Χθες ασχοληθήκαμε λίγο με την πολύ έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές, με πιο χαρακτηριστικό δείγμα την συμπεριφορά των αγορών αργού πετρελαίου τις πρώτες δύο ημέρες της τρέχουσας εβδομάδας (Νέα κανονικότητα στις αγορές η ακραία μεταβλητότητα | Liberal.gr).
Αυτό όμως δεν είναι κάτι που έγινε ξαφνικά εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. Πολλές φορές τα τελευταία χρόνια έχουμε δει πολύ έντονες και απότομες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές μετοχών, ομολόγων, εμπορευμάτων, συναλλαγματικών ισοτιμιών όπως και στις crypto αγορές. Τις πιο πολλές φορές αποδεικνύονται χωρίς ουσία καθώς σταδιακά η κατάσταση εξομαλύνεται και πολύ λίγοι από όσους προσπαθούν να κερδίσουν με βραχυπρόθεσμες κινήσεις αποφεύγουν τις πολύ σημαντικές ζημιές.
Πιστεύουμε πως δεν είναι υπερβολή να χαρακτηρίσουμε αυτές τις εκρήξεις μεταβλητότητας ως μία πολύ μεγάλη παγίδα για τους περισσότερους επενδυτές, καθώς ελάχιστοι είναι αυτοί που πραγματικά μπορούν να κερδίσουν από αυτές. Αυτή όμως δεν είναι η μόνη παγίδα.
Καθώς η τεχνολογία καθορίζει σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό τον τρόπο λειτουργίας των αγορών, νέα προϊόντα διαφόρων τύπων είναι πλέον πολύ εύκολα διαθέσιμα σε όσους έχουν πρόσβαση σε ένα κινητό τηλέφωνο smartphone. Προϊόντα που δίνουν την δυνατότητα σε όποιον θέλει, είτε διαθέτει γνώσεις και πείρα είτε όχι, κυριολεκτικά να δοκιμάσει την τύχη του. Χρησιμοποιούμε σκόπιμα αυτή την έκφραση γιατί πολλά από αυτά διαφέρουν ελάχιστα από παιχνίδια σε καζίνο ή πονταρίσματα σε στοιχηματικές εταιρείες.
Διάφορα meme coins του κόσμου των κρυπτονομισμάτων που μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα μπορούν να εκτοξευθούν ή να εξαϋλωθούν. Πολλές φορές τα ίδια τα κρυπτονομίσματα, ακόμα και τα πιο «σοβαρά» από αυτά, παρουσιάζουν τρομερές διακυμάνσεις στην τιμή τους χωρίς κανέναν απολύτως. Ηλεκτρονικές πλατφόρμες όπου οι «επενδυτές» κινούνται με τεράστια μόχλευση και μόλις η μετοχή που έχουν «αγοράσει» χάσει 2% χάνουν τα χρήματά τους.
Πλήθος από ETFs που δίνουν στους κατόχους τους τριπλάσια απόδοση από αυτή του υποκείμενου προϊόντος και πολύ συχνά μηδενίζουν μέσα σε μερικές εβδομάδες ή μήνες αν η αγορά δεν πάει προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Μετοχές τύπου meme που χωρίς κανέναν λόγο που σχετίζεται με την οικονομική τους κατάσταση ή την δραστηριότητά τους, διπλασιάζονται ή πενταπλασιάζονται μέσα σε δύο ημέρες και μετά χάνονται, απλά και μόνο μέσα από αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα. Options (δικαιώματα προαίρεσης) που έχουν διάρκεια ζωής μόνο μία ημέρα και στο τέλος της ο κάτοχός τους ή έχει μεγάλο κέρδος ή έχει χάσει τα χρήματα που έβαλε.
Όλα αυτά, και αρκετά άλλα, τα προϊόντα έχουν πολύ υψηλή συναλλακτική δραστηριότητα και χρηματική αξία συναλλαγών. Και πέρα από τους διάφορους μικρής οικονομικής επιφάνειας παράτολμους επενδυτές, με αυτά ασχολούνται πολύ σοβαρά και επενδυτές μεγάλης οικονομικής επιφάνειας και πολλά hedge funds με «πυρομαχικά» πολλών δισεκατομμυρίων, ενώ μεγάλο μέρος της συναλλακτικής κίνησης γίνεται μέσα από υπολογιστές που δίνουν εκατομμύρια εντολές κάθε δευτερόλεπτο.
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως όλα αυτά επηρεάζουν πλέον όλη την αγορά και σε κάποιες περιπτώσεις συμβάλλουν αποφασιστικά στην αύξηση της μεταβλητότητας και στην ενίσχυση του εύρους και της ταχύτητας των διακυμάνσεων στις μετοχικές αγορές, τις αγορές κρατικών και εταιρικών ομολόγων, στις αγορές εμπορευμάτων, πρώτων υλών, μετάλλων, καυσίμων, πολύτιμων μετάλλων, συναλλαγματικών ισοτιμιών και βέβαια στον κόσμο των crypto.
Και σαν να μην μας έφθανε και αυτό, η επέλαση των prediction markets, που στις ΗΠΑ έχουν καταφέρει να περάσουν προϊόντα που στην ουσία αποτελούν καθαρά στοιχήματα και τίποτα παραπάνω, σαν ένα είδος παράγωγων προϊόντων με την έγκριση της CFTC που εποπτεύει όλες τις αμερικανικές αγορές εμπορευμάτων.
