Εμείς πλέον χορεύουμε στις γιορτές, στα κλαμπ, στα πανηγύρια, στους γάμους και του δίνουμε και καταλαβαίνει. Όπως όλη η ανθρωπότητα, σε διάφορες άλλες περιπτώσεις που αντιστοιχούν στις συνήθειες του παρελθόντος, κάνει εδώ και χιλιάδες χρόνια. Θα μπορούσαμε, όμως, ποτέ να χορεύουμε ασταμάτητα;
Οι άνθρωποι του Μεσαίωνα, πάντως, το είχαν κάνει και αυτό. Άθελα ή ηθελημένα, δεν έχει βγει ένα εξακριβωμένο συμπέρασμα ακόμα, ένα πρωτοφανές γεγονός εκείνης της περιόδου, ταλανίζει ακόμα τα μυαλά των ιστορικών. Τι ακριβώς συνέβη;
Ήταν Ιούλιος του 1518. Στο Στρασβούργο, οι άνθρωποι εκείνη την εποχή βίωναν, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, αλλαγές και δυσκολίες. Ασυνήθιστα ασταθείς καιρικές συνθήκες, αρρώστιες, φτώχεια. Τα πράγματα για αρκετούς είχαν πάρει την κάτω βόλτα.
Μια μέρα, στις 14 του μήνα, μια γυναίκα σε μια από τις γειτονιές του Στρασβούργου, είχε βγει έξω και είχε θεαθεί να χορεύει! Ασταμάτητα. Χωρίς μουσική… Αυτή ήταν η κυρία Τόφι, της οποίας ο σύζυγος, αφού είχε αντιληφθεί ότι χόρευε ανεξέλεγκτα μέσα στη μέση του δρόμου, λέγεται ότι προσπάθησε να την βάλει ξανά μέσα στο σπίτι τους. Χωρίς αποτέλεσμα.
Η γυναίκα αυτή συνέχιζε να χορεύει, μέχρι που έπεσε στο έδαφος από την κούραση. Αφού ξεκουράστηκε, την επόμενη μέρα σηκώθηκε ξανά και συνέχισε ακάθεκτη τον χορό. Συνήθως εκείνη την εποχή, με βάση την ακλόνητη πίστη στις προκαταλήψεις, ένα τέτοιο γεγονός θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως τρέλα ή δαιμονισμός. Βέβαια στην αρχή, αυτές ήταν οι πρώτες υποθέσεις. Η συνέχεια, όμως, του γεγονότος προκάλεσε αμφιβολίες.
Μέσα στην εβδομάδα που ακολούθησε, αντί να σταματήσουν την Τόφι, όλο και περισσότεροι άνθρωποι άρχισαν να την μιμούνται. Μια ομάδα 34 ατόμων χόρευαν ασταμάτητα στους δρόμους του Στρασβούργου, με τον υπόλοιπο κόσμο να μην καταλαβαίνει τι συνέβαινε. Το συμβάν έφτασε στα τελικά στα αφτιά των ανωτέρων. Φανταστείτε τις αρχές της πόλης να ξεχύνονται στους δρόμους και να αντικρίζουν σκορπισμένους ανθρώπους να χορεύουν ανεξέλεγκτα. Υπήρχε πρωτόκολλο για να αντιμετωπιστεί ο ανεξέλεγκτος χορός;
Τελικά, θεωρήθηκε ότι όλοι τους είχαν προσβληθεί από κάποια ασθένεια, που είχε παραλύσει τα λογικά τους. Έτσι, άρχισαν να τους πιάνουν και τους προσφέρουν «περίθαλψη». Τότε, συνήθης πρώτη αντιμετώπιση ήταν η αφαίμαξη, η αφαίρεση δηλαδή του μολυσμένου αίματος, η οποία δεν είχε κανένα αποτέλεσμα σε αυτή την περίπτωση. Η περίεργη και ανεξακρίβωτη ασθένεια ονομάστηκε «χορευτική πανούκλα».
