Για τον ενδεχόμενο να βρισκόμαστε προ μιας νέας αρχιτεκτομικής ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, αλλά και για την επόμενη ημέρα στο Ιράν μίλησε σε συνέντευξή του στο Liberal και τον Κώστα Βλάχο o Επίκουρος Καθηγητής «Παγκόσμιας Πολιτικής Οικονομίας και Νέων Τεχνολογιών - Βιοασφάλειας», Αθανάσιος Μποζίνης.
Ο κ. Μποζίνης τόνισε πως «η πρώτη φάση των επιχειρησέων είχε ως στόχο την πλήρη επικράτηση των Ισραηλινών και των Αμερικανών στον αέρα», ενώ εμφανίστηκε σίγουρος ότι «ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να διασφαλίσει την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα στενά του Ορμούζ».
Συνέντευξη στον Κώστα Βλάχο
Πιστεύετε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή ή σε μια φάση ανεξέλεγκτης αποσταθεροποίησης;
Αυτή τη στιγμή είναι μια παρατεταμένη χρονική περίοδος αποσταθεροποίησης. Διότι, πάρα πολύ απλά, όταν ξεκινά ένας πόλεμος, ποτέ δεν ξέρεις πώς μπορεί να τελειώσει και ποιοι θα είναι χαμένοι και ποιοι θα είναι κερδισμένοι. Γιατί ακόμη και οι κερδισμένοι μπορεί στην ουσία να είναι χαμένοι: στο εσωτερικό τους, με πολιτικές κρίσεις, με πολιτικό κόστος, κλπ.
Από την άλλη, είναι βέβαιο ότι υπάρχουν παγκόσμιες επιπτώσεις, και εκεί στοχεύει το Ιράν. Άρα, αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια κατάσταση, υπό μια νέα μορφή ασφάλειας. Αλλά αυτή η ασφάλεια είναι ένα πολύ ανοιχτό ζήτημα ως προς το πώς θα διαμορφωθεί.
Παραδείγματος χάριν, έστω ότι οι στρατηγικοί στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ για τη μείωση του πυρηνικού οπλοστασίου και την αποτροπή του Ιράν επιτυγχάνονται. Από εκεί και πέρα, η επόμενη φάση, μπορεί να οδηγήσει σε χάος μέσα στο Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στις γειτονικές χώρες; Ναι, μπορεί. Και να είναι πιο επικίνδυνη αυτή η φάση, τι θα ακολουθήσει δηλαδή, από τον ίδιο τον πόλεμο.
Μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν και τις ιρανικές απαντήσεις, ποιο θεωρείτε ότι είναι το πραγματικό στρατηγικό διακύβευμα;
Η πρώτη φάση τελείωσε. Νομίζω ότι η πρώτη φάση είχε ως στόχο την πλήρη επικράτηση των Ισραηλινών και των Αμερικανών στον αέρα, προκειμένου να μπορούν να κάνουν καθαρά χτυπήματα από εκεί και πέρα. Η δεύτερη φάση θα αφορά στρατηγικά πλήγματα όσον αφορά τους «Φρουρούς της Επανάστασης», προκειμένου να τους αποσυντονίσουν και να τους αποδυναμώσουν.
Και η τρίτη φάση, παράλληλα με αυτό, είναι να μπορέσουν να επιτύχουν πλήρη καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων των Ιρανών, τις οποίες όσο μπορούν έχουν μεταφέρει ή έχουν προφυλάξει πάρα πολύ καλά. Οπότε εκεί θα χρειαστούν νέα στρατηγικά χτυπήματα. Και τέλος, έτσι όπως φαίνεται, είναι ότι τους ενδιαφέρει να έχουν λόγο στην αλλαγή του καθεστώτος και στο ποιος θα αναλάβει το Ιράν.
Άρα με την τρίτη φάση έχει να κάνει και η μεταστάθμευση στρατηγικών βομβαρδιστικών Β-1 Lancer στη βάση του Fairford στην Αγγλία;
Ακριβώς. Αυτό είναι πιθανότατα και εκείνο που έλεγε ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, ότι το σκληρότερο χτύπημα δεν έχει έρθει ακόμη.
Άρα πιθανότατα στην αρχή ήταν οι εκτοξευτές. Δεύτερον, η αεροπορία, ό,τι είχε μείνει από την αεροπορία του Ιράν. Και πλέον θα χτυπήσουν κέντρα παραγωγής drones ή αποθήκες drones, των Shahed, επί της ουσίας.
