πούμε κάτι ουσιαστικά για τον τραπεζικό κλάδο, ο οποίος δίνει τον τόνο στην αγορά και ταλαιπωρήθηκε αρκετά την εβδομάδα που μας πέρασε; Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες για τις μετοχές που έχουν βιομηχανική δραστηριότητα; Το ίδιο ισχύει για τις επιχειρήσεις που ασχολούνται, αποκλειστικά ή μερικώς, με τον χώρο της ενέργειας.
Υπάρχει λόγος προβληματισμού για τις κατασκευαστικές εταιρείες της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς; Στην προσπάθεια απάντησης σε αυτά τα ερωτήματα, πολύτιμη θα είναι η βοήθεια των χρηματιστηριακών αναλυτών που καλύπτουν με τις εκθέσεις τους έναν μεγάλο αριθμό εισηγμένων εταιρειών. Καλό είναι να μην βασίζουμε τις επενδυτικές μας αποφάσεις μόνο στις δικές μας εκτιμήσεις ή το ένστικτό μας.
Όχι πως δεν πρέπει ποτέ να το κάνουμε, τις περισσότερες φορές όμως είναι πολύ χρήσιμη η άποψη των ειδικών. Ειδικά σε περιπτώσεις σαν την τωρινή που οι υπερβολές και η τερατολογία κάνουν πολύ συχνά την εμφάνισή τους στις οθόνες μας.
