Για χρόνια στην Ελλάδα η πυρηνική ενέργεια ήταν ένα πολιτικό ταμπού. Ένα φάντασμα του Ψυχρού Πολέμου. Ένα θέμα που οι πολιτικοί απέφευγαν με την ίδια επιμέλεια που αποφεύγουν τις λέξεις «αγορά» και «ανταγωνισμός». Όποιος τολμούσε να μιλήσει για πυρηνικά αντιμετωπιζόταν περίπου ως επικίνδυνος τεχνοκράτης που δεν καταλάβαινε την «ευαισθησία» της κοινωνίας. Σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης δηλώνει από το Παρίσι ότι η Ελλάδα πρέπει να εξετάσει σοβαρά την πυρηνική ενέργεια. Η απάντηση τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη στήλη μας, είναι απλή. Σας τα λέγαμε.
Η Ευρώπη έκανε ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά λάθη της σύγχρονης ιστορίας όταν αποφάσισε να δαιμονοποιήσει την πυρηνική ενέργεια. Μετά τη Fukushima η ήπειρος παραδόθηκε σε μια οικολογική υστερία που δεν είχε καμία σχέση με την επιστήμη. Η Γερμανία έκλεισε αντιδραστήρες και άνοιξε εργοστάσια άνθρακα. Η Γαλλία εγκατέλειψε την πυρηνική της αυτοπεποίθηση. Οι Βρυξέλλες επένδυσαν πολιτικό κεφάλαιο σε μια φαντασίωση ότι οι ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά μπορούν να υποκαταστήσουν το σταθερό φορτίο ηλεκτρικής παραγωγής. Δεν μπορούν. Η ενέργεια δεν υπακούει σε ιδεολογίες. Υπακούει στη φυσική.
Ο κ. Μητσοτάκης έχει δίκιο σε ένα βασικό σημείο. Δεν υπάρχει μέλλον απανθρακοποίησης χωρίς πυρηνική ενέργεια. Καμία σοβαρή οικονομία δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά σε ανανεώσιμες πηγές. Η βιομηχανία χρειάζεται σταθερή ισχύ. Τα δίκτυα χρειάζονται προβλεψιμότητα. Η ηλεκτροκίνηση, η τεχνητή νοημοσύνη και τα data centers θα εκτινάξουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στο άμεσο μέλλον. Όποιος υπόσχεται ότι όλα αυτά θα λειτουργήσουν μόνο με ήλιο και άνεμο απλώς πουλάει πολιτική ποίηση.
Η πραγματική συζήτηση όμως δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Αφορά τη νοοτροπία της Ευρώπης. Για δεκαετίες η ήπειρος τιμωρεί την καινοτομία με κανονισμούς, καθυστερήσεις και γραφειοκρατία. Τα πυρηνικά έργα γίνονται ακριβά επειδή τα κράτη τα μετατρέπουν σε λαβύρινθο αδειοδοτήσεων. Το ίδιο συμβαίνει με τα δίκτυα, τα λιμάνια, τις υποδομές. Η Ευρώπη δεν έχασε την τεχνογνωσία της τυχαία. Την έπνιξε μέσα στη ρυθμιστική της αλαζονεία.
Ο πρωθυπουργός από την πλευρά του έχει ένα πολιτικό ένστικτο που συχνά υποτιμάται. Καταλαβαίνει άριστα το zeitgeist. Όταν ο άνεμος αλλάζει κατεύθυνση προσπαθεί να κινηθεί μαζί του. Σήμερα το παγκόσμιο κλίμα αλλάζει καθαρά υπέρ της πυρηνικής ενέργειας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν σε μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες. Η Βρετανία κάνει το ίδιο. Η Πολωνία χτίζει πυρηνικό πρόγραμμα από το μηδέν και αναμένει τα πρώτα της εργοστάσια στα μέσα της επόμενης δεκαετίας. Ακόμη και χώρες που την εγκατέλειψαν επιστρέφουν στη συζήτηση.
Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα κάνει κάτι πραγματικό ή αν θα περιοριστεί σε μια ακόμη επιτροπή. Η χώρα χρειάζεται ενεργειακό ρεαλισμό και όχι ιδεολογικές φοβίες ή κρατικές αυταπάτες. Αν η κυβέρνηση εννοεί αυτά που λέει, τότε πρέπει να ανοίξει την αγορά, να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις και να αντιμετωπίσει την πυρηνική ενέργεια ως βιομηχανικό project, όχι ως πολιτικό σύνθημα.
Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι απλώς μια τεχνολογία. Είναι τεστ σοβαρότητας. Για την Ευρώπη και για την Ελλάδα. Και η Ιστορία έχει δείξει κάτι απλό. Οι κοινωνίες που φοβούνται την ενέργεια καταλήγουν να φοβούνται και την ελευθερία. Οι κοινωνίες που την αγκαλιάζουν χτίζουν δύναμη, πλούτο και αυτονομία. Η επιλογή δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτισμική.
