Περιτριγυρισμένη από την Τουρκία, την Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν και το Ιράν, η χώρα αυτή της Ασίας έχει μείνει στην ιστορία λόγω ενός τραγικού γεγονότος. Με ιστορία που πάει πίσω μέχρι και 3.000 χρόνια, το γεγονός αυτό την έχει στιγματίσει τόσο, που ό,τι άλλο την αποτελεί έχει έρθει σε δεύτερη μοίρα.
Στα βουνά του Νοτιοανατολικού Καυκάσου, ζούσαν πριν από τόσες χιλιάδες χρόνια, άνθρωποι που αργότερα θα σχημάτιζαν διάφορα βασίλεια της αρχαίας Ανατολίας. Το πιο γνωστό από αυτά, το βασίλειο της Ουραρτού, το οποίο κυριάρχησε στην περιοχή από τον 9ο μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ. Μετά από την πτώση του, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε αρχαία κείμενα οι άνθρωποι με την χώρα των οποίων θα ασχοληθούμε εδώ.
Αρχαίοι Πέρσες και Έλληνες συγγραφείς, φαίνεται ότι γνώριζαν τον λαό των «Hye» («Χάι»), όπως αυτοαποκαλούνταν οι ίδιοι. Έγραφαν για αυτούς στα έργα τους και ήταν αυτοί που έθεσαν τις βάσεις για την λατινική και την ελληνική ονομασία τους: Αρμένιοι – Armenians (στα σημερινά αγγλικά). Από τον 6ο αιώνα π.Χ., λοιπόν, γνωρίζουμε έτσι σιγά σιγά τον λαό των Αρμενίων.
Για πολλούς αιώνες, οι Αρμένιοι βρίσκονταν στο κέντρο συρράξεων. Όντας σταυροδρόμι της Ανατολικής Ευρώπης και της Δυτικής Ασίας, κατοικούσαν σε μια περιοχή που πάντα κάποιος την διεκδικούσε. Διάφοροι ηγέτες και μεγάλοι βασιλικοί στρατοί πέρασαν από τα χώματά της. Υπήρξε μέρος διάφορων διάσημων αυτοκρατοριών και άλλαξε «χέρια» πολλές φορές.
Την μία εντός της Περσικής αυτοκρατορίας, την άλλη εντός της αχανούς αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και της επικράτειας ενός από τους διαδόχους του, του βασιλιά Σέλευκου. Όταν το βασίλειο των Σελευκιδών τελικά έπεσε, ξεκίνησε η κυριαρχία τοπικών βασιλιάδων.
Όσο ακόμα κυριαρχούσε η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, οι Πέρσες κατάφεραν να πάρουν και πάλι στα χέρια τους την περιοχή τους. Μέχρι την στιγμή, που ο Ρωμαίος αυτοκράτορας κατάφερε να την προσαρτήσει στα εδάφη του. Για να την διοικεί εξ αποστάσεως, έθεσε ο ίδιος έναν βασιλιά. Αυτός ήταν ο Τιριδάτης, ικανός ηγέτης και στρατηγός, διάδοχος του προηγούμενου βασιλιά, ο οποίος είχε δολοφονηθεί όταν εκείνος ήταν ακόμα παιδί.
Ο Τιριδάτης, ήταν αυτός που έκανε την μεγάλη αλλαγή, τον 4ο αιώνα μ.Χ. Αν και πολύ σκληρός στην αρχή με τις άλλες θρησκείες, κατέληξε να ορίσει ως επίσημη θρησκεία του βασιλείου του τον Χριστιανισμό. Το 301 μ.Χ., οι Αρμένιοι κέρδισαν τον τίτλο του «πρώτου χριστιανικού έθνους» στην Ιστορία, 30 χρόνια πριν την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης και την επισημοποίηση της νέας θρησκείας από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Μέγα.
