Κάποια στιγμή, κατά τον 2ο αιώνα π.Χ., στο νησί της Δήλου επικράτησε πανζουρλισμός. Με μια νέα νομοθεσία που εφαρμόστηκε τότε, το ιερό νησί του Απόλλωνα έγινε κέντρο προσέλκυσης επιφανών ανθρώπων της οικονομίας της εποχής και κυρίως εμπόρων. Μαζί με αυτούς, έφτασε εκεί και ένα μεγάλο κύμα πληθυσμού, το οποίο εγκαταστάθηκε μόνιμα εκεί.
Η Ελληνιστική εποχή, ήταν μια εποχή ακμής για την Δήλο. Όλοι θα ήθελαν να μένουν εκεί. Ως σημαντικότατος εμπορικός κόμβος, είχε συγκεντρώσει κατοίκους όλων των εθνοτήτων. Ως εκ τούτου, είχαν δημιουργηθεί τότε πολλές εγκαταστάσεις και κτήρια, τα οποία φιλοξενούσαν τις δραστηριότητες διαφορετικών εθνοτικών ομάδων του νησιού.
Όταν η Δήλος άρχισε να προσελκύει όλον αυτόν τον κόσμο, πιθανότατα στους πρώτους θα ανήκαν οι Φοίνικες, οι αρχαίοι κάτοικοι του σημερινού Λιβάνου. Ικανοί έμποροι όπως ήταν και αιώνες γνωστοί με τους Έλληνες, αρκετοί από αυτούς ζούσαν ή περνούσαν από το νησί.
Έτσι, είπαν να δημιουργήσουν έναν χώρο για να συγκεντρώνονται όλοι μαζί. Μια «λέσχη» ας το πούμε. Ο θεός που τους προστάτευε, ο Βάαλ, όταν έφεραν την λατρεία του στον ελλαδικό χώρο, ταυτίστηκε με τον θεό Ποσειδώνα. Έτσι, δημιουργήθηκε το λεγόμενο «Ίδρυμα των Ποσειδωνιαστών».
Το κτήριο, όπως και τόσα άλλα στο νησί, ήταν μάλλον πλούσια διακοσμημένο, με χρωματιστούς λίθους και αγάλματα πρώτης ποιότητας. Έφτασε, όμως, κάποια στιγμή που η Δήλος άρχισε να χάνει την αλλοτινή της αίγλη και σημασία. Όπως και τόσες άλλες περιοχές που άκμαζαν στην αρχαιότητα, άρχισε να εγκαταλείπεται.
Ποτέ, όμως, δεν ξεχάστηκε. Οι ανασκαφικές έρευνες στο νησί ξεκίνησαν από τον 19ο αιώνα και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Το 1903-1904, γίνονταν σπουδαίες ανακαλύψεις σε όλη την έκτασή του. Μία από αυτές, είναι ένα ιδιαίτερο άγαλμα, το οποίο πρέπει να εντυπωσίασε τους υπευθύνους τότε.
22 αιώνες πριν, ένας άνθρωπος από την Βηρυτό έφτασε στην Δήλο, ο Διονύσιος. Είχε κάνει μάλιστα μια παραγγελία. Σε ένα αττικό εργαστήριο ή σε ένα εργαστήριο της Δήλου (δεν είμαστε σίγουροι), κατασκευάστηκε ένα άγαλμα. Ένα σύμπλεγμα τριών μυθικών μορφών.
Αυτό το άγαλμα, μεταφέρθηκε όταν ήταν έτοιμο και ανατέθηκε από τον Διονύσιο στην «λέσχη» των συντοπιτών του, το Ίδρυμα των Ποσειδωνιαστών. Στην επιγραφή στη βάση του αγάλματος, φαίνεται ότι ο Διονύσιος το ανέθεσε ώστε να έχει ο ίδιος και τα παιδιά του την εύνοια των θεών.
Στην ανασκαφή του 1903-1904, λοιπόν, το άγαλμα αυτό ξαναήρθε στο φως. Οι εργάτες, ανέσυραν από τον χώρο του Ιδρύματος, την…Αφροδίτη της Δήλου (θα την πω περιπαιχτικά εγώ εδώ). Ένα μαρμάρινο άγαλμα, που αποτελείται από τρεις μορφές. Την θεά της ομορφιάς Αφροδίτη, τον μικρό φτερωτό Έρωτα και τον τραγοπόδαρο θεό Πάνα.
Η Αφροδίτη είναι γυμνή και προσπαθεί με το αριστερό της χέρι να καλυφθεί. Ο Πάνας, φαίνεται ότι την φλερτάρει επιθετικά, πλησιάζοντάς την, κρατώντας την από την μέση και πιάνοντας το χέρι της. Έπρεπε να προσέχει, όμως, για το άλλο.
Με το δεξί της χέρι, η θεά έχει βγάλει το σανδάλι της και το κρατάει απειλητικά, έτοιμη να χτυπήσει με αυτό τον τραγοπόδαρο θεό. Στον ώμο της, ο γιος της, ο μικρός Έρωτας, έχει καταλάβει στο περίπου τι γίνεται. Παιχνιδιάρικα, έχει αρπάξει το κέρατο του Πάνα, προσπαθώντας να τον απωθήσει, για να σταματήσει να ενοχλεί την μητέρα του.
Η απίστευτη ακρίβεια στις ανατομικές λεπτομέρειες των σωμάτων των μορφών, δίνουν την αίσθηση ότι κάποιος πάγωσε τον Χρόνο. Όπως και άλλα έργα της ελληνιστικής εποχής, το σύμπλεγμα αυτό συνδυάζει ομορφιά, αλλά και ρεαλιστικότητα. Τόσο καλλιτεχνικά όσο και θεματικά.
Γιατί το άγαλμα, φιλοτεχνήθηκε το 100 π.Χ. Αλλά, όπως καταλαβαίνουμε, μας δείχνει ότι η συνήθεια της απειλής με το παπούτσι (σήμερα με την παντόφλα και τότε με το σανδάλι), είναι αρχαία…
Βιβλιογραφία:
