Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε κυρίαρχο εργαλείο σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας, ωστόσο στον χώρο της εκπαίδευσης η αξιοποίησή της εξακολουθεί να συνοδεύεται από προβληματισμούς, κυρίως σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία της γνώσης που παράγεται.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης παρουσίασε πρόσφατα μια νέα καινοτόμα εφαρμογή την «AI Δημόκριτος» (τεχνητη νοημοσυνη). Πρόκειται για έναν έξυπνο ακαδημαϊκό βοηθό Τεχνητής Νοημοσύνης, που όμως σχεδιάστηκε αποκλειστικά για εκπαιδευτική χρήση και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως αξιόπιστος σύμμαχος φοιτητών και καθηγητών.
Η εφαρμογή αναπτύχθηκε στο AETMA Lab του τμήματος Πληροφορικής του ΔΠΘ, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του καθηγητή Αύγουστου Τσινάκου, ο οποίος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τονίζει πως η ιδέα της δημιουργίας της δεν προέκυψε ως αποτέλεσμα της πρόσφατης έξαρσης στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά ως απάντηση σε μια πραγματική ανάγκη της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Όπως επισημαίνει, «για εμάς ο χώρος της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι καινούργιος, το ζητούμενο ήταν να αξιοποιηθεί σωστά, ώστε να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στην εκπαιδευτική διαδικασία».
Ο βασικός προβληματισμός που οδήγησε στην ανάπτυξη της εφαρμογής ήταν η ανακρίβεια που συχνά χαρακτηρίζει γενικού σκοπού εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. «Συχνά, οι εφαρμογές αυτές παρέχουν απαντήσεις που είναι ανακριβείς, με αποτέλεσμα όχι μόνο να χάνεται η εμπιστοσύνη, αλλά και να διασπείρεται εσφαλμένη γνώση. Στην Πληροφορική μιλάμε για “μόλυνση της πληροφορίας”», εξηγεί ο κ. Τσινάκος. Η εφαρμογή «AI Δημόκριτος» έρχεται ακριβώς να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, παρέχοντας απαντήσεις αποκλειστικά βασισμένες στο εκπαιδευτικό υλικό του εκάστοτε μαθήματος και στην διδασκαλία του καθηγητή.
Απαντήσεις μόνο από την ύλη του μαθήματος
Όπως σημειώνει, ο φοιτητής μπορεί να είναι βέβαιος πως «οι απαντήσεις που λαμβάνει είναι ακριβείς και πλήρως ευθυγραμμισμένες με το γνωστικό αντικείμενο που διδάσκεται, ενώ παράλληλα ο καθηγητής διατηρεί τον έλεγχο της ποιότητας της πληροφορίας. Ο τελικός έλεγχος της ορθότητας της γνώσης ανήκει στον ίδιο τον καθηγητή, γεγονός που συμβάλλει σε ένα ποιοτικότερο και πιο αποδοτικό εκπαιδευτικό περιβάλλον», είτε αυτό αφορά την πανεπιστημιακή εκπαίδευση, είτε αυτή της πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, υπογραμμίζει ο κ. Τσινάκος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η εφαρμογή δεν επιχειρεί να «κάνει τη δουλειά» του φοιτητή, αλλά να τον βοηθήσει να κατανοήσει σε βάθος την ύλη. «Η εφαρμογή δεν έχει ως στόχο να ολοκληρώσει μια εργασία για τον φοιτητή. Αντιθέτως, παρέχει ακριβή ανατροφοδότηση στις απορίες του, βοηθώντας τον να αναπτύξει συγκεκριμένες δεξιότητες και να κατανοήσει δυσνόητες έννοιες», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επιστημονικά υπεύθυνος καθηγητής. Ταυτόχρονα, δίνει τη δυνατότητα στον διδάσκοντα να διαπιστώσει ποια σημεία της ύλης δυσκολεύουν περισσότερο τους φοιτητές, βελτιώνοντας έτσι και το ίδιο το εκπαιδευτικό υλικό.