Εντός του Ιράν, που θεωρητικά έχουν 80 με 100 χιλιάδες Shahed, ώστε να μειώσουν τη δυνατότητα εξάπλωσης του πολέμου του Ιράν σε γειτονικές χώρες.
Τα κράτη του Κόλπου, τα οποία παραδοσιακά επιδίωκαν να μείνουν εκτός άμεσης αντιπαράθεσης, αισθάνονται πλέον ευάλωτα απέναντι σε πυραυλικά ή μη επανδρωμένα πλήγματα;
Νομίζω ότι τελείωσε αυτό το θέμα. Γιατί η στρατηγική τους, η άναρχη στρατηγική - έτσι θα την ονόμαζα εγώ - προσπαθώντας να προκαλέσουν πλήγματα στην παγκόσμια οικονομία, χτυπώντας ενεργειακές υποδομές των διπλανών χωρών, οι οποίες υποστήριζαν τη διπλωματική και όχι ποτέ την πολεμική κρίση, δεν τους βγήκε ως σωστή στρατηγική. Και για αυτό ανακοίνωσαν ότι δεν θα κάνουν κανένα άλλο χτύπημα σε γειτονικά κράτη.
Το μέτωπο του Λιβάνου αλλάζει τη φύση της κρίσης; Μιλάμε πλέον για έναν δεύτερο αυτόνομο πόλεμο ή για προέκταση της σύγκρουσης με το Ιράν;
Είναι προέκταση στα πλαίσια της εκκαθάρισης. Δηλαδή χτυπάει τόσο το «κέντρο αιμοδοσίας» - αν θέλετε, που ήταν το Ιράν, οι «Φρουροί της Επανάστασης», και παράλληλα τη Χεζμπολάχ. Η Χεζμπολάχ βέβαια θεωρεί ότι είναι ακλόνητη. Εγώ δεν θεωρώ ότι είναι ακλόνητη, μετά και το συμβάν που είχε γίνει πριν από περίπου έναν χρόνο με τους βομβητές. Προσπαθεί επίσης να δημιουργήσει και μια ζώνη ασφάλειας απέναντι στη Χεζμπολάχ. Αυτό κάνει, γιατί η Χαμάς πλέον δεν υπάρχει όπως υπήρχε.
Σε σχέση με την Συρία και με δεδομένες τις εσωτερικές ανακατατάξεις, πιστεύετε μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο εκτόνωσης ή αντίθετα ως νέος πολλαπλασιαστής κινδύνου;
Όπου υπάρχει κράτος στο οποίο, στην ουσία, δεν υπάρχει σταθερότητα, ειρήνη και ασφάλεια, νομίζω ότι πάντοτε μπορεί να γίνει πηγή κινδύνου. Όμως είναι πάρα πολύ νωρίς να κάνουμε εκτιμήσεις. Ζυμώσεις και στρατηγικές σκέψεις γίνονται σίγουρα, αλλά αυτή τη στιγμή η Συρία δεν επηρεάζει σε καμία περίπτωση το πολεμικό μέτωπο στη Μέση Ανατολή.
Μετά το τέλος των επιχειρήσεων στο Ιράν, μπορούμε να δούμε τι μπορεί να υπάρξει, αν βάλουμε και τη Συρία στην εξίσωση. Αυτή τη στιγμή, πρώτα είναι το Ιράν, μετά είναι η Χεζμπολάχ και μετά είναι και οι Ιρακινοί, οι οποίοι, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, προσπαθούν στην ουσία να κάνουν μία κίνηση εντός του Ιράν. Αυτό θα το δούμε βέβαια, γιατί είναι πολύ νωρίς.
Ποιο είναι το πιθανότερο σενάριο των επόμενων εβδομάδων: σύντομη αλλά εξαιρετικά βίαιη κορύφωση ή παρατεταμένος πόλεμος φθοράς;
Έχω την εκτίμηση ότι τόσο το Ισραήλ όσο και οι ΗΠΑ έχουν ως βασικό σκοπό να τελειώνουν πολύ γρήγορα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και μετά να μπουν στο τραπέζι να διαπραγματευτούν για την επόμενη μέρα στο Ιράν. Δεν νομίζω ότι έχουν πρόθεση να τραβήξουν σε μάκρος οι επιχειρήσεις, γιατί θα έχουν πρόβλημα στο εσωτερικό τους.
Επίσης υπάρχουν ήδη τα πρώτα παράγωγα του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία, τα οποία ο ίδιος ο Τραμπ προσπαθεί να τα αντιμετωπίσει με την εξουδετέρωση του ιρανικού παράγοντα στα στενά του Ορμούζ.
