Τι σημαίνει να μεγαλώνεις; Ποιος θεωρείται ηλικιωμένος; Πάντα κάποιος είναι μικρότερος από εσένα και πάντα κάποιος είναι μεγαλύτερος. Ακούγεται περίεργο, εξωπραγματικό ή και εξοργιστικό. Πώς μπορεί να είναι όλοι «μεγάλοι»; Στα 37 σου χρόνια είναι δυνατόν να θεωρείσαι…ηλικιωμένος; Αλλά αυτή είναι η βάση της φιλοσοφίας του «Oldster». Και δεν είναι όπως υποδηλώνει το όνομά του, ένα newsletter ή ένα περιοδικό, το οποίο επικεντρώνεται αποκλειστικά σε ανθρώπους που θεωρούνται συμβατικά ηλικιωμένοι.
Όπως εξηγεί στη διαδικτυακή περιγραφή του «αφορά την εμπειρία του να μεγαλώνει κανείς και τι σημαίνει αυτό σε διαφορετικές στιγμές και καμπές της ζωής». Σε αυτό το διαδικτυακό παιδί της συγγραφέα Σάρι Μπότον γράφουν άνθρωποι που ανήκουν σε μια μεγάλη γκάμα ηλικιών, με πλούτο προσωπικών και επαγγελματικών εμπειριών και διάθεση να περιγράψουν πώς νιώθουν οι ίδιοι που μεγαλώνουν. Στο ερωτηματολόγιο έχει απαντήσει ένας από τους σημαντικότερους, σύγχρονους συγγραφείς, ο 84χρονος Τζον Iρβινγκ, ο οποίος λέει ότι το «να σκέφτεσαι την ηλικία σου, είναι χάσιμο χρόνου».
Η Σάρι Μπότον στα εξήντα της χρόνια βρήκε τον εαυτό της καθώς καταπιάστηκε με κάτι ανατρεπτικό, δημιουργικό που της προσφέρει πληρότητα και ικανοποίηση. Χάραξε τη δική της πορεία στο Substack. Η ιδέα γεννήθηκε πολύ απλά. Σαν σκέψη. Την «κατέθεσε» στο Twitter, πριν μετονομαστεί σε «Χ», και είδε ότι έπιασε. Είχε ανταπόκριση. Τότε το επαγγελματικό της περιβάλλον ήταν ασταθές, αντιμετώπιζε θέματα ηλικιακών διακρίσεων, έβλεπε γύρω της ότι προτιμούσαν στις δουλειές, που αναζητούσε, ανθρώπους 30-36 ετών- έως τότε εργαζόταν ως επιμελήτρια δοκιμιών και ζούσε με το άγχος της απόλυσης.
Σήμερα, το «Oldster», που ξεκίνησε το 2021, έχει περισσότερους από 70.000 συνδρομητές, ενώ ένα ακόμη newsletter της, το «Memoir Land», έχει περισσότερους από 35.000. Ενώ το «Oldster» επικεντρώνεται στην εμπειρία της γήρανσης, το «Memoir Land» εξερευνά την τέχνη της γραφής μέσα από συνεντεύξεις με συγγραφείς και δημοσιεύει πρωτότυπα προσωπικά δοκίμια.
Ουσιαστικά το «Oldster» εξερευνά τι σημαίνει να μεγαλώνεις. Η πλειονότητα των συνδρομητών της καταλαβαίνει ότι χρησιμοποιεί το παλιομοδίτικο και ίσως υποτιμητικό «Oldster»-ηλικιωμένος, γερόντιο- με τρόπο ανατρεπτικό, με χιούμορ και ειρωνεία. Για την Σάρι Μπότον όλοι μπορούν να θεωρηθούν ηλικιωμένοι. Το περιοδικό δεν αφορά αποκλειστικά τους ηλικιωμένους, Και ποιος αποφασίζει, άλλωστε, σε ποια ηλικία αρχίζουν τα «γηρατειά»;
Το Oldster Magazine αφορά την εμπειρία της γήρανσης-κάτι που βιώνει κάθε άνθρωπος που βρίσκεται στη ζωή. Ο καθένας είναι «oldster» για κάποιον νεότερο και «youngster» για κάποιον μεγαλύτερο. Η έννοια του «oldster» είναι απολύτως σχετική. Εξάλλου, μέρος της αποστολής του περιοδικού είναι να αποστιγματίσει και να κανονικοποιήσει τη γήρανση, δείχνοντας ότι συμβαίνει σε όλους- σε κάθε φάση τη ζωής τους.
