Σε έντονη αναταραχή βρίσκεται το τελευταίο διάστημα ο κλάδος των μικρομεσαίων επενδυτών φωτοβολταϊκών, καθώς οι περικοπές στην παραγωγή και οι συχνές μηδενικές ή ακόμη και αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας προκαλούν σημαντικές οικονομικές απώλειες. Οι εξελίξεις αυτές έχουν οδηγήσει συλλογικούς φορείς παραγωγών σε σκέψεις για κινητοποιήσεις, ενώ παράλληλα δρομολογούνται και νομικές ενέργειες κατά του Ελληνικού Δημοσίου.
Όπως ανέφερε στο Liberal ο υπεύθυνος επικοινωνίας του Συνδέσμου Φωτοβολταϊκών Ελλάδας (ΣΥΦΩΕΛ), Χρήστος Αθανασιάδης, το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι μικροί παραγωγοί είναι ζήτημα οικονομικής βιωσιμότητας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αγανάκτηση των επενδυτών είναι έντονη, καθώς οι περισσότεροι από όσους προχώρησαν σε εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών έως 500 kW προέρχονται από την αγροτική και μικρομεσαία επιχειρηματική δραστηριότητα.
«Το ζήτημα είναι οικονομικής βιωσιμότητας. Υπάρχει αγανάκτηση των επενδυτών, που στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι αγρότες και ελεύθεροι επαγγελματίες, καθώς οι επενδύσεις αφορούν μικρά φωτοβολταϊκά έως 500 kW», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Όπως εξηγεί, η πλειονότητα αυτών των επενδύσεων πραγματοποιήθηκε με τραπεζικό δανεισμό. Οι περικοπές στην παραγωγή, που κατά μέσο όρο έχουν φτάσει το 12%, μεταφράζονται ήδη σε απώλειες της τάξης των 7.000 ευρώ για κάθε πάρκο.
Οι εκτιμήσεις για το επόμενο διάστημα είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. «Για το 2026 οι περικοπές μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 40%, κάτι που σημαίνει ζημιές 20.000 έως 25.000 ευρώ. Για όσους έχουν δάνεια, δημιουργείται πλέον σοβαρό πρόβλημα αποπληρωμής», τονίζει.
Προσφυγή κατά του Δημοσίου
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Σύνδεσμος Φωτοβολταϊκών Ελλάδας έχει ξεκινήσει τη διαδικασία για την κατάθεση μαζικής αγωγής κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Η προσφυγή αφορά ιδιοκτήτες φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων έως 500 kW, δηλαδή κυρίως μικρούς παραγωγούς ενέργειας.
«Αποφασίστηκε να προχωρήσουμε σε προσφυγή, καθώς δεν είδαμε κάποια ανταπόκριση από την πολιτεία. Η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη και στόχος είναι να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Μαρτίου, με τη βοήθεια ειδικού πραγματογνώμονα που θα αποτιμήσει τη ζημιά κάθε πάρκου. Πιστεύουμε ότι μέσα στον Απρίλιο θα έχει κατατεθεί», σημειώνει ο κ. Αθανασιάδης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το θέμα είχε τεθεί ήδη από τον περασμένο Ιούλιο σε σύσκεψη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων και συλλόγων του κλάδου. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, από τότε δεν υπήρξε κάποια ουσιαστική εξέλιξη.
Σκέψεις για κινητοποιήσεις
Την ίδια στιγμή, οι αντιδράσεις στον κλάδο εντείνονται. Στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης γενικής συνέλευσης της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Φωτοβολταϊκών Παραγωγών (ΠΟΣΠΗΕΦ), διατυπώθηκαν προτάσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ενώ παράλληλα εκφράστηκε από αρκετά περιφερειακά στελέχη η πρόθεση να οργανωθεί μαζική κινητοποίηση των μικρομεσαίων επενδυτών στην Αθήνα.
Παράγοντες της αγοράς δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να υπάρξουν το επόμενο διάστημα καλέσματα για συγκεντρώσεις παραγωγών έξω από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς η δυσαρέσκεια των μικρών επενδυτών κλιμακώνεται.
Περικοπές παραγωγής και πτώση εσόδων
Οι μικρομεσαίοι παραγωγοί επισημαίνουν ότι τα τελευταία δύο έως τρία χρόνια οι απώλειες εσόδων έχουν ξεπεράσει το 40%, γεγονός που – όπως υποστηρίζουν – απειλεί τη βιωσιμότητα πολλών έργων.
Όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά σε συζητήσεις εντός του κλάδου, επενδύσεις που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν ασφαλής επιλογή για αγρότες και μικρομεσαίους επιχειρηματίες σήμερα βρίσκονται υπό πίεση, οδηγώντας αρκετούς ιδιοκτήτες πάρκων στην πώληση των εγκαταστάσεών τους.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι την τελευταία διετία περισσότερες από 2.200 επενδύσεις φωτοβολταϊκών άλλαξαν χέρια, περνώντας κυρίως σε μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους με καθετοποιημένη δραστηριότητα.
Το ζήτημα της αποθήκευσης
Στο επίκεντρο της κριτικής προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται και το θέμα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Οι μικροί παραγωγοί θεωρούν ότι η καθυστέρηση στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης, όπως οι μπαταρίες, επιδεινώνει το πρόβλημα των περικοπών παραγωγής.
Όπως επισημαίνουν, μέχρι σήμερα δεν έχει εγκατασταθεί ούτε ένα κιλοβάτ αποθήκευσης στη χώρα, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλει στην απορρόφηση της πλεονάζουσας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και να περιορίσει τις ζημιές των παραγωγών.
Την ίδια στιγμή, οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά οδηγούν σε εξαγωγές φθηνής ενέργειας προς γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, η οποία διαθέτει ήδη περίπου 2,5 GW αποθηκευτικής ισχύος.
Αγροφωτοβολταϊκά: Ένα ακόμη «αγκάθι»
Ένα επιπλέον ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τους αγρότες επενδυτές είναι το θεσμικό πλαίσιο για τα λεγόμενα αγροφωτοβολταϊκά. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, οι προϋποθέσεις που έχουν τεθεί καθιστούν δύσκολη την αξιοποίηση αυτής της τεχνολογίας από τους κατ’ επάγγελμα αγρότες.
«Αποκλείεται η γη υψηλής παραγωγικότητας, απαγορεύονται τα υπερυψωμένα φωτοβολταϊκά και απαιτείται δέσμευση για δέκα χρόνια ότι δεν θα αλλοιωθεί η καλλιεργήσιμη γη. Επιπλέον προβλέπεται τριπλάσια εγγυητική επιστολή. Για τους επαγγελματίες αγρότες αυτό καθιστά το εγχείρημα πρακτικά ανεφάρμοστο», σημειώνει ο κ. Αθανασιάδης.
Η κατάσταση αυτή, όπως εκτιμούν οι φορείς του κλάδου, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα οικονομικής πίεσης και θεσμικών εμποδίων, το οποίο αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αντιδράσεις το επόμενο διάστημα.
