Έντονη μεταβλητότητα, υψηλές αποτιμήσεις μετοχών και γεωπολιτικές εντάσεις συνθέτουν το τοπίο στις αγορές, με τους επενδυτές να ψάχνουν ασφαλές καταφύγιο. Τι προβλέπουν οι αναλυτές για το δολάριο, τα ομόλογα, τα πολύτιμα μέταλλα και τις μετοχές; Ο Chief Economist της Forvis Mazars, Γιώργος Λαγαρίας, μιλάει στο Liberal.
Συνέντευξη στον Νίκο Ταμπακόπουλο
Οι σχέσεις Ευρώπης - ΗΠΑ βαδίζουν σε τεντωμένο σχοινί. Από τη μια η Ουκρανία και από την άλλη η Γροιλανδία. Ποια επίπτωση περιμένετε μεσοπρόθεσμα σε ευρωαγορές και Wall Street;
Η περασμένη χρονιά είδε την επιβολή αναπάντητων δασμών από την Αμερική στην Ευρώπη, και συνεπώς επιδείνωση της Ευρωπαϊκής οικονομίας. Και όμως, τα Ευρωπαϊκά χρηματιστήρια υπεραπέδωσαν, και μάλιστα σημαντικά, του Αμερικανικού, για μόλις τέταρτη χρονιά μετά το 2009. Το κλειδί είναι η διολίσθηση του Δολαρίου, και όχι τα γεωπολιτικά ή ακόμη και οι δασμοί. Αν ο Λευκός οίκος επιδιώξει και πάλι πιο αδύναμο νόμισμα τότε μπορεί να έχουμε εκ νέου φυγή κεφαλαίων από την Αμερική στην Ευρώπη, και συνεπώς, για πρώτη φορά μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση, μια δεύτερη χρονιά υπεραπόδοσης των ευρωαγορών έναντι της Wall Street. Αν όμως το Δολάριο δε διολισθήσει, τότε δεν βλέπω τον καταλύτη για να συμβεί κάτι τέτοιο.
Οι αγορές δείχνουν μια αξιοσημείωτη αντοχή και παρά τις μικρές απώλειες ανακάμπτουν. Πιστεύετε πως βρισκόμαστε μπροστά σε μια απότομη πτώση; Τι θα κρίνει την πορεία τους;
Οι μετοχικές αγορές όντως δείχνουν αξιοσημείωτη αντοχή, κινούμενες κυρίως γύρω από το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). Οι αποτιμήσεις είναι βέβαια εξαιρετικά ακριβές ιδιαιτέρως στις ΗΠΑ, και μια διόρθωση τουλάχιστον 10%, που συμβαίνει τις περισσότερες χρονιές, δε θα έπρεπε να μας προβληματίσει. Όμως υπάρχουν τουλάχιστον τρεις παράγοντες που ενισχύουν τις μετοχικές επενδύσεις:
- Η συνεχιζόμενη και εκθετική πρόοδος της ΤΝ: Ήδη, από την αρχή τις νέας χρονιάς η Antrhopic παρουσίασε σημαντική πρόοδο στην Ατζεντική ΤΝ (agentic AI). Παράλληλα, θεωρώ ότι το 2026 θα είναι η χρονιά πιο μαζικής υιοθέτησης της ΤΝ από τον επιχειρηματικό κόσμο.
- Η ανησυχία στην αγορά ομολόγων: Οι μετοχές θέλουν εταιρικά κέρδη. Τα ομόλογα όμως θέλουν δημοσιονομική σταθερότητα και απουσία πληθωρισμού. Εφόσον δεν έχουν κανένα από τα δύο τότε είναι φυσικό να υπάρχουν ροές από τα ομόλογα στις μετοχές.
- Το Δολάριο: Περεταίρω διολίσθηση του Δολαρίου, που δεν αποκλείεται, μπορεί να δώσει περισσότερη ώθηση στις αμερικανικές μετοχές, ιδιαιτέρως των εταιριών με σημαντική διεθνή έκθεση και κέρδη σε άλλα νομίσματα.
Ποιες οι εκτιμήσεις σας για την πορεία των πολύτιμων μετάλλων και των ομολόγων;
Η συνεχιζόμενη γεωοικονομική αβεβαιότητα και η παντελής αδιαφορία για δημοσιονομική πειθαρχία, ιδιαιτέρως στις ΗΠΑ, είναι θετική για «πραγματικά» assets όπως τα πολύτιμα μέταλλα, που δίνουν προστασία έναντι του πληθωρισμού και της νομισματικής υποτίμησης. Είναι όμως κακή για την ομολογιακή αγορά, η οποία θέλει σταθερότητα και χαμηλό πληθωρισμό. Με αυτά που παρατηρώ στην αρχή της χρονιάς, δεν βλέπω πως θα βρουν οι επενδυτές ομολόγων αυτά που χρειάζονται. Ο χρυσός αντίθετα, ως αντισταθμιστής κινδύνου, έχει ανέβει σημαντικά, ίσως και παραπάνω από ότι θα ανέμενε κανείς. Αν και είναι δύσκολο να αποτιμηθεί, αφού η αξία του είναι ο,τι του δίνουμε, στα $4600 η πορεία του είναι ήδη μετεωρική και σίγουρα η τιμή του εμπεριέχει αρκετές υποθέσεις για το μέλλον. Το ίδιο ισχύει και για το ασήμι. Τα πολύτιμα μέταλλα θα αποτελέσουν «ασφάλεια» του χαρτοφυλακίου για τις πιθανές αναταράξεις των ομολογιακών αγορών και των νομισμάτων.