Η Μπότον δημοσιεύει ένα ερωτηματολόγιο ή ένα δοκίμιο από κάποιον στα 30 του, στα 40 του -μερικές φορές ακόμη και στα 50 ή στα 60 - και μερικοί από τους πιο ηλικιωμένους «Oldsters» εξοργίζονται. Αφήνουν θυμωμένα σχόλια, της στέλνουν email ή καταφεύγουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Αυτό το λες Oldster;!», αναφωνούν. «Κι εγώ νόμιζα ότι αυτό το newsletter θα με βοηθούσε να διαχειριστώ τη ζωή μου στα μέσα της δεκαετίας των 80!».
Το περιοδικό βάζει έναν μεγεθυντικό φακό πάνω στα ορόσημα που γιορτάζουμε και στη συνέχεια θρηνούμε όταν τα αφήνουμε πίσω μας, ξεκινώντας από την παιδική ηλικία και φτάνοντας μέχρι τα γηρατειά και τον θάνατο. Επανεξετάζει τις πολλές μεταβάσεις της ζωής από τη μία φάση στην άλλη και τι σημαίνουν αυτές για εμάς καθώς τις διασχίζουμε και τις ξεπερνάμε.
Όπως γράφει η εκδότρια στον ιστότοπο του περιοδικού, «αφορά επίσης την αμφισβήτηση της αντίληψης για το ποια στάδια «πρέπει» να περνάμε και πότε. Μου αρέσει ιδιαίτερα όταν οι συνεργάτες γράφουν για ανθρώπους που ζουν τη ζωή τους με το δικό τους σενάριο, σε εναλλακτικές χρονικές διαδρομές- ηλικιωμένους που νιώθουν «νεότεροι από την ηλικία τους» και νέους που «φαίνονται πιο ώριμοι από την ηλικία τους». Ανθρώπους που επανεφευρίσκουν επαγγελματικά τον εαυτό τους στα 40, στα 50, στα 60 ή ακόμη και στα 70. Ανθρώπους που ανακαλύπτουν θεμελιώδεις αλήθειες για το ποιοι πραγματικά είναι ακόμη και στα μέσα της δεκαετίας των 60».
Τι σημαίνει να μεγαλώνεις για τον Τζον Ιρβινγκ
Ο Τζον Ίρβινγκ γεννήθηκε στο Έξετερ του Νιου Χάμσαϊρ το 1942. Ήταν 15 ετών όταν κατάλαβε ότι ήθελε να γίνει μυθιστοριογράφος. Άρχισε να γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα το 1965, όταν ήταν 23 ετών. Εκδόθηκε το 1968, όταν ήταν 26. Το 16ο μυθιστόρημά του κυκλοφόρησε αυτόν τον μήνα. Γράφει μυθιστορήματα εδώ και 60 χρόνια.
Ο διάσημος, πολυγραφότατος, Αμερικανοκαναδός συγγραφέας, απαντά στο ερωτηματολόγιο. Ακολουθεί απόσπασμα τη συνέντευξης.
Υπάρχει κάποια άλλη ηλικία με την οποία ταυτίζετε τον εαυτό σας στο μυαλό σας; Αν ναι, ποια είναι; Και γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό;
Το να σκέφτεσαι την ηλικία σου είναι χάσιμο χρόνου-είναι σαν να σκέφτεσαι τους προγόνους σου. Δεν μπορείς να αλλάξεις ποιοι ήταν οι πρόγονοί σου, ούτε πόσο χρονών είσαι. Σκέφτομαι τα πράγματα για τα οποία μπορώ να κάνω κάτι. Μετά από έναν αγώνα πάλης που έχασα, ο προπονητής μου με είδε να λυπάμαι τον εαυτό μου.
