Η… τέλεια καταιγίδα απειλεί να χτυπήσει Ευρώπη και Αμερική, καθώς τα μεγάλα και απότομα σκαμπανεβάσματα των τιμών του πετρελαίου έχουν βυθίσει στην αβεβαιότητα τις αγορές και παράλληλα ανατρέπουν τα οικονομικά δεδομένα. Εκεί που οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρωζώνης πίστευαν ότι είχαν κατέβει στο «ουδέτερο» επιτόκιο, που θεωρείται το καλύτερο δυνατό για την οικονομία και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ ήταν έτοιμη να χαλαρώσει περαιτέρω τη νομισματική πολιτική, το κύμα ακρίβειας που έρχεται αναγκάζει την Κριστίν Λαγκάρντ και τον Τζερόμ Πάουελ να επαναξιολογήσουν τη στρατηγική τους.
Θα δούμε αυξήσεις επιτοκίων και πότε;
Ας ξεκινήσουμε από την Ευρωζώνη. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το μεγάλο ράλι των τιμών του πετρελαίου επαναφέρουν μνήμες από την τραυματική εμπειρία και το πετρελαϊκό σοκ του 2022, με φόντο τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Για να αποφευχθεί μία νέα κρίση, η ΕΚΤ αναμένεται να υιοθετήσει μία πιο «hawkish» στάση, που συνεπάγεται ότι θα είναι έτοιμη να αυξήσει τα επιτόκια ανά πάσα στιγμή.
Μέχρι την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου υπήρχαν δύο τάσεις στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ. Τα «περιστέρια» που υποστήριζαν ότι η επόμενη κίνηση της Ευρωτράπεζας θα έπρεπε να ήταν μία μείωση των επιτοκίων και τα «γεράκια» που αντιστέκονταν σε νέα χαλάρωση, τονίζοντας την «καλή θέση» στην οποία βρίσκεται η νομισματική πολιτική.
Όμως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ανατρέψει τα πάντα και το ενδεχόμενο μίας πολύμηνης σύγκρουσης δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ένα από τα σενάρια που εξετάζει η ΕΚΤ είναι αυτό της παρατεταμένης σύρραξης, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα να συνεχιστούν για καιρό τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ και η τιμή του Brent να παραμείνει για μήνες πάνω από τα 100 δολάρια, επίπεδο που έπιασε και σήμερα, στον απόηχο των ιρανικών χτυπημάτων κατά πλοίων στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά.
Στο ίδιο σενάριο η ΕΚΤ αναγκάζεται να λάβει σοβαρά υπόψη τις μεγάλες ανατιμήσεις που θα φέρει η έκρηξη του κόστους μεταφοράς και την ευρύτερη διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η ΕΚΤ θα πρέπει να δείξει ευελιξία, όπως υποστήριξε και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας. Σύμφωνα με την ING, μία ή δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στους επόμενους μήνες (ίσως τον Απρίλιο και τον Ιούνιο) θα είχαν περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα και θα λειτουργούσαν προληπτικά, ενισχύοντας και την αξιοπιστία της ΕΚΤ στην καταπολέμηση του πληθωρισμού.
Και μπορεί να μην έχουμε ακόμα επιστρέψει σε συνθήκες παρόμοιες με του 2022, ωστόσο η ING τονίζει ότι η λανθασμένη κρίση του 2022 έχει αποτυπωθεί στη θεσμική μνήμη της ΕΚΤ από τότε. Είναι εύλογο, επομένως, να θελήσει η Λαγκάρντ να δράσει ταχύτερα για να προλάβει τα χειρότερα. Στη συνεδρίαση της επόμενης Πέμπτης, η ΕΚΤ θα διατηρήσει κατά πάσα πιθανότητα αμετάβλητα τα επιτόκια, ενώ οι νέες εκτιμήσεις των αναλυτών της έχουν περιορισμένη βαρύτητα εξαιτίας της τρομακτικής αβεβαιότητας.
Στις ΗΠΑ, η Fed προσπαθεί και αυτή να βρει λύσεις σε ένα εξαιρετικά σύνθετο οικονομικό σκηνικό. Τα στοιχεία για τον Φεβρουάριο έδειξαν ότι ο πληθωρισμός παρέμεινε αμετάβλητος αλλά ποιος νοιάζεται πλέον; Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου απειλεί να ακυρώσει την όποια πρόοδο έχει σημειωθεί. Με άλλα λόγια, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην Αμερική, η Λαγκάρντ και ο Πάουελ δεν μπορούν παρά να αγνοήσουν όλα τα δεδομένα που είχαν πριν τον πόλεμο.
Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έφτασε στα 3,58 δολάρια το γαλόνι χθες, σημειώνοντας άνοδο κατά 64 σεντς από τον περασμένο μήνα, φτάνοντας έτσι στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2024. Αν συνεχιστεί η κρίση και κυρίως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το αμερικανικό αργό θα κινηθεί σε επικίνδυνα για την αμερικανική οικονομία επίπεδα, ενώ ήδη σημειώνει άνοδο 40% από την έναρξη του πολέμου.
Την ίδια ώρα, η Fed καλείται να αξιολογήσει τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι συνθήκες στην αγορά εργασίας επιδεινώνονται. Μην ξεχνάμε ότι κατά το ήμισυ η αποστολή της Fed είναι η ενίσχυση της απασχόλησης που συνήθως προϋποθέτει χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Όμως στην παρούσα φάση τα χέρια του Πάουελ είναι δεμένα αφού πιθανή μείωση των επιτοκίων θα ήταν σαν να ρίχνει λάδι στη φωτιά του αυξανόμενου πληθωρισμού. Το θέμα είναι τι θα γίνει από τον Μάιο, όταν θα αναλάβει τα ηνία ο Κέβιν Γουόρς…