Ένας επενδυτής πώς μπορεί να προστατέψει το χαρτοφυλάκιο του σε περιόδους αβεβαιότητας ; Σε ποια assets πρέπει να στραφεί;
Σε πρώτη φάση, ο επενδυτής πρέπει να στραφεί στον επενδυτικό του σύμβουλο, ή να βρει έναν αν δεν έχει. Υπάρχουν περίοδοι όπου οι asset managers μπορούν να προσθέσουν αξία, και αυτή είναι σίγουρα μια τέτοια. Από εκεί και πέρα, για τα δικά μας χαρτοφυλάκια, στρεφόμαστε στις μετοχές (που δεν επηρεάζονται τόσο από τον πληθωρισμό) και στα «πραγματικά» assets, όπως μέταλλά, real estate κλπ.
Η ελληνική οικονομία είναι θωρακισμένη σε περίπτωση γενικευμένου εμπορικού πολέμου;
Όχι, σε καμία περίπτωση. Ο εμπορικός πόλεμος ήδη στοίχισε 13% στο Δολάριο έναντι του Ευρώ. Περεταίρω ανατίμηση του νομίσματος θα χτυπήσει άσχημα τον τουρισμό, στον οποίο βασίζεται το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της χώρας. Ένας γενικευμένος εμπορικός πόλεμος θα μειώσει την καταναλωτική εμπιστοσύνη και των Ευρωπαίων, οπότε τα σχέδια των διακοπών μπορούν να ακυρωθούν. Παρά τις εξαιρετικές προσπάθειες της κυβέρνησης για τη βελτίωση της εικόνας της χώρας στο εξωτερικό, η Ελλάδα είναι, και θα παραμείνει για δεκαετίες μια υπερχρεωμένη χώρα, ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις. Η έκδοση μακροπρόθεσμων ομολόγων σε αυτή τη χρονική συγκυρία, που ακόμα τα πράγματα είναι ελεγχόμενα είναι μάλλον καλή κίνηση αντιστάθμισης κινδύνου, αλλά σε καμία περίπτωση αποφυγής του.
Πώς κρίνετε την αμερικανική οικονομία και την πορεία της; Σας ανησυχεί το ύψους του χρέους;
Με ανησυχεί η πορεία των μακροπρόθεσμων επιτοκίων περισσότερο από το ονομαστικό ύψος του χρέους. Η Αμερική εκδίδει το παγκόσμιο νόμισμα συναλλαγών, χωρίς σημαντικό αντίπαλο, πλην ίσως του Ευρώ που έχει και αυτό τα δικά του προβλήματα. Στη θεωρία, λοιπόν, μπορεί να τυπώσει όσα χρήματα θέλει προκειμένου να το ξεπληρώσει. Στην πράξη, το πρόβλημα είναι τα μακροπρόθεσμα επιτόκια. Οι αναταράξεις στην αγορά, και μια στρατηγική συνεχιζόμενης γεωοικονομικής ασάφειας, δεν είναι καλή για τις ομολογιακές αγορές. Αν θέλει να δανειστεί μακροπρόθεσμα, η χώρα πρέπει να πληρώνει αρκετά χρήματα, περιορίζοντας τον δημοσιονομικό της χώρο. Από εκεί, έχει τρεις δρόμους:
- Δημοσιονομική πειθαρχία: Με την υπάρχουσα κυβέρνηση και τις ανάγκες της, αμφιβάλλω αν αυτό είναι εφικτό.
- Υποτίμηση του νομίσματος και πληθωρισμός, που ήδη συμβαίνουν.
- Να ζητήσει από τη Fed να αγοράσει το χρέος της χώρας (και να το κάνει monetise). Κάτι που θα οδηγήσει σε περεταίρω υποτίμηση και ως ένα σημείο πληθωρισμό.
Τέλος, σε περίπτωση έντασης του πολέμου στο Ιράν ποια η τιμή του πετρελαίου και οι επιπτώσεις στο εμπόριο σε περίπτωση κλεισίματος των στενών του Ορμουζ;
Από τα ρίσκα που με ανησυχούν λιγότερο. Το Ιράν είναι υπεύθυνο για περίπου 2.5% της ημερήσιας παραγωγής του πετρελαίου. Ακόμα και αν σταματήσει η παραγωγή, θεωρώ ότι αυτή θα αντικατασταθεί σχετικά εύκολα. Τα κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σ. Αραβίας, αλλά και η Αμερική δεν φαντάζομαι ότι θα δεχτούν το κλείσιμο, πειρατικά εκ μέρους του Ιράν, των Στενών του Ορμούζ για πολλές μέρες.
* O Γιώργος Λαγαρίας είναι Chief Economist της Forvis Mazars Financial Planning UK.
