Πανευρωπαϊκή έρευνα φέρνει στο φως το «αόρατο» ορμονικό μοτίβο της ημικρανίας και αναδεικνύει τα κενά στη διάγνωση και τη θεραπεία - Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα.
Η ημικρανία δεν είναι «ένας απλός πονοκέφαλος». Είναι μια σύνθετη νευρολογική νόσος με συχνό, αόρατο και συχνά εξουθενωτικό χαρακτήρα, που εκδηλώνεται με κρίσεις έντονης, σφύζουσας κεφαλαλγίας μέτριας έως σοβαρής έντασης και συνοδεύεται από ναυτία, φωτοφοβία, φωνοφοβία και σημαντικό περιορισμό της λειτουργικότητας. Παρότι επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες, εξακολουθεί να υποδιαγιγνώσκεται και να υποεκτιμάται, ιδιαίτερα όταν σχετίζεται με ορμονικές μεταβολές.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η European Migraine and Headache Alliance (EMHA) παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής έρευνας «Migraine in Women – The Invisible Hormonal Pattern», αναδεικνύοντας τον καθοριστικό αλλά συχνά αόρατο ρόλο των ορμονικών διακυμάνσεων στην εμπειρία της ημικρανίας στις γυναίκες. Η μελέτη εκπονήθηκε σε συνεργασία με την AEMICE και παρουσιάστηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσε το The Parliament Magazine.
5.410 γυναίκες από 13 χώρες – Ισχυρό ελληνικό αποτύπωμα
Στην έρευνα συμμετείχαν 5.410 άτομα από 13 ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο τη βαθύτερη κατανόηση του αντίκτυπου της ημικρανίας στις γυναίκες. Από την Ελλάδα συμμετείχαν 504 γυναίκες, μέσω της ενεργοποίησης του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος, προσδίδοντας ουσιαστική ελληνική διάσταση στα συνολικά ευρωπαϊκά ευρήματα.
Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα:
Σχεδόν 1 στις 2 γυναίκες στην Ελλάδα δήλωσε ότι δεν έχει λάβει επίσημη διάγνωση ημικρανίας.
43,7% ανέφεραν ότι, παρά τη σημαντική επιβάρυνση, δεν έχουν επισκεφθεί γιατρό· από αυτές, 8 στις 10 αυτοθεραπεύονται.
72,8% απάντησαν ότι δεν τους έχει προταθεί εξατομικευμένη θεραπεία για κρίσεις που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση ή την εμμηνόπαυση.
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, 42% των γυναικών με συμπτώματα συμβατά με ημικρανία δεν είχαν λάβει ποτέ επίσημη διάγνωση. Το εύρημα αυτό ενισχύει την εικόνα μιας νόσου που παραμένει «αόρατη» όχι επειδή είναι σπάνια, αλλά επειδή συχνά κανονικοποιείται ή αποδίδεται γενικά και αόριστα στις «ορμόνες».
Το ορμονικό μοτίβο που συχνά αγνοείται
Τα στοιχεία της έρευνας είναι αποκαλυπτικά:
2 στις 3 γυναίκες αναφέρουν σαφή σχέση μεταξύ κρίσεων ημικρανίας και εμμηνορρυσιακού κύκλου.
9 στις 10 δηλώνουν ότι οι κρίσεις κατά την περίοδο είναι πιο έντονες, διαρκούν περισσότερο και είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
Παρ’ όλα αυτά, σχεδόν 7 στις 10 δεν έχουν λάβει ποτέ εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση για τις ορμονικά σχετιζόμενες κρίσεις.
Η αντίφαση είναι προφανής: ενώ το ορμονικό μοτίβο αναγνωρίζεται από τις ίδιες τις γυναίκες ως επαναλαμβανόμενο και επιβαρυντικό, δεν ενσωματώνεται συστηματικά στη διάγνωση και στη θεραπευτική στρατηγική. Η ημικρανία συχνά αντιμετωπίζεται με γενικούς όρους, χωρίς επαρκή διερεύνηση του κύκλου, της εγκυμοσύνης, της περιεμμηνόπαυσης ή της εμμηνόπαυσης.
