Όταν ακούς την επίκληση στη «διεθνή νομιμότητα» για το Ιράν, μην ξεγελιέσαι. Συνήθως δεν πρόκειται για δίκαιο. Πρόκειται για πολιτική. Την πιο ύπουλη μορφή της. Αυτή που κρύβεται πίσω από νομικούς όρους για να μη χρειαστεί ποτέ να πάρει θέση. Να μη χρειαστεί ποτέ να πει το απλό. Ποιος απειλεί. Ποιος αμύνεται. Ποιος εκβιάζει. Ποιος οφείλει να τον σταματήσει.
Πρώτον, υπάρχει σοβαρή επιχειρηματολογία ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο όταν επικαλούνται το Άρθρο 51, το δικαίωμα στην αυτοάμυνα έναντι του Ιράν. Στην προκειμένη περίπτωση δεν μιλάμε απλά για κακές προθέσεις ή για ρητορικές κορώνες.
Μιλάμε για ένοπλες επιθέσεις και για συνεχιζόμενη ένοπλη δράση μέσω οργανώσεων που το ιρανικό καθεστώς εξοπλίζει, χρηματοδοτεί ή καθοδηγεί ενάντια των δύο χωρών. Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα δεν γράφτηκε για να απαγγέλλεται σε συνέδρια. Γράφτηκε για να επιβιώνουν κράτη όταν δέχονται χτυπήματα και όταν ο αντίπαλος οργανώνει το επόμενο. Όποιος δε, προσποιείται ότι η ευθύνη εξαφανίζεται επειδή η επίθεση περνά «μέσα από τρίτους», είναι σαν να ζητά από τα θύματα των μουλάδων να κάνουν την αυτοάμυνα γραφειοκρατία.
Δηλαδή να τη μετατρέψουν σε αυτοκτονία με σφραγίδα.
Δεύτερον, ακόμη κι αν κάποιος επιμείνει σε μια στενή, σχολαστική ερμηνεία του διεθνούς δικαίου, η ουσία δεν αλλάζει. Η αποτροπή του Ιράν δεν είναι ιδεολογική εμμονή. Είναι αναγκαιότητα της διεθνούς ασφάλειας. Ένα καθεστώς που επιδιώκει πυρηνικό οπλοστάσιο, που επενδύει συστηματικά στη διεθνή τρομοκρατία ως μέθοδο πολιτικής και που εκτοξεύει διαρκείς απειλές κατά αντιπάλων του, δεν μπορεί να ανταμείβεται με χρόνο.
Ο χρόνος εδώ δεν είναι «χώρος για διπλωματία». Είναι καύσιμο για εκβιασμό. Πυρηνικό Ιράν δεν σημαίνει «ισορροπία». Σημαίνει ομπρέλα ασυλίας. Σημαίνει ότι η επιθετικότητα αποκτά προστασία, ότι οι πληρεξούσιοι αποκτούν θράσος, ότι οι γείτονες μπαίνουν σε κούρσα εξοπλισμών, ότι η επόμενη κρίση θα έχει πυρηνική σκιά. Και σημαίνει, ως μόνιμη στρατηγική απειλή, ότι ένα μικρό κράτος μπορεί να ζει με την εξαφάνιση ως ενδεχόμενο που δεν το ελέγχει.
Και τώρα ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Η «διεθνής νομιμότητα» δεν εφαρμόζεται ομοιόμορφα. Λειτουργεί μέσα σε συσχετισμούς, μπλοκ, ιδεολογίες και συμφέροντα. Στον διεθνή χώρο δεν υπάρχει ουδέτερος δικαστής. Υπάρχουν ψηφοφορίες, παζάρια, συμμαχίες, αντιδυτικά αντανακλαστικά και ένας διαρκής πειρασμός να βαφτίζεις τον εκβιαστή «αδικημένο» και τον αμυνόμενο «ταραξία». Αυτό δεν ακυρώνει το δίκαιο. Ακυρώνει την υποκρισία της επιλεκτικής εφαρμογής. Όταν κάποιος επικαλείται τη νομιμότητα σαν τελικό σφυρί, αρκετά συχνά κάνει πολιτική και απλώς προσποιείται ότι κάνει λογιστικό έλεγχο.
Εδώ γεννιέται η μεγάλη υποκρισία όπου η νομιμότητα χρησιμοποιείται ως ρόπαλο. Οι μεγαλύτεροι επικριτές των ΗΠΑ και του Ισραήλ θέλουν έναν κόσμο όπου οι δυτικές δημοκρατίες θα είναι δεμένες χειροπόδαρα από διαδικασίες, ενώ καθεστώτα όπως το ιρανικό θα κινούνται με το πλεονέκτημα της ατιμωρησίας. Να απολογείται ο αμυνόμενος και να κερδίζει χρόνο ο επιτιθέμενος. Αυτό όμως δεν είναι διεθνές δίκαιο. Είναι διεθνής παγίδευση.
Η νομοκρατία είναι κατάκτηση στο εσωτερικό των φιλελεύθερων δημοκρατιών. Εκεί οι πολίτες κυβερνώνται από κανόνες και οι κυβερνήτες λογοδοτούν. Στο διεθνές πεδίο, όμως, η νομοκρατία δεν επιβάλλεται με ευχές. Επιβάλλεται με ισχύ, συνέπεια και αποτροπή. Αν το ξεχάσουμε, δεν θα πάρουμε «καθαρότερη» ειρήνη. Θα πάρουμε πόλεμο με χειρότερους όρους, αργότερα, όταν πια θα έχουμε πειστεί ότι η ρητορεία αρκεί για να σταματήσει ένα καθεστώς που ζητά πυρηνική ασυλία. Και τότε, θα πληρώσουμε όλοι το τίμημα της αναβολής πολύ ακριβό.