Τους επόμενους αιώνες το βασίλειο όλο και ανέβαινε σε σημασία. Τον 9ο αιώνα μ.Χ., ένα κομμάτι του ανεξαρτητοποιήθηκε. Γεγονός που το άφησε ελεύθερο να κάνει τις δικές του κινήσεις. Το μεσαιωνικό βασίλειο της Αρμενίας, έχτισε και ανέπτυξε τον πολιτισμό του πάνω στην θρησκεία του Χριστιανισμού σε συνδυασμό με τις αρχαίες του παραδόσεις.
Πρωτεύουσά του ήταν η πόλη Ani («Ανί»), στην οποία λέγεται ότι δέσποζαν 1001 εντυπωσιακές εκκλησίες. Εκείνη την εποχή, στο βασίλειο δημιουργήθηκαν μεγάλα και θαυμαστά έργα τέχνης. Η αρχιτεκτονική είχε τον πρώτο λόγο ανάμεσα σε αυτά τα έργα, με τους Αρμένιους να τελειοποιούν σιγά σιγά το δικό τους ύφος και τον δικό τους ιδιαίτερο χαρακτήρα κτηρίων. Παράλληλα, στην περιοχή τους γνώρισε μεγάλη άνθηση και η λογοτεχνία.
Από τον 14ο αιώνα μέχρι τον 20ο, ο τόπος τους ήταν μέρος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η τραγωδία τους, όμως, δεν συνέβη παρά στο τέλος της κυριαρχίας τους από τους Οθωμανούς. Στην αρχή, ζούσαν όπως και οι υπόλοιποι υπήκοοι. Έγιναν ικανοί έμποροι, τεχνίτες, δάσκαλοι, γιατροί και απέκτησαν μέχρι και θέσεις στην κυβέρνηση. Στην κορυφή των εμπορευμάτων τους, ήταν τα περίφημα περίτεχνα χαλιά τους, τα οποία είχαν μεγάλη ζήτηση εκείνη την περίοδο.
Τα πράγματα άρχισαν να δυσκολεύουν για αυτούς τον 19ο αιώνα. Η Οθωμανική αυτοκρατορία, άρχιζε να κλονίζεται. Έτσι, οι ηγέτες της αποφάσισαν ότι θα μπορούσε να σωθεί μόνο αν επικρατούσε μία θρησκεία έναντι των υπολοίπων: το Ισλάμ. Όσοι στάθηκαν εμπόδιο σε αυτή την μεγάλη αλλαγή, γνώρισαν την καταστροφή.
Οι Αρμένιοι, ως Χριστιανοί, ήταν από τους πρώτους που προσπάθησαν να ξεριζώσουν από την Πόλη και τις άλλες σημαντικές περιοχές της αυτοκρατορίας. Οι πολλαπλοί διωγμοί, οδήγησαν σε τραγικά γεγονότα, τα οποία συνοψίστηκαν τελικά στον ιστορικό όρο της «Γενοκτονίας των Αρμενίων».
Παρά τις προσπάθειες των Οθωμανών, κάποιοι Αρμένιοι κατάφεραν να σωθούν. Οι επιζήσαντες της Γενοκτονίας, μπόρεσαν να σωθούν με την βοήθεια Τούρκων, Κούρδων και Αράβων φίλων ή γειτόνων τους. Ξέφυγαν από τις σφαγές και μετανάστευσαν σε χώρες της Μέσης Ανατολής, αλλά κυρίως όσο πιο μακριά γινόταν.
Η περιοχή της Αρμενίας έπειτα, μπήκε στα εδάφη της Σοβιετικής Ένωσης από το 1920. Το 1991, η Αρμενία έγινε ένα ανεξάρτητο κράτος. Σήμερα, η Δημοκρατία της Αρμενίας ζει ειρηνικά, ενθυμούμενη πάντα την μακρά της ιστορία. Το πρώτο χριστιανικό έθνος του κόσμου, μπορεί πλέον να ζει ήσυχο.
Βιβλιογραφία:
