Η εποχή του ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρξε απλώς μια περίοδος πολύ κακής διακυβέρνησης. Υπήρξε μια απόπειρα να συνηθίσουμε την παρεκτροπή ως κανονικότητα. Να ζούμε με την οικονομία σε μόνιμη ομηρία και τους θεσμούς σε διαρκή υποψία. Με την εξωτερική πολιτική σε κατάσταση αυτοσχεδιασμού. Η χώρα τότε δεν κινδύνευσε μόνο από λάθος επιλογές. Κινδύνευσε από μια νοοτροπία που έβλεπε το κράτος ως λάφυρο και τους αντιπάλους ως στόχους.
Έχουμε πάει μακριά από εκείνη την περίοδο. Η οικονομία λειτουργεί πιο κανονικά. Η κοινωνία έμαθε να φοβάται το χάος. Αλλά η απόσταση δεν αρκεί, γιατί ό,τι ζήσαμε δεν ήταν απλώς πολιτικό. Ήταν θεσμικό. Και οι θεσμοί στην Ελλάδα, όταν τους πιέσεις, λυγίζουν. Γι’ αυτό η χώρα χρειάζεται τις μεταρρυθμίσεις όχι ως σύνθημα, αλλά ως ασφάλεια ζωής. Όχι για να ευχαριστηθεί η Ευρώπη ή οι αγορές αλλά για να μην ξαναβρεθεί η δημοκρατία μας στο χείλος του γκρεμού.
Το πιο καθαρό παράδειγμα αυτής της εκτροπής παραμένει η υπόθεση Novartis. Υπήρχε μια πραγματική πλευρά, που όφειλε να εξεταστεί με ψυχραιμία και σοβαρότητα. Οι αμερικανικές αρχές έκλεισαν τις σχετικές έρευνες με συμφωνίες και κυρώσεις προς την εταιρεία. Αυτή ήταν μια οδός λογοδοσίας. Ήταν το πεδίο όπου έπρεπε να συζητήσουμε τι συνέβη στη δημόσια υγεία, στους μηχανισμούς επιρροής, στις δαπάνες, στη σχέση κράτους και αγοράς.
Στην Ελλάδα, όμως, το βάρος μετακινήθηκε αλλού. Αντί να φωτιστεί το πραγματικό πρόβλημα, στήθηκε ένα σκηνικό ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής. Το «σκάνδαλο» μετατράπηκε σε όχημα εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων. Και κάπως έτσι, το μόνο που έμεινε στο τέλος ήταν ένα τραύμα εμπιστοσύνης. Όχι μόνο για τους ανθρώπους που σύρθηκαν στη λάσπη, αλλά για την ίδια τη Δικαιοσύνη.
Τώρα πια, τα δικαστήρια μίλησαν. Προχθές το δικαστήριο αποδέχθηκε την εισαγγελική πρόταση και έκρινε ότι οι επίμαχοι ισχυρισμοί δεν στηρίζονταν σε άμεση γνώση γεγονότων, αλλά σε εικασίες και συμπεράσματα. Γι’ αυτό και κατέληξε σε καταδίκες των πρώην μαρτύρων για ψευδή κατάθεση και ψευδή καταμήνυση. Με την απόφαση αυτή έπεσε η αυλαία και η υπόθεση αυτή, ως προς το συγκεκριμένο σκέλος, έκλεισε τελεσίδικα.
Δεν χρειάζεται να σταθούμε σε λεπτομέρειες. Η ουσία είναι μία. Όταν μια κυβέρνηση χρησιμοποιεί το κύρος των θεσμών ως «πολιορκητικό κριό», τότε η χώρα μπαίνει σε επικίνδυνο δρόμο, ακόμα κι αν όλα φαίνονται τυπικά νόμιμα. Η θεσμική μεταρρύθμιση, λοιπόν, δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι η άμυνα του πολίτη απέναντι στο κράτος. Είναι ο τρόπος να μην ξαναδούμε τη Δικαιοσύνη ως πεδίο αντιποίνων ή ως εργαλείο πολιτικής εξόντωσης οποιουδήποτε.
Η υπόθεση αυτή υπήρξε μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές της σύγχρονης Ελλάδας. Οι συμπάθειές μας σε όλους όσοι κατηγορήθηκαν ψευδώς και στάθηκαν όρθιοι. Η αντοχή τους δεν είναι προσωπική ιστορία. Είναι υπενθύμιση ότι η ελευθερία θέλει κανόνες, όρια και θεσμούς που δεν υποκύπτουν όταν φυσάει ο άνεμος της εξουσίας.
