Στην Ελλάδα το ελαιόλαδο δεν είναι ένα απλό προϊόν. Είναι μνήμη. Είναι οικογένεια. Είναι χωράφι, νηστεία, τραπέζι, εξαγωγή, μικρή αποταμίευση σε υγρή μορφή. Γι’ αυτό και όταν η τιμή του εκτοξεύθηκε, οι γνωστοί επαγγελματίες του τρόμου βρήκαν το τέλειο όπλο. Επιτέλους, η κλιματική κρίση δεν ήταν κάτι αφηρημένο, κάτι μακρινό, κάτι για πάγους και πολικές αρκούδες. Ήταν το λάδι μας. Το καθημερινό μας λάδι. Να λοιπόν, μας είπαν, πού οδηγεί η ανθρώπινη αμαρτία απέναντι στον πλανήτη.
Από εκεί και πέρα, το έργο το ξέραμε. Η Καθημερινή αναρωτιόταν ήδη από τον Μάιο του 2023 αν το ελαιόλαδο θα γίνει είδος πολυτελείας. Το iefimerida εξηγούσε πώς η κλιματική κρίση επηρεάζει τις τιμές. Το Πρώτο Θέμα, τον Απρίλιο του 2024, μιλούσε για το πώς η κλιματική κρίση εκτοξεύει την ακρίβεια. Δεν κατέγραφαν απλώς μια αύξηση τιμών. Έχτιζαν ένα ηθικό παραμύθι. Η αγορά ακριβαίνει, άρα ο πλανήτης εκδικείται. Η σοδειά πέφτει, άρα μπαίνουμε σε εποχή μόνιμης κατάρρευσης. Ένα αγροτικό προϊόν με κυκλικές διακυμάνσεις μετατράπηκε ξαφνικά σε απόδειξη της εσχατολογίας των περιβαλλοντιστών.
Και ύστερα ήρθε, όπως πάντα, η πεζή και βαρετή πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς επισημαίνει τώρα το Human Progress. Το 2023, με τη ζέστη και την ξηρασία στην Ισπανία, γράφτηκαν αμέτρητα άρθρα για μια νέα κανονικότητα μόνιμης κρίσης στο ελαιόλαδο. Μόνο που η νέα κανονικότητα αποδείχθηκε πολύ παλιά υπόθεση. Μια κακή χρονιά, άντε δύο. Μετά, η παραγωγή ανέκαμψε και οι τιμές άρχισαν να αποκλιμακώνονται. Ξαφνικά η ιστορία δεν βόλευε πια. Γιατί η καταστροφή δίνει τίτλους. Η διόρθωση δίνει μόνο αμηχανία.
Τα στοιχεία είναι αδιάφορα μόνο για όσους έχουν ήδη αποφασίσει το συμπέρασμα. Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας εκτιμά ότι η παγκόσμια παραγωγή το 2024 με 2025 αυξήθηκε κατά 38%. Η Ισπανία ανέβηκε κατά 66%. Η Ελλάδα κατά 30%. Παράλληλα, και στην ελληνική αγορά άρχισε να φαίνεται αποκλιμάκωση. Μέσα που μέχρι χθες έβλεπαν στο λάδι τον προάγγελο της οικολογικής συντέλειας, τώρα ανακάλυπταν ξανά τα αποθέματα, τη δομή της αγοράς, το εμπόριο, τη γνωστή οικονομική πραγματικότητα που είχαν βάλει προσωρινά στην άκρη για να χωρέσει το κήρυγμα.
Εδώ βρίσκεται όλη η απάτη. Ο καιρός ασφαλώς επηρεάζει τη γεωργία. Το έκανε πάντα. Οι σοδειές ποτέ δεν ήταν ευθεία γραμμή. Μόνο που οι περιβαλλοντιστές και οι δημοσιογράφοι που λειτουργούν ως ιεροκήρυκές τους δεν αρκούνται σε αυτή την απλή αλήθεια. Θέλουν πάντα κάτι μεγαλύτερο. Θέλουν κάθε προσωρινή δυσκολία να βαφτίζεται απόδειξη μόνιμης κρίσης. Θέλουν κάθε αυξημένη τιμή να γίνεται ιδεολογικό ρόπαλο. Θέλουν να σε πείσουν ότι η ελευθερία, η αγορά, η τεχνολογία και η ανθρώπινη προσαρμοστικότητα έχουν πια ηττηθεί από το κλίμα και ότι μόνο περισσότερη ρύθμιση, περισσότερος φόρος και περισσότερη εξουσία μπορούν να μας σώσουν.
Αυτό είναι το σταθερό μοτίβο. Πρώτα τρομάζουν τον πολίτη. Μετά του λένε ότι η ζωή του όπως την ήξερε τελείωσε. Και στο τέλος του παρουσιάζουν τον λογαριασμό. Νέα μέτρα. Νέες απαγορεύσεις. Νέες επιδοτήσεις στους σωστούς ανθρώπους. Νέα ηθικολογία για το πώς πρέπει να ζει, να καταναλώνει και να παράγει. Ο φόβος παραμένει το πιο αποδοτικό εργαλείο κάθε εξουσίας που θέλει να μεγαλώσει.
Το λάδι, τελικά, δεν έγινε σύμβολο του τέλους του κόσμου. Έγινε σύμβολο μιας γνώριμης πολιτικής και δημοσιογραφικής απάτης. Οι περιβαλλοντιστές μάς έβγαλαν το λάδι. Όχι το κλίμα.