«Η αυτολύπηση είναι απλώς μια άλλη λέξη για να μην κάνεις τίποτα, Τζόνι», μου είπε.
Νιώθετε μεγάλος για την ηλικία σας; Νεότερος από την ηλικία σας; Ή ακριβώς όπως πρέπει;
Όταν διαγνώστηκα με καρκίνο του προστάτη, επέλεξα τη ριζική προστατεκτομή. Οι πιθανές παρενέργειες αυτής της επέμβασης δεν με ανησύχησαν. Ο θάνατος ήταν μια πιθανή συνέπεια αν δεν επέλεγα την επέμβαση. Κάποια μέρα θα πεθάνω από κάτι για το οποίο δεν μπορώ να κάνω τίποτα- αλλά δεν θα πεθάνω από καρκίνο του προστάτη.
Είστε σε συγχρονισμό με τους συνομηλίκους σας;
Ο Τσαρλς Ντίκενς ήταν ο συγγραφέας που με έκανε να θέλω να γίνω μυθιστοριογράφος - μόνο αν μπορούσα να είμαι σαν κι εκείνον. Ο Χέρμαν Μέλβιλ με δίδαξε να γνωρίζω το τέλος του μυθιστορήματός μου πριν αρχίσω να το γράφω. Δεν ήταν ποτέ «συνομήλικοί» μου. Το μυθιστόρημα του 19ου αιώνα ήταν (και παραμένει) για μένα το πρότυπο της μορφής. Μόνο ως παλαιστής βρέθηκα ποτέ σε πραγματικό ανταγωνισμό με τους συνομηλίκους μου. Οι προπονητές μου μού δίδαξαν ότι μπορώ να μάθω από τους περιορισμούς μου, αν γνωρίζω τις αδυναμίες μου, μπορώ να προσπαθήσω να βελτιωθώ και να αμυνθώ. Η λέξη-κλειδί είναι «θα προσπαθήσω».
Τι σας αρέσει στην ηλικία σας;
Μου αρέσει που δεν είμαι νεκρός. Μου αρέσει που μπορώ να περπατώ μερικά χιλιόμετρα κάθε μέρα.
Τι είναι δύσκολο στην ηλικία σας;
Το κάταγμα συμπίεσης στη σπονδυλική στήλη που υπέστην το 2020 ήταν δύσκολο. Η ορθοπεδική θεραπεία που ακολούθησε είναι επίσης δύσκολη, αλλά αποδίδει. Γίνομαι καλύτερα.
Τι σας εκπλήσσει στην ηλικία σας - ή τι είναι διαφορετικό από αυτό που περιμένατε, με βάση όσα σας είχαν πει;
Και πάλι: δεν κερδίζεις τίποτα αν σκέφτεσαι πράγματα που δεν μπορείς να αλλάξεις.
Ποιο γεγονός είχε τη μεγαλύτερη επίδραση στη ζωή σας;
Το να αποκτήσω παιδιά, το να γίνω πατέρας- ιδιαίτερα την πρώτη φορά, όταν δεν είχα ακόμη αποφοιτήσει από το πανεπιστήμιο. Αν δεν είχα ποτέ παιδιά, δεν μπορώ να φανταστώ για τι θα έγραφα. Σίγουρα το να είμαι πατέρας μού έδωσε το θέμα του φόβου για εκείνους που αγαπάς.
Τι έστρεψε τη ζωή σας σε διαφορετική κατεύθυνση, προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο;
Το να γνωρίσω τη δεύτερη σύζυγό μου έστρεψε τη ζωή μου προς μια καλύτερη κατεύθυνση.