Από εκεί και πέρα, όμως, νομίζω ότι ο βασικός σκοπός, ο στόχος - αν θα μπορούσαμε να κάνουμε μια πρόβλεψη, που κανένας δεν μπορεί - είναι ότι μέχρι το Πάσχα, θα έχουν τελειώσει όλες οι κύριες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Μπορεί να υπάρχουν κάποια μεμονωμένα γεγονότα όπως στρατηγικοί βομβαρδισμοί, σαν αυτούς που συνεχίζει και κάνει το Ισραήλ στη Χαμάς, αλλά θα είναι σποραδικές επιχειρήσεις.
Έχω την εντύπωση όμως, ότι το μεγάλο σκέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων και των βομβαρδισμών θα έχει ήδη τελειώσει. Δηλαδή, είναι μεγάλο το διάστημα που απαιτείται για να μπορέσουν να ξεκαθαρίσουν αυτά τα οποία έχουν ήδη αποφασίσει να ξεκαθαρίσουν.
Και δεδομένου του γεγονότος ότι υπάρχει απόλυτη ισχύς στον αέρα, από εκεί και πέρα θα έχουμε βομβαρδισμούς προκειμένου να μπορέσουν να πάνε πολλά χρόνια πίσω το οπλοστάσιο του Ιράν, να νιώσουν περισσότερη ασφάλεια και να μπορέσουν να συζητήσουν την επόμενη μέρα. Όσο περισσότερο καταστρέψουν το οπλοστάσιο του Ιράν, τόσο πιο ευάλωτη θα είναι η ηγεσία, μετά τον Χαμενεΐ, έναντι του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Εξακολουθούμε να αποκλείουμε το σενάριο των χερσαίων επιχειρήσεων από πλευράς ΗΠΑ;
Από την πλευρά των ΗΠΑ, θεωρώ πως ναι, το αποκλείουμε. Μπορεί να υπάρξουν κάποιες ειδικές επιχειρήσεις, προκειμένου να δουν πού είναι ή πώς είναι οι στόχοι, ή με ειδικές ομάδες να χτυπήσουν τα πυρηνικά, με χρήση ειδικών μονάδων.
Αλλά χερσαία επίθεση, όπως κάνει αυτή τη στιγμή το Ισραήλ στον Λίβανο όχι. Γιατί μιλάμε για μέγιστο πολιτικό κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Επίσης, ο πόλεμος κάθε μέρα σύμφωνα κάποιες πληροφορίες, κοστίζει περίπου ένα δισεκατομμύριο δολάρια την ημέρα στην Αμερική.
Οπότε καταλαβαίνω ότι, ανπάει γύρω στον έναν μήνα, δεν είναι ένα εύκολο ποσό. Και επίσης δεν ξέρουμε και το πολιτικό κόστος που θα υπάρξει εντός των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, με πιθανούς νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες.
Πρακτικά, έχει την δυνατότητα ο Ντόναλντ Τραμπ να διασφαλίσει την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα στενά του Ορμούζ;
Ναι. Το μόνο πρόβλημα που υπάρχει εκεί είναι η ναρκοθέτηση. Θεωρώ ότι και οι ίδιοι οι Ιρανοί δεν θα το θέλουν αυτό, γιατί θέλουν να εξακολουθήσουν να ασκούν πίεση από τη μία στην παγκόσμια παραγωγική διαδικασία του πετρελαίου και στο εμπόριο.
Διότι και οι ίδιοι βγαίνουν χαμένοι, δεδομένου του γεγονότος ότι από τις εμπορικές σχέσεις με την Κίνα παίρνουν χρήματα, αυξάνουν το εμπόριό τους και, το πιο σημαντικό, χρηματοδοτούν τις στρατιωτικές τους προετοιμασίες.
Νομίζω όμως, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έδειξαν ότι μπορούν να ελέγχουν τη ναυσιπλοΐα. Και γι' αυτό ένα απλό δείγμα είναι ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε, μετά από πολλά χρόνια, ένα σχήμα ασφάλειας και διασφάλισε τη ναυσιπλοΐα σε όλα τα πλοία που υπάρχουν στην περιοχή του Κόλπου, και όχι μόνο.
* Ο Δρ. Αθανάσιος Η. Μποζίνης είναι Επίκουρος Καθηγητής «Παγκόσμιας Πολιτικής Οικονομίας και Νέων Τεχνολογιών - Βιοασφάλειας», Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Μέλος Επιστημονικού Συμβούλιου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών στην Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας - Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