Μέσα σε αυτά τα στοιχήματα που έχουν μεταμφιεστεί σε συμβόλαια παραγώγων μπορεί κανείς να προσπαθήσει να κερδίσει μαντεύοντας ποιος θα κερδίσει έναν αθλητικό αγώνα, πόσες αναρτήσεις θα κάνει ο Elon Musk την επόμενη εβδομάδα, ποιος θα κερδίσει τις προεδρικές εκλογές σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου και διάφορα άλλα τέτοια.
Η νοοτροπία του καζίνο και του στοιχηματισμού έχει ουσιαστικά περάσει προς τις χρηματιστηριακές αγορές αλλοιώνοντας σταδιακά τον χαρακτήρα τους, ενισχύοντας υπέρμετρα την τάση για καθαρά κερδοσκοπικές κινήσεις που πάντα υπήρχε στις αγορές εις βάρος της τάσης για επενδύσεις με κριτήρια μακροοικονομικά και μικροοικονομικά.
Μπορούμε να πούμε, χωρίς μεγάλη υπερβολή, πως έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα οι χρηματιστηριακές αγορές οδηγούνται σε μία έκρηξη πιεζόμενες από την μία μεριά από τον πακτωλό χρημάτων που δημιούργησαν τα πολύ χαμηλά επιτόκια και από την άλλη μεριά από την γιγάντωση των αμιγώς κερδοσκοπικών τάσεων.
Για τους επενδυτές που δεν θέλουν να «παίζουν σε ένα καζίνο» ο κίνδυνος δεν είναι μόνο αυτός που προκαλούν οι πολύ έντονες διακυμάνσεις αλλά και το φούσκωμα των αποτιμήσεων. Ο συνδυασμός αυτών των δύο έχει πραγματικά εκρηκτικό χαρακτήρα όπως είδαμε και στο τέλος του Ιανουαρίου με την αντιστροφή της ανοδικής τάσης στα πολύτιμα μέταλλα.
Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι απλό; Πώς μπορεί να προστατευθούν οι επενδυτές που αντιλαμβάνονται αυτό το δυνητικά εκρηκτικό μείγμα; Η απάντηση είναι επίσης απλή. Κάνοντας αυτό που γνωρίζουν πως πρέπει να κάνουν πάντα, αλλά με πολύ υψηλότερα επίπεδα πειθαρχίας και εγρήγορσης.
Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να αποφεύγουν την χρήση μόχλευσης και δανεικών χρημάτων. Στην περίπτωση εμφάνισης ακραίων χρηματιστηριακών φαινομένων, τα χαρτοφυλάκια που έχουν κάνει χρήση δανεισμού είναι τα πρώτα υποψήφια για πολύ μεγάλες ζημιές ακόμα και αν η σύνθεση του χαρτοφυλακίου είναι εφάμιλλη των επιλογών του Γουόρεν Μπάφετ.
Εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι αυτό της επιλογής των assets που θα συμπεριλάβει κάποιος στο χαρτοφυλάκιο. Χρειάζεται σοβαρή προετοιμασία και μελέτη των διαθέσιμων επιλογών, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τα θεμελιώδη στοιχεία τους αλλά και το αν οι αποτιμήσεις δίνουν περιθώρια για καλές αποδόσεις δεδομένων και των συνθηκών που επικρατούν κάθε στιγμή.
Πολύ σημαντικό είναι να επενδύει κανείς κατά κύριο λόγο σε περιουσιακά στοιχεία (μετοχές, ομόλογα, ETFs, εμπορεύματα κ.α.) που μπορούν να πουληθούν εύκολα και έχουν πάντα αξιόλογη συναλλακτική δραστηριότητα όπως και να λαμβάνει υπόψη του τον ενδεχόμενο συναλλαγματικό κίνδυνο σε περίπτωση που μία επένδυση θα γίνει σε άλλο νόμισμα από το δικό του νόμισμα αναφοράς. Και βέβαια, πολύ μεγάλη σημασία έχει η πειθαρχία στις κινήσεις.
Δεν υπάρχει λόγος να κυνηγήσει κάποιος ένα περιουσιακό στοιχείο αν η αποτίμησή του έχει «ξεφύγει» και κανένας επίσης λόγος να προχωράμε σε επενδυτικές κινήσεις επειδή έχουν γίνει της μόδας. Η στενή παρακολούθηση και ανάλυση των γεγονότων και των εξελίξεων είναι βασική υποχρέωση κάθε επενδυτή αλλά πάντα με ψύχραιμη και αναλυτική ματιά.
Στην τωρινή επενδυτική συγκυρία, ο επενδυτής έχει εκτός των άλλων να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή, τους γενικότερους προβληματισμούς για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στο μέλλον και την μεγάλη αναταραχή που προκαλεί η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αν κάποιος εκτιμά πως η τωρινή κατάσταση θα προκαλέσει σημαντικές αλλαγές σε τομείς της οικονομίας και σε κλάδους εταιρειών, οφείλει να προσαρμόσει ανάλογα και την επενδυτική του στρατηγική. Αν φοβάται πως ο πόλεμος θα φέρει τα πάνω κάτω, θα πρέπει να αναζητήσει κάποια καταφύγια, ίσως σε ασφαλή κρατικά ομόλογα κοντινής λήξης, ίσως και στα πολύτιμα μέταλλα, ίσως απλώς να αυξήσει τα ρευστά του διαθέσιμα.
Αυτό που σίγουρα δεν θα πρέπει να κάνει είναι να αφήσει τις υπερβολές της αγοράς καζίνο να τον παρασύρουν σε βιαστικές κινήσεις και να του χαλάσουν την επενδυτική πειθαρχία. Ο πειρασμός είναι μεγάλος, όπως θα είναι και η τιμωρία.