Ποια είναι η μεγαλύτερη μεταμέλεια της ζωής σας;
Η μεταμέλεια είναι απλώς μια άλλη λέξη για την αυτολύπηση. Σας έχω ήδη πει τι έλεγε ο προπονητής μου στην πάλη για την αυτολύπηση.
Αν μπορούσατε να τα ξανακάνετε όλα από την αρχή, ποιο είναι το σημαντικότερο πράγμα που θα κάνατε διαφορετικά;
Δεν γράφω επιστημονική φαντασία.
Τι βρίσκεται ψηλά στη «bucket list» σας;
Δεν είχα ποτέ bucket list. Κατάφερα να γίνω αυτό που ήθελα -συγγραφέας πλήρους απασχόλησης.
Μικρή φιλοσοφία του Αλέν Ντε Μποτόν
Το δοκίμιο που δημοσιεύτηκε στο «Oldster» αποτελεί απόσπασμα από το βιβλίο «A Therapeutic Journey: Lessons from the School of Life» του Ελβετού, πολυδιαβασμένου συγγραφέα Αλέν Ντε Μποτόν, ο οποίος διδάσκει φιλοσοφία. Μικρό απόσπασμα:
«Μέχρι τη μέση ηλικία, πολλά πράγματα έχουν πλέον γίνει πολύ πιο οικεία. Μπορεί να έχουμε ταξιδέψει αρκετές φορές σε όλο τον κόσμο. Δεν ενθουσιαζόμαστε πια με την ιδέα να φάμε έναν ανανά, να αποκτήσουμε αυτοκίνητο ή να ανάψουμε έναν διακόπτη φωτός. Έχουμε εμπειρία από τις σχέσεις, το να κερδίζουμε χρήματα και το να δίνουμε οδηγίες σε άλλους. Και ως αποτέλεσμα, ο χρόνος αρχίζει να μας ξεφεύγει χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε.
Μια λύση που προτείνεται συχνά σε αυτό το σημείο είναι να αφιερώσουμε όλες μας τις προσπάθειες στην ανακάλυψη νέων πηγών πρωτοτυπίας και εμπειριών. Να γίνουμε εξερευνητές και τυχοδιώκτες. Να ταξιδέψουμε στο Μάτσου Πίτσου ή στο Άνγκορ Βατ, στην Αστάνα ή στο Μοντεβιδέο, να βρούμε έναν τρόπο να κολυμπήσουμε με δελφίνια ή να παραγγείλουμε ένα γεύμα δεκατριών πιάτων σε ένα παγκοσμίου φήμης εστιατόριο στο κέντρο της Λίμα. Αυτό -υποτίθεται-θα επιβραδύνει επιτέλους τον αδυσώπητο καλπασμό του χρόνου.
Όμως αυτή η αντίληψη για την «πρωτοτυπία» είναι άδικη, δαπανηρή και τελικά μη ρεαλιστική: ότι δηλαδή πρέπει να βασίζεται στο να βλέπουμε καινούργια πράγματα, ενώ στην πραγματικότητα θα έπρεπε να σημαίνει ότι βλέπουμε τα γνώριμα πράγματα με νέα μάτια. Μέχρι τη μέση ηλικία μπορεί πράγματι να έχουμε δει πάρα πολλά πράγματα στη γειτονιά μας, αλλά -ευτυχώς για εμάς- είναι απίθανο να έχουμε προσέξει πραγματικά τα περισσότερα από αυτά. Πιθανότατα έχουμε ρίξει μόνο μερικές επιπόλαιες ματιές στα μικρά θαύματα της ύπαρξης που βρίσκονται δίπλα μας και έχουμε υποθέσει, εντελώς άδικα, ότι γνωρίζουμε τα πάντα γι’ αυτά…»
Επόμενος στόχος της Σάρι Μπότον είναι να πάρει συνέντευξη από την Πάτι Σμιθ γιατί έχει αυτή την άσβεστη, κοριτσίστικη φλόγα μέσα της, όποια κι αν είναι η ηλικία της.
https://oldster.substack.com/p/an-interview-with-john-irving