Η γνωστική εκπαίδευση της εφαρμογής γίνεται σε μεγάλο βαθμό αυτόματα, μέσω της σάρωσης όλου του διαθέσιμου υλικού (συγγράμματα, παρουσιάσεις, άρθρα, ερωτο-απαντήσεις) στην ηλεκτρονική τάξη (e-class) του πανεπιστημίου. Όπως εξηγεί ο κ. Τσινάκος, «οποιαδήποτε νέα γνώση προσθέτει ο καθηγητής, ενσωματώνεται στη γνωστική βάση της εφαρμογής εντός 24 ωρών», καθιστώντας την ένα δυναμικό και διαρκώς εξελισσόμενο εργαλείο μάθησης. Κάθε απάντηση συνοδεύεται από τεκμηρίωση και σαφείς παραπομπές στο εκπαιδευτικό υλικό, ώστε ο φοιτητής να μπορεί να ελέγξει και ο ίδιος τις πηγές.
Δωρεάν εφαρμογή, τεράστιο οικονομικό όφελος
Απαντώντας στον συχνό προβληματισμό περί αντικατάστασης των εκπαιδευτικών από την Τεχνητή Νοημοσύνη, ο υπεύθυνος του τμήματος Πληροφορικής του ΔΠΘ είναι κατηγορηματικός: «Η εφαρμογή “AI Δημόκριτος” δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον καθηγητή, αλλά να λειτουργήσει ως ουσιαστικός βοηθός και σύγχρονος σύμμαχος στην εκπαιδευτική διαδικασία». Όπως σημειώνει, στόχος παραμένει η ταχύτερη κατανόηση και εμβάθυνση στη γνώση, κάτι που καμία τεχνολογία δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς τον ανθρώπινο παράγοντα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο γεγονός ότι η εφαρμογή αναπτύχθηκε και προσφέρεται δωρεάν από ένα δημόσιο πανεπιστήμιο. Ο διακεκριμένος καθηγητής Αύγουστος Τσινάκος αναδεικνύει το τεράστιο οικονομικό όφελος που συνεπάγεται μια τέτοια επιλογή, επισημαίνοντας ότι το κόστος αντίστοιχων εμπορικών λύσεων θα ανέρχονταν σε εκατομμύρια ευρώ ετησίως για ένα ίδρυμα του μεγέθους του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Ωστόσο, όπως τονίζει, «το κύριο όφελος δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά το γεγονός ότι κατέχεις την τεχνολογία και την γνώση, οπότε μπορείς να τις εξελίξεις σύμφωνα με τις ανάγκες της παρεχόμενης εκπαίδευσης».
Συλλογική προσπάθεια και εθνική πρωτοπορία
Στην ανάπτυξη της εφαρμογής καθοριστική υπήρξε η συμβολή του Κωνσταντίνου Αναστασίου και του Χαράλαμπου Καπάκη, αποφοίτων του τμήματος Πληροφορικής και κατόχων μεταπτυχιακού τίτλου στις Τεχνολογίες Εμβύθισης του ΔΠΘ, οι οποίοι συνέβαλαν ουσιαστικά τόσο σε τεχνικό όσο και σε επιστημονικό επίπεδο. Παράλληλα, η υλοποίηση του εγχειρήματος στηρίχθηκε έμπρακτα από την πανεπιστημιακή διοίκηση, με τον πρύτανη του ΔΠΘ, καθηγητή Φώτιο Μάρη, και την αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων, Φοιτητικών Θεμάτων και Διά Βίου Εκπαίδευσης, καθηγήτρια Μαρία Γρηγορίου, να πιστεύουν στο όραμα και να διευκολύνουν τη χρήση των υποδομών υπερυπολογιστών του πανεπιστημιακού ιδρύματος.
Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή του προέδρου του τμήματος Ψυχολογίας, καθηγητή Νικόλαου Μακρή, καθώς και του διδακτικού προσωπικού και των φοιτητών του τμήματος, οι οποίοι παρείχαν πολύτιμη ανατροφοδότηση, καθιστώντας το Τμήμα Ψυχολογίας, το πρώτο στην Ελλάδα που προσφέρει δωρεάν τη χρήση της εφαρμογής σε όλους τους φοιτητές και τους καθηγητές του.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Αύγουστος Τσινάκος, η επιτυχία του «AI Δημόκριτος» δεν είναι αποτέλεσμα μεμονωμένης προσπάθειας, αλλά προϊόν συλλογικής συνεργασίας. «Όταν η διοίκηση, οι καθηγητές και οι φοιτητές συνεργάζονται, μπορούμε να ξεπερνάμε τις δυσκολίες και να ατενίζουμε το μέλλον της εκπαίδευσης με αισιοδοξία», καταλήγει.