Μια νόσος με βαθύ κοινωνικό και επαγγελματικό αποτύπωμα
Η ημικρανία επηρεάζει την εργασία, την οικογενειακή ζωή, την κοινωνική συμμετοχή και την ψυχική ανθεκτικότητα. Εκτιμάται ότι 3 στα 4 άτομα που ζουν με ημικρανία είναι γυναίκες, κυρίως σε αναπαραγωγική ηλικία. Παρ’ όλα αυτά, η θέση της στη χάραξη πολιτικών δημόσιας υγείας παραμένει δυσανάλογα περιορισμένη σε σχέση με το πραγματικό της φορτίο.
Η καθυστέρηση στη διάγνωση δεν αποτελεί απλώς οργανωτικό έλλειμμα. Σημαίνει ότι χιλιάδες γυναίκες ζουν για χρόνια χωρίς σαφή ονομασία της κατάστασής τους, χωρίς σωστή καταγραφή εκλυτικών παραγόντων και χωρίς πρόσβαση σε κατάλληλες θεραπευτικές επιλογές. Μαθαίνουν να λειτουργούν με τον πόνο ως «αναμενόμενο» στοιχείο της καθημερινότητας, περιορίζοντας σιωπηρά τη ζωή τους.
Η φωνή των ασθενών και των ειδικών
Ο Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος, Κωνσταντίνος Μπίλιας, υπογράμμισε ότι η ημικρανία στις γυναίκες παραμένει σε σημαντικό βαθμό υποαναγνωρισμένη και υποδιαγνωσμένη, καθώς συχνά προσεγγίζεται απλουστευτικά υπό το πρίσμα των ορμονικών μεταβολών. Όπως σημείωσε, η συστηματική καταγραφή της εμπειρίας των ασθενών αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων πολιτικών υγείας.
Από την πλευρά του, ο Δρ. Μιχαήλ Βικελής, νευρολόγος εξειδικευμένος στις κεφαλαλγίες και επιστημονικός σύμβουλος του Συλλόγου, τόνισε ότι η ορμονική διάσταση της ημικρανίας πρέπει να ενσωματωθεί πολύ πιο ουσιαστικά στην κλινική πρακτική. Χρειάζεται συστηματική διερεύνηση των ορμονικών εκλυτικών παραγόντων, καλύτερη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και ουσιαστική πρόσβαση των γυναικών σε εξειδικευμένες, εξατομικευμένες θεραπευτικές επιλογές.
«Recognize. Diagnose. Treat.»
Με την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, η EMHA απηύθυνε σαφές μήνυμα προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής:
Recognize. Diagnose. Treat. – Αναγνώριση. Διάγνωση. Θεραπεία.
Η Συμμαχία ζητά η ημικρανία να ενταχθεί στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την υγεία των γυναικών και της ευρύτερης στρατηγικής για τη νευρολογική υγεία. Η αναγνώριση δεν μπορεί να παραμείνει συμβολική· πρέπει να μεταφραστεί σε ταχύτερη διάγνωση, καλύτερη πρόσβαση σε θεραπεία, οργανωμένες διαδρομές φροντίδας και μείωση των ανισοτήτων.
Η ελληνική συμμετοχή στην έρευνα επιβεβαιώνει ότι και στη χώρα μας υπάρχει έντονη ανάγκη για περισσότερη ενημέρωση, θεσμική προσοχή και αναβάθμιση της κλινικής ανταπόκρισης. Η ημικρανία – και ιδιαίτερα η ορμονικά σχετιζόμενη ημικρανία – δεν μπορεί να παραμένει «σιωπηλή» πάθηση.
Είναι μια σοβαρή νευρολογική νόσος με βαθιά και πολυεπίπεδη επίδραση στη ζωή χιλιάδων γυναικών. Και η αντιμετώπισή της απαιτεί πολιτική βούληση, επιστημονική τεκμηρίωση και, πάνω απ’ όλα, ουσιαστική ακρόαση της εμπειρίας των ίδιων των ασθενών.