Αφού οι αρχές, αλλά και τα πνευματικά μέσα, δηλαδή η εκκλησία, κατάλαβαν ότι δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι για να γιατρέψουν τους «χορευτές», τους άφησαν απλά να χορεύουν μέχρι τέλους. Κυριολεκτικά. Όλο και περισσότεροι συμμετείχαν σε αυτόν τον χορό. Μέχρι και πρόχειρες ξύλινες σκηνές φτιάχτηκαν για να χορεύουν πάνω οι «ασθενείς». Κανονίστηκε να έρθουν και να παίξουν και μουσικοί, για να συνοδεύουν τον χορό, μάλλον ελπίζοντας ότι θα βοηθούσε την κατάσταση.
Έτσι συνεχίστηκε και τους επόμενους μήνες. Η «ασθένεια» αποδείχτηκε απίστευτα κολλητική, αφού μέσα σε αυτόν τον καιρό κατέληξαν να χορεύουν ανεξέλεγκτα 400 άνθρωποι… Όποιος έπαιρνε μέρος στην φρενίτιδα αυτή, μετά από 4-5 μέρες περίπου εξασθενούσε. Δεκάδες άνθρωποι πέθαναν κατά την διάρκεια των δύο αυτών μηνών από εξάντληση, αφυδάτωση ή καρδιακές προσβολές.
Μέχρι τον Σεπτέμβρη του ίδιου έτους, τα θύματα της χορευτικής πανούκλας είχαν μειωθεί κατακόρυφα. Μετά από σχεδόν δύο μήνες, εξαφανίστηκε όσο ξαφνικά είχε εμφανιστεί. Δημόσια έγγραφα, σημειώσεις γιατρών, κηρύγματα ιερέων και διάφορα συγγράμματα που έχουν σωθεί από εκείνη την εποχή, μαρτυρούν την ύπαρξη αυτού του φαινομένου και την απόγνωση στην οποία βρίσκονταν όσοι το είδαν με τα μάτια τους.
Μέχρι σήμερα οι ιστορικοί προσπαθούν να δώσουν μια εξήγηση. Μια πρώτη υπόθεση ήταν ότι οι άνθρωποι είχαν πάθει δηλητηρίαση από μολυσμένες καλλιέργειες και τον μύκητα ερυσίβη, ο οποίος προκαλεί συμπτώματα όπως το LSD. Άλλοι είπαν πώς ήταν ένα είδος επιληψίας, αλλά έχει σημειωθεί ότι οι κινήσεις όσων είχαν προσβληθεί δεν ήταν καθαρά σπασμωδικές, αλλά πιο ελεγχόμενες θυμίζοντας χορό.
Το επικρατέστερο, αν και πάλι όχι τελικό, συμπέρασμα είναι ότι ήταν μια μαζική ψύχωση που προκλήθηκε λόγω του υπερβολικού άγχους που βίωναν εκείνοι οι άνθρωποι. Μια ψυχολογική πίεση ανώτατου επιπέδου, η οποία έπρεπε κάπως να εκτονωθεί.
Δεν ήταν βέβαια η μόνη περίπτωση εμφάνισης αυτού του φαινομένου. Κι άλλα τέτοια γεγονότα είχαν συμβεί και πιο πριν, αλλά και αργότερα, σε περιοχές της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας. Στο απόγειό του έφτασε την περίοδο ανάμεσα στον 14ο και τον 17ο αιώνα. Παρόμοια γεγονότα στην Ιταλία, λέγεται ότι οδήγησαν και στην γέννηση του χορού «Tarantella».
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που νιώθετε να σας κατακλύζει το άγχος, ρίξτε μια ταραντέλα να εκτονωθείτε. Με μέτρο πάντα, για να μην καταλήξετε σαν τους ανθρώπους του Στρασβούργου…
Βιβλιογραφία:
