Ας μη δραματοποιούμε το αυτονόητο. Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι «επίθεση στη δημοκρατία». Είναι η κατάληξη μιας μακράς ιστορίας αυταρχισμού, καταστολής και θεσμικής παρακμής. Αν κάτι σοκάρει, δεν είναι ότι ο Μαδούρο συνελήφθη. Είναι ότι η σύλληψή του άργησε τόσο.
Ο Μαδούρο δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένας «αμφιλεγόμενος ηγέτης» είτε μας αρέσει είτε όχι. Υπήρξε και παραμένει ένας δικτάτορας. Επί των ημερών του, η Βενεζουέλα μετατράπηκε σε κράτος φόβου και καταπίεσης: φυλακίσεις πολιτικών αντιπάλων, βασανιστήρια, εξαφανίσεις αντιφρονούντων, έλεγχος της Δικαιοσύνης, φίμωση των ΜΜΕ. Η χώρα που κάποτε αποτελούσε μια από τις πλουσιότερες οικονομίες της Λατινικής Αμερικής κατέληξε ανθρωπιστικό πρόβλημα με εκατομμύρια πρόσφυγες, σχεδόν έναν στους τέσσερις Βενεζουελάνους!
Και ας ξεκαθαρίσουμε κάτι ακόμη: ο Μαδούρο δεν κυβερνούσε με καθαρή λαϊκή εντολή και δεν ήταν ο δημοκρατικά εκλεγμένος αρχηγός κράτους. Οι τελευταίες εκλογές αμφισβητήθηκαν σοβαρά, η αντιπολίτευση μίλησε για νοθεία και μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας - συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ - αντιμετώπιζε το καθεστώς ως de facto εξουσία, όχι ως νόμιμη κυβέρνηση. Ο ίδιος ο Μαδούρο κρατούσε την εξουσία όχι επειδή νικούσε, αλλά επειδή δεν ήταν δύνατον να χάσει καθώς ήλεγχε τον στρατό και την αστυνομία της χώρας.
Γιατί τον συνέλαβαν οι ΗΠΑ; Όχι για ιδεολογικούς λόγους, αλλά με βάση ποινικές κατηγορίες: διακίνηση ναρκωτικών, συνεργασία με εγκληματικά δίκτυα, ένοπλη εγκληματική δράση. Αυτές οι κατηγορίες δεν εμφανίστηκαν χθες. Υπήρχαν εδώ και χρόνια. Το νέο στοιχείο ήταν ότι, αυτή τη φορά, η Ουάσιγκτον αποφάσισε να μη μείνει στις δηλώσεις.
Όμως, σύμφωνα με τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ και του Μάρκο Ρούμπιο, προηγήθηκε έντονη διπλωματία. Έγιναν προτάσεις εξόδου. Προτάθηκαν «γέφυρες» για ομαλή αποχώρηση. Ο Μαδούρο τις απέρριψε όλες. Όπως ειπώθηκε ωμά από Αμερικανούς αξιωματούχους, ήθελε να το παίξει μάγκας ή «big boy» όπως το έθεσε ο Αμερικανός υπουργός εξωτερικών. Το έπαιξε. Και έχασε.
Φυσικά, η κριτική ήρθε άμεσα. Κίνα, Ρωσία και οι συνήθεις ύποπτοι μίλησαν για παραβίαση κυριαρχίας. Συγκινητικό. Το μπλοκ των αυταρχικών θρηνεί κάθε φορά που ένας από τους δικούς του χάνει την εξουσία. Δεν τους ενόχλησαν ποτέ οι φυλακές, οι δολοφονίες και η εξαθλίωση ενός λαού. Τους ενόχλησε η απώλεια ενός συμμάχου, του δικού τους ανθρώπου.
Και μετά ήρθε το σύνθημα: «Το έκαναν για το πετρέλαιο». Εδώ αξίζει λίγη ειλικρίνεια. Ναι, το πετρέλαιο παίζει ρόλο. Όπως είπε και ένας Βενεζουελάνος πολίτης που διαδήλωνε πανευτυχής για την απομάκρυνση Μαδούρο στο CNN «δηλαδή εσείς τι νομίζετε ότι έκανε εδώ η Κίνα και η Ρωσία; Για συνταγές αρέπας ήρθαν;» Αυτό που κάνει αίσθηση όμως είναι ότι για πρώτη φορά ίσως στην ιστορία, ένας Αμερικανός πρόεδρος το είπε σχεδόν χωρίς περιστροφές. Όχι ως μυστικό σχέδιο, αλλά ως προφανή πραγματικότητα. Οι Αμερικανοί θα αποκαταστήσουν την πετρελαϊκή παραγωγή της Βενεζουέλας, οι αμερικανικές εταιρίες θα επενδύσουν δισεκατομύρια προκειμένου να επαναφέρουν την παραγωγή σε ψηλά επίπεδα που επί της ουσίας είναι απαραίτητη συνθήκη προκειμένου να ορθοποδήσει η χώρα.
Ας θυμηθούμε όμως τι προηγήθηκε διότι εδώ δεν πρόκειται για κάποια αποικιοκρατική αξίωση στα πετρέλαια μιας τρίτης χώρας. Υπό τον Ούγκο Τσάβες, η Βενεζουέλα εθνικοποίησε βίαια την πετρελαϊκή της βιομηχανία, παραβιάζοντας συμφωνίες με ξένες εταιρείες, διώχνοντας τεχνογνωσία και μετατρέποντας την κρατική εταιρεία σε εργαλείο πολιτικής πελατείας και διαφθοράς. Το αποτέλεσμα ήταν σχεδόν κωμικοτραγικό: η χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο είδε την παραγωγή της να καταρρέει σε ιστορικά χαμηλά. Η διαφθορά εκτοξεύθηκε. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σήμερα είναι χαμηλότερο απ’ ό,τι πριν έρθει ο Τσάβες στην εξουσία.
Αυτό δεν είναι «αντι-ιμπεριαλισμός». Είναι η απλή, γνώριμη, και σταθερή σοσιαλιστική ανικανότητα.
Στο μεταξύ, στη Δύση εκδηλώθηκε το γνώριμο Trump Derangement Syndrome. Άνθρωποι που αυτοχαρακτηρίζονται υπέρμαχοι της φιλελεύθερης δημοκρατίας βρέθηκαν να υπερασπίζονται –έστω έμμεσα– έναν δικτάτορα. Όχι επειδή αγάπησαν τον Μαδούρο ή έγιναν απολυταρχικοί, αλλά επειδή μισούν τον Τραμπ. Όταν ο Μπάιντεν επικύρηξε τον Μαδούρο και πρόσφερε 25 εκατομμύρια δολάρια σε οποιονδήποτε πρόσφερε πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του ή όταν ο Ομπάμα εξαπέλυε στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς σαφή έγκριση του Κογκρέσου, η ηθική τους ευαισθησία βρισκόταν σε άδεια.
Και τέλος, το Διεθνές Δίκαιο. Ναι, η μονομερής κίνηση των ΗΠΑ είναι ενδεχομένως προβληματική από νομική άποψη. Αλλά ας σταματήσουμε το θέατρο. Το Διεθνές Δίκαιο απέτυχε παταγωδώς να προστατεύσει τους Βενεζουελάνους, ακριβώς επειδή δεν διαθέτει πραγματικό μηχανισμό επιβολής. Δεν έχει δόντια. Δεν έχει δύναμη. Έχει μόνο ανακοινώσεις και σπανίως σοβαρές κυρώσεις.
Σε έναν ιδανικό κόσμο, η δικτατορία του Μαδούρο θα είχε τελειώσει από διεθνείς θεσμούς δικαίου. Στον πραγματικό μας κόσμο, χρειάστηκε μια καλά ενορχηστρωμένη, τρίωρη αμερικανική παρέμβαση. Χωρίς αυτήν, η Βενεζουέλα θα συνέχιζε να υποφέρει απολύτως «νόμιμα».
Και αυτό είναι το πιο ενοχλητικό συμπέρασμα απ’ όλα.
