Τις επιπτώσεις που έχει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για τις αγορές ενέργειας, το LNG, την ελληνική ναυτιλία αλλά και την εφοδιαστική αλυσίδα αναλύει σε συνέντευξή του στο Liberal ο καθηγητής ενεργειακής πολιτικής και Senior Fellow στο Atlantic Council, Τσαρλς Έλληνας.
Ο ίδιος εξηγεί πώς μπορεί να επηρεαστεί το παγκόσμιο ενεργειακό και εμπορικό σκηνικό από τις τελευταίες εξελίξεις, προκαλώντας, όπως αναφέρει «συστημικό σοκ».
Τούτων δοθέντων, αναφέρει ποια είναι τα σενάρια αύξησης των τιμών του πετρελαίου και πόσο πιθανό είναι το σενάριο μιας μεγάλης ενεργειακής κρίσης.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Ποιες θα είναι οι άμεσες συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο μετά κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ειδικά όσον αφορά το διεθνές εμπόριο ενέργειας;
Παρά τις συχνές απειλές για το κλείσιμό του, το Ιράν δεν έχει κλείσει πλήρως το Στενό του Ορμούζ για μεγάλη χρονική περίοδο. Το Στενό είναι μία από τις σημαντικότερες οδούς διαμετακόμισης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο και, παρόλο που το Ιράν έχει προσπαθήσει κατά καιρούς να διαταράξει την κυκλοφορία, τα αποτελέσματα ήταν προσωρινά. Oι απειλές όμως να επέμβει και οι κίνδυνοι που τίθενται για τη ναυτιλία έχουν υπερβολικό αντίκτυπο. Ήδη το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) του Ιράν εξέδωσε τις προειδοποιήσεις, κηρύσσοντας το Στενό μη ασφαλές. Υπάρχουν ήδη αναφορές για επίθεση σε πλοίο στα ανοικτά των ακτών του Ομάν.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν το Στενό λόγω των κινδύνων και του αυξανόμενο κόστος ασφάλισης, αναστέλλοντας διελεύσεις. Πολλά δεξαμενόπλοια έχουν κάνει στροφή ή έχουν σταματήσει, παγιδεύοντας πλοία στον Κόλπο, παρόλο που δεν υπάρχει επίσημος αποκλεισμός.
Με τις εκτιμήσεις ανώτερων αξιωματούχων των ΗΠΑ ότι πόλεμος κατά του Ιράν αναμένεται τώρα να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες, όχι ημέρες, και την κήρυξη πολέμου από Ιράν στο Ισραήλ και ΗΠΑ, οι πιθανότητες να κλείσει το Στενό για μακρά περίοδο αυξάνονται ραγδαία, με ότι αυτό συνεπάγεται.
Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και το 25% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG διέρχονται από το Στενό, κάτι που το κάνει το σημαντικότερο σημείο ελέγχου διαμετακόμισης πετρελαίου στον κόσμο. Έτσι οι επιπτώσεις στις τιμές αναμένεται να είναι σημαντικές.
Πώς θα επηρεαστούν οι τιμές του φυσικού αερίου, τόσο στην Ευρώπη όσο και σε άλλες μεγάλες αγορές, από τη στιγμή που οι ροές μέσω των Στενών θα διακόπτονται;
Οποιαδήποτε υπόνοια διαταραχής στο Στενό επηρεάζει την τιμή πετρελαίου, κάτι που θα φανεί σήμερα (Δευτέρα) όταν ανοίξουν οι αγορές. Ήδη, η τιμή πετρελαίου Brent αυξήθηκε κατά $10/b από την αρχή του έτους, κάτι που αποτελεί υπενθύμιση του πόσο σοβαρά λαμβάνουν οι αγορές οποιεσδήποτε απειλές σχετικές με το Στενό του Χορμούζ.
Κατά τη διάρκεια των εντάσεων του Ιουνίου 2025, οι τιμές παρουσίασαν σημαντική αστάθεια, αν και η αγορά τελικά ηρέμησε καθώς κατέστη σαφές ότι το Ιράν δεν θα εφάρμοζε πλήρως τον αποκλεισμό εκείνη την εποχή. Η τιμή Brent αυξήθηκε προσωρινά στα $81/b και η τιμή LNG στα €41.5/MWh.
Το παρατεταμένο κλείσιμο, κάτι που απειλείται σήμερα, θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου Brent σε περισσότερο από $100/b και την τιμή LNG στα €50+/MWh, και να προκαλέσει παγκόσμια οικονομική ύφεση.
Πώς θα επηρεαστεί η ζήτηση και προσφορά LNG μετά την εξέλιξη του κλεισίματος των Στενών;
Ἠδη αναστέλλονται μεταφορές LNG μέσω του Στενού. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν πλοία να κάνουν στροφή προς τα πίσω. Περίπου 14 πλοία μεταφοράς LNG έχουν ήδη παρατηρηθεί να επιβραδύνουν, να κάνουν αναστροφή ή να σταματούν κοντά στο Στενό.
Ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα επηρέαζε σοβαρότερα την Ασία, η οποία λαμβάνει περίπου το 83% του LNG που διέρχεται από το Στενό. Κορυφαίοι εισαγωγείς είναι η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα που μαζί αντιπροσωπεύουν το 59% όλων των ροών LNG μέσω του Στενού.
Επίσης η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης διατρέχει κίνδυνο, καθώς θα αντιμετωπίσει έντονο ανταγωνισμό για προμήθειες εκτός Κόλπου.
Κλείσιμο του Στενού μπορούσε να επηρεάσει την παγκόσμια προσφορά LNG μέχρι και 0.3 bcm/ημέρα (δις. κυβικά μέτρα). Η παγκόσμια ζήτηση είναι περίπου 1.2 bcm/ημέρα.
Το αργό πετρέλαιο που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Ποιες θα είναι οι πιθανές επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και στην ενεργειακή σταθερότητα των χωρών-εισαγωγέων;
Κλείσιμο του Στενού θα μπορούσε να επηρεάσει 20% της παγκόσμιας ζήτησης αργού πετρελαίου. Aναλυτές προειδοποιούν ότι εάν ο αποκλεισμός εφαρμοστεί πλήρως, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent θα μπορούσε γρήγορα να εκτοξευθεί στα $100-130/b.
Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% του πετρελαίου που διέρχεται από το Στενό. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς προμηθεύονται πάνω από το 80% της ενέργειάς τους από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Προς το παρόν, η παγκόσμια αγορά έχει 2 έως 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα υπερπροσφορά. Αυτό θα παρείχε ένα αποθεματικό για την απορρόφηση μιας προσωρινής απώλειας παραγωγής από το Ιράν, αλλά όχι σημαντικών διακοπών των ροών μέσω του Στενού.
Παρόλο που ο ΟΠΕΚ έχει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, μεγάλο μέρος αυτής είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένο εντός του Περσικού Κόλπου και θα ήταν απρόσιτο όσο το Στενό παραμένει κλειστό.
Πέρα από τις άμεσες τιμές ενέργειας, ποιες επιπτώσεις περιμένετε στις εφοδιαστικές αλυσίδες ευρύτερα (logistics, μεταφορικά κόστη, ενεργειακή ασφάλεια);
Ακόμα και χωρίς επίσημο κλείσιμο του Στενού, οι επιπτώσεις παρατεταμένης διένεξης θα είναι αύξηση του κόστους ναυτιλίας, διεύρυνση των ασφαλιστικού κόστους, αύξηση μεταβλητότητας και αστάθεια τιμών πετρελαίου και LNG, συρρίκνωση της προσφοράς πετροχημικών, οικονομικές επιπτώσεις και πληθωρισμός.
Αν παραταθεί περισσότερο, οι επιπτώσεις μπορούν να καταστούν διαρθρωτικές, ιδιαίτερα αν η διένεξη επεκταθεί στις γειτονικές χώρες.
Δεδομένου ότι η ελληνόκτητη ναυτιλία διαχειρίζεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων και LNG carriers, πώς εκτιμάτε ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει την εγχώρια αγορά, τα ασφάλιστρα κινδύνου (war risk premiums) και τη διαθεσιμότητα πλοίων; Υπάρχει κίνδυνος δομικής αναδιάταξης των θαλάσσιων ενεργειακών ροών που θα μπορούσε να μεταβάλει μακροπρόθεσμα τον ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας;
Κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ θα αποτελούσε συστημικό σοκ για τις αγορές δεξαμενόπλοιων και LNG. Δεδομένου ότι τα ελληνικά συμφέροντα ελέγχουν περίπου το 30-35% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων και ένα μεγάλο μερίδιο των πλοίων μεταφοράς LNG, ο αντίκτυπος θα ήταν άμεσος και ουσιαστικός: θετικός όσο αφορά τιμές μεταφοράς αλλά και αρνητικός λόγω αυξανόμενου κινδύνου και αποκλεισμού πλοίων εντός του Κόλπου.
Εάν η περιοχή κηρυχθεί εμπόλεμη ζώνη, τα πρόσθετα ασφάλιστρα θα αυξηθούν δραματικά, σε βαθμό που μικρότεροι φορείς ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες με το κεφάλαιο κίνησης εάν οι ασφαλιστές απαιτούν προκαταβολικά ασφάλιστρα.
Βραχυπρόθεσμα, ο αντίκτυπος θα ήταν υψηλή μεταβλητότητα, υψηλότερος κίνδυνος, αλλά πιθανώς υψηλότερα κέρδη μετά την αρχική αναστάτωση.
Μεσοπρόθεσμα, η αύξηση στα ‘ton-mile’ θα ευνοούσε τους μεγάλους ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων και οι επιπτώσεις θα ήταν ενδεχομένως ανοδικές από διαρθρωτική άποψη.
Συνολικά, η ελληνική ναυτιλία όχι μόνο δεν θα αποδυναμωθεί, αλλά μια διαρκής αναδρομολόγηση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών θα μπορούσε να ενισχύσει την θέση της.
