Η ετήσια έκθεση World Watch List της οργάνωσης Open Doors καταγράφει σήμερα πάνω από 388 εκατομμύρια Χριστιανούς που υφίστανται υψηλά επίπεδα δίωξης και διάκρισης ανά τον κόσμο. Δεν πρόκειται για στατιστική άσκηση. Πρόκειται για καμένες εκκλησίες, επιθέσεις σε πιστούς, απαγορεύσεις λατρείας, εξευτελισμούς και καθημερινό φόβο. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό παγκόσμιο τοπίο, ένα στοιχείο αφορά άμεσα την Ελλάδα: η Τουρκία βρίσκεται στην 41η θέση των χειρότερων χωρών στον κόσμο για τους Χριστιανούς.
Σύμφωνα με την έκθεση, στην Τουρκία «το να είσαι Τούρκος σημαίνει να είσαι Μουσουλμάνος». Η ταύτιση εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας είναι τόσο απόλυτη ώστε η εγκατάλειψη του Ισλάμ θεωρείται προδοσία απέναντι στην οικογένεια και στο έθνος. Όσοι Τούρκοι πολίτες –και ανάμεσά τους και Ορθόδοξοι– επιλέγουν τον Χριστιανισμό, συχνά αναγκάζονται να κρύβουν την πίστη τους πίσω από κλειστές πόρτες, ζώντας υπό την απειλή βίας, κοινωνικού αποκλεισμού και απώλειας εργασίας. Ταυτόχρονα ο κρατικός έλεγχος στην έκφραση και στις θρησκευτικές δραστηριότητες εντείνεται, περιορίζοντας όλο και περισσότερο τον χώρο της Εκκλησίας.
Δεν μιλάμε μόνο για μειονότητες ιστορικά συνδεδεμένες με τον Ελληνισμό, όπως οι Ρωμιοί της Πόλης και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, που εδώ και δεκαετίες πιέζονται θεσμικά και κοινωνικά. Μιλάμε και για νέους Χριστιανούς, συχνά πρώην Μουσουλμάνους, που αντιμετωπίζουν την επιλογή πίστης ως υπαρξιακό ρίσκο. Το αποτέλεσμα είναι η αριθμητική και ουσιαστική εξαφάνιση του Χριστιανισμού από μια χώρα όπου πριν από έναν αιώνα ακμαία ελληνικά και αρμενικά ποίμνια στήριζαν δεκάδες μητροπόλεις, σχολές και κοινότητες.
Η Τουρκία δεν είναι μοναδική περίπτωση. Στην Αίγυπτο, περίπου δέκα εκατομμύρια Κόπτες Ορθόδοξοι ζουν υπό συνεχή πίεση, κατηγορούμενοι εύκολα για «βλασφημία», με χωριά όπου οι εκκλησίες δεν μπορούν να χτιστούν ή να επισκευαστούν χωρίς δυσανάλογα εμπόδια. Στη Συρία, όπου η Ορθοδοξία προηγείται του Ισλάμ κατά αιώνες, οι πόλεμοι και η άνοδος εξτρεμιστικών ισλαμιστικών ομάδων έχουν αδειάσει ολόκληρες χριστιανικές συνοικίες. Σε πολλές περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, η παρουσία των Ορθοδόξων κινδυνεύει να μετατραπεί από ζωντανή πραγματικότητα σε ανάμνηση.
Η Τουρκία και η Αίγυπτος, όμως, δεν είναι εξαίρεση αλλά μέρος ενός πολύ σκληρότερου χάρτη. Στις πρώτες δέκα θέσεις της λίστας βρίσκονται η Βόρεια Κορέα, η Σομαλία, η Υεμένη, το Σουδάν, η Ερυθραία, η Συρία, η Νιγηρία, το Πακιστάν, η Λιβύη και το Ιράν. Στο Ιράν, η μυστική Εκκλησία αντιμετωπίζεται ως «απειλή για την εθνική ασφάλεια» και οι ηγέτες της φυλακίζονται για χρόνια, ενώ οι αρχαίες αρμενικές και ασσυριακές κοινότητες δεν επιτρέπεται να προωθούν τα πιστεύω τους σε μουσουλμάνους. Στην Κίνα, που βρίσκεται στη 17η θέση, το καθεστώς απαιτεί από τους θρησκευτικούς ηγέτες «αφοσίωση στο Κομμουνιστικό Κόμμα», απαγορεύει την κατήχηση νέων και τη διάδοση χριστιανικών apps και υλικού. Το μήνυμα είναι κοινό, από την Πιονγκγιάνγκ μέχρι την Τεχεράνη και το Πεκίνο: κάθε πίστη που δεν ελέγχεται απόλυτα από το κράτος αντιμετωπίζεται ως εχθρική. Αυτή η λογική, όταν συνδυάζεται με ισλαμιστικά ή εθνικιστικά καθεστώτα, χτυπά Ορθόδοξους, Καθολικούς, και Ευαγγελιστές της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου.
Από φιλελεύθερη σκοπιά, η θρησκευτική ελευθερία δεν αφορά μόνο τους πιστούς. Είναι βασικός δείκτης του αν ένα κράτος σέβεται το άτομο. Όπου το κράτος ή ο όχλος αποφασίζουν τι θα πιστεύεις, σύντομα θα αποφασίζουν τι θα λες και πώς θα ζεις. Γι’ αυτό οι διωγμοί κατά των Χριστιανών συχνά πάνε χέρι χέρι με τη λογοκρισία, την υπονόμευση του κράτους δικαίου και τον αυταρχισμό.
Για τις φιλελεύθερες δημοκρατίες, ιδίως στην Ευρώπη, η προστασία των διωκόμενων Ορθοδόξων και άλλων Χριστιανών στην ευρύτερη γειτονιά μας δεν είναι «θρησκευτικό» θέμα. Είναι υπόθεση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι η θέση της Τουρκίας και των υπολοίπων χωρών στον παγκόσμιο χάρτη διώξεων δεν μπορεί να αγνοείται όταν συζητούνται σχέσεις, συμφωνίες, τελωνειακές ενώσεις ή συνεργασίες ασφαλείας.
Όποιος μιλά σοβαρά για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή, οφείλει να ξεκινήσει από το πιο απλό: το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να ανάβει κερί χωρίς φόβο. Στην Κωνσταντινούπολη, στο Κάιρο, στη Δαμασκό, σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η υπεράσπιση των διωκόμενων Χριστιανών δεν είναι νοσταλγία για χαμένες αυτοκρατορίες. Είναι δοκιμασία συνέπειας για όποιον πιστεύει πραγματικά στην ελευθερία του ατόμου.
