Τα 32 κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ψήφισαν χθες ομόφωνα την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, προκειμένου να αντισταθμίσουν την απώλεια εφοδιασμού λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ. (σ.σ: Ο Οργανισμός διαθέτει 1,2 δισ. βαρέλια στην φαρέτρα του, ενώ άλλα 600 εκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων της βιομηχανίας διατηρούνται υπό κυβερνητική υποχρέωση).
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αποδέσμευση εφεδρικών αποθεμάτων στην ιστορία του οργανισμού, υπερδιπλάσια των 182,7 εκατομμυρίων βαρελιών μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Ο στόχος; Να δώσει ο ΙΕΑ πίστωση χρόνου στις αγορές μέχρι να αποκατασταθεί η διέλευση του Ορμούζ.
Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι είναι η έκτη συντονισμένη απελευθέρωση αποθεμάτων στην ιστορία του Οργανισμού, με την πρώτη να πραγματοποιείται το 1991 κατά τη διάρκεια του πρώτου πολέμου του Κόλπου, τη δεύτερη το 2005 μετά τον τυφώνα Κατρίνα στις ΗΠΑ, την τρίτη 2011 κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Λιβύη και την τέταρτη και πέμπτη το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Αν σκεφτούμε ότι 20 εκατομμύρια περίπου βαρέλια πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων έχουν σταματήσει να διακινούνται λόγω της διακοπής της ναυτιλίας μέσω του Στενού του Ορμούζ, τα 400 εκατομμύρια βαρέλια του ΙΕΑ θα αντισταθμίσουν την απώλεια εφοδιασμού 20 ημερών στις αγορές, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό ειδικά για τις ασιατικές αγορές, που ο εφοδιασμός τους εξαρτάται περισσότερο από όλους από το συγκεκριμένο πέρασμα.
Η απόφαση του ΙΕΑ δεν βασίζεται απαραίτητα σε μια εκτίμηση για τη διάρκεια του πολέμου, αλλά στην άμεση ανάγκη σταθεροποίησης της αγοράς. Βλέπετε, υπάρχει έντονη διάσταση απόψεων σχετικά με το πόσο θα κρατήσει η σύγκρουση, με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα, καθώς «δεν έχουν μείνει άλλοι στόχοι για πλήγματα στο Ιράν», ενώ ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας προειδοποιεί ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί.
Οι εναλλακτικές
Σε περίπτωση που η σύρραξη στο Ιράν παραταθεί, πέρα από την απελευθέρωση των αποθεμάτων της IEA, υπάρχουν και εναλλακτικές λύσεις για τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού.
Μια από αυτές είναι η παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ μέσω των αγωγών Σαουδικής και ΗΑΕ, καθώς όταν το Στενό κλείνει, οι χώρες του Κόλπου ενεργοποιούν τους χερσαίους αγωγούς για να μεταφέρουν πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν.
Ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας έχει τη δυνατότητα μεταφοράς 5 εως 7 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα από τις πετρελαιοπηγές του Κόλπου προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Ακόμα και στην πλήρη ισχύ του όμως, καλύπτει μόνο ένα μέρος των σαουδαραβικών εξαγωγών και καθόλου τις ανάγκες του Κουβέιτ ή του Ιράκ.
Ο αγωγός Habshan–Fujairah επιτρέπει στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να εξάγουν περίπου 1,5 -1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως απευθείας στο λιμάνι της Fujairah στον Κόλπο του Ομάν, παρακάμπτοντας τελείως τα Στενά.
Τουτέστιν, οι αγωγοί αυτοί μπορούν να καλύψουν από 6,5 εως 8,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δηλαδή το 32%-41% του πετρελαίου που διέρχεται καθημερινά από το Ορμούζ.
Άλλο ένα πρόβλημα είναι ότι οι αγωγοί προς την Ερυθρά Θάλασσα εξυπηρετούν κυρίως την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Οι μεγάλες αγορές της Ασίας όμως παραμένουν εγκλωβισμένες στις θαλάσσιες διαδρομές.
Επιπλέον δεν υπάρχει κανένας αγωγός που να μπορεί να αντικαταστήσει τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ, το οποίο σταμάτησε την παραγωγή μετά την επίθεση με drone στις εγκαταστάσεις
Άλλη μια λύση είναι η αύξηση παραγωγής από ΟPEC+. Ήδη από τις αρχές Μαρτίου, η ομάδα OPEC+ συμφώνησε σε μια μικρή αύξηση της παραγωγής κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα για τον Απρίλιο.
Επίσης και οι εκτός OPEC+ παραγωγοί όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Βραζιλία και η Γουιάνα αναμένεται να εντείνουν την παραγωγή τους για να καλύψουν το κενό, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο προκειμένου να αυξηθεί η προσφορά στην παγκόσμια αγορά και να πέσουν οι τιμές.
Η Κομισιόν από την πλευρά της εξετάζει μέτρα για τη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου και πετρελαίου, καθώς και αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας ρύπων για να ελαφρυνθεί το κόστος ενέργειας, ενώ την ίδια στιγμή ορισμένες χώρες συνειδητοποιούν την αξία της μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ως μακροπρόθεσμη άμυνα απέναντι σε μελλοντικές γεωπολιτικές κρίσεις.
Ο «πονοκέφαλος» του φυσικού αερίου και όχι μόνο
Μεγάλη είναι η μεταβλητότητα και στις τιμές του φυσικού αερίου. Μετά από ένα άλμα στο ευρωπαϊκό φυσικό αέριο -TTF- κοντά στα 56 ευρώ/MWh, έγινε μια αποκλιμάκωση της τάξης του 15%, χάρη στις δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ περί σύντομου τέλους του πολέμου.
Η αγορά όμως παραμένει ανήσυχη για τη διακοπή παραγωγής από την QatarEnergy, η οποία καλύπτει το 19% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, μετά από επίθεση στις εγκαταστάσεις της.
Εάν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ παραταθεί πάνω από έναν μήνα, η Goldman Sachs προειδοποιεί για τιμές πάνω από 100 ευρώ/MWh, κάτι το οποίο θα επιβαρύνει την ευρωπαϊκή βιομηχανία, με τη Γερμανία να εντάσσεται στους μεγάλους «χαμένους».
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ινστιτούτου της γερμανικής οικονομίας, μία παρατεταμένη άνοδος της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι θα προκαλούσε αύξηση του πληθωρισμού κατά 0,8% για το τρέχον έτος και κατά 1,0% το 2027.
Οι επιπτώσεις για τον δείκτη οικονομικής ανάπτυξης υπολογίζονται στο -0,3% το 2026 και -0,6% το 2027, ενώ το κόστος για τη γερμανική οικονομία σε απόλυτες τιμές εκτιμάται γύρω στα 40 δισ.ευρώ ως τα τέλη του 2027.
Εάν μάλιστα επαληθευθούν οι πλέον αισιόδοξες προβλέψεις για τιμές πάνω από 150 δολάρια το βαρέλι, ο πληθωρισμός το 2027 θα επιβαρυνόταν με 1,9%, ενώ ο δείκτης ανάπτυξης θα υποχωρούσε κατά 1,3%. Στο τέλος της ημέρας, το κόστος για την γερμανική οικονομία θα έφτανε τα 80 δισ. ευρώ.
Βέβαια δεν είναι μόνο οι τιμές ενέργειας που προκαλούν πονοκέφαλο. Οι τιμές του αλουμινίου ήδη αυξάνονται και περαιτέρω αναταραχή θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος των εισροών για την αυτοκινητοβιομηχανία, την αεροδιαστημική και την κατασκευαστική βιομηχανία.
Επίσης όπως θα δούμε αύριο οι ροές λιπασμάτων και τροφίμων είναι συνήθως αυτές που ακολουθούν την αύξηση των ενεργειακών τιμών λόγω διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
