Θεμέλιο επάνω στο οποίο «χτίστηκε» ο κινηματογράφος, η φωτογραφία, έχει καταλυτικό ρόλο στην κινηματογράφηση και σε αμφότερες εντοπίζονται κοινές ορολογίες: το κάδρο και τι περιλαμβάνεται εντός του, το – ενίοτε – βάθος πεδίου, η αρμονία των χρωμάτων και η καθαρότητα της εικόνας. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις υπάρχει το «στήσιμο» - η προετοιμασία, όπως και η αφήγηση.
Θα μπορούσε δε, να λεχθεί, πως η φωτογραφία δίνει μία παραπάνω ελευθερία στην όποια αφήγηση λόγω της στατικότητάς της, σε αντίθεση με ένα κινηματογραφικό πλάνο το οποίο έχει κίνηση και αποκαλύπτει την εκάστοτε δράση. Δίχως αυτό, βεβαίως, να συνεπάγεται ότι η φωτογραφία δεν περιλαμβάνει την κίνηση. Συνειρμικά, «ταξιδεύουμε» πίσω στα 1878, οπότε η πρώτη κινηματογραφική εικόνα δημιουργήθηκε από τη διαδοχή φωτογραφιών τραβηγμένων από φωτογραφικές μηχανές που είχαν τοποθετηθεί σε σειρά, για να αποδειχθεί ότι κατά τον καλπασμό του, το άλογο τυγχάνει να σηκώνει ταυτόχρονα και τα τέσσερα πόδια του από το έδαφος.
Σήμερα, τι μας συγκινεί στη φωτογραφία σε σχέση με τον κινηματογράφο ή τι παραπάνω μας δίνει η φωτογραφία σχετικά με το σινεμά; Η φωτογραφική μηχανή είναι κι αυτή μία κάμερα που προσδίδει στοιχεία κυρίως από το backstage της κινηματογράφησης και ενέχει τη δική της ποίηση σε αυτό το οποίο βρίσκεται – κινηματογραφικά – σε εξέλιξη.
Τέτοιες φωτογραφίες – από τους χώρους των ταινιών – του Γιώργου Λάνθιμου είναι ορισμένες από αυτές τις οποίες η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση παρουσιάζει στον χώρο της το διάστημα μεταξύ 7 Μαρτίου και 17 Μαΐου 2026. Το σπάνιο καλλιτεχνικό γεγονός φέρει τον τίτλο «Photographs» και είναι η πρώτη έκθεση φωτογραφίας του διεθνούς καταξιωμένου σκηνοθέτη, παραγωγού και σεναριογράφου που έχει παρουσιαστεί στην Ελλάδα.
Γιώργος Λάνθιμος. Πηγή φωτ.: https://www.onassis.org/
Στην πρώτη του συνεργασία με τη Στέγη, ο Λάνθιμος συγκεντρώνει τέσσερις σειρών έργων, με συνολικά 182 φωτογραφίες του από την τελευταία πενταετία, οι οποίες προσφέρουν νέες οπτικές στη βαθύτερη κατανόηση του έργου του αλλά και του ίδιου. Όπως έχει σημειώσει, «η φωτογραφία έχει γίνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, πέρα από τον κινηματογράφο. Μου δίνει πολύ μεγαλύτερη ελευθερία, νιώθω ότι υπάρχουν λιγότεροι κανόνες που σχετίζονται με τη συμβατική αφήγηση».
«Photographs»
Βρίσκοντας «στέγη» στο -1 της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η έκθεση «Photographs» μάς προσφέρει μια άνευ προηγουμένου συνάντηση με την οπτική γλώσσα του Γιώργου Λάνθιμου. Βρισκόμενοι στον χώρο, θα δείτε τρεις φωτογραφικές σειρές που γεννήθηκαν μέσα από τους χώρους των ταινιών του. Πρόκειται για φωτογραφίες τραβηγμένες στο περιθώριο των γυρισμάτων, σε τοποθεσίες πόλεων, όπως της Νέας Ορλεάνης, της Ατλάντα και του Χένλι-ον-Τέιμς (Αγγλία), αλλά και σε στούντιο στη Βουδαπέστη, όπου στήθηκαν ολόκληρες πόλεις ως κινηματογραφικά σκηνικά.
Πολλές από τις φωτογραφίες εμφανίζονται στα πρόσφατα βιβλία του «Dear God, the Parthenon Is Still Broken» (2024), το οποίο περιλαμβάνει εικόνες που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Poor Things» (2023), «i shall sing these songs beautifully» (2024), που δημιουργήθηκε παράλληλα με την ταινία «Ιστορίες καλοσύνης» (2024), και «viscin» (2026), με μια σειρά από φωτογραφίες που δεν έχουν δημοσιευτεί στο παρελθόν και οι οποίες τραβήχτηκαν στα πλατό της τελευταίας του ταινίας, «Βουγονία» (2025).
© Yorgos Lanthimos
Το τέταρτο σύνολο παρουσιάζεται για πρώτη φορά παγκοσμίως και είναι μια εν εξελίξει σειρά προσωπικών φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στην Ελλάδα. Σε αυτές τις φωτογραφίες, τις οποίες συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια μοναχικών περιπάτων στις παρυφές της Αθήνας και σε επισκέψεις του σε ελληνικά νησιά, ο Λάνθιμος εστιάζει στο καθημερινό και το κοινότοπο, αξιοποιώντας τη δυνατότητα του μέσου για αφαίρεση και μεταμόρφωση.
Σε όλο το φωτογραφικό έργο του Λάνθιμου διακρίνεται μια στοχαστική ενασχόληση με το τετριμμένο και το οικείο. Με τον φακό του αποδίδει την αμεσότητα του θέματος με απαράμιλλη διαύγεια και οικειότητα, αποτυπώνοντας έναν κόσμο μοναδικό και σύνθετο. Όπως και στο σινεμά του, αναδύεται μια γλώσσα που λειτουργεί ως αρχείο της ίδιας της δημιουργίας της, μια φωτεινή απεικόνιση των φαινομένων.
© Yorgos Lanthimos
Την έκθεση «Γιώργος Λάνθιμος: Photographs» επιμελείται ο Michael Mack, σε ανάθεση και παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό Λουκά Μπάκα. Με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκθεσης, ο Γιώργος Λάνθιμος θα παρουσιάσει το νέο του φωτογραφικό βιβλίο, «viscin» (2026).
«Ο Γιώργος Λάνθιμος διαθέτει ένα μοναδικό ταλέντο στη χρήση του φακού για τη δημιουργία αφηγήσεων και αυτή η έκθεση αναδεικνύει τη διαρκώς αναπτυσσόμενη ικανότητά του να προκαλεί συναισθηματικά και νοητικά άλματα πίστης πέρα από το κάδρο μιας στατικής εικόνας», αναφέρει ο επιμελητής της έκθεσης, Michael Mack.
«Η εν εξελίξει σειρά ασπρόμαυρων έργων που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα, μακριά από την κινηματογραφική του πρακτική, σηματοδοτεί μια νέα αφετηρία, μια στροφή προς ένα γνώριμο τοπίο. Αναδυόμενη μέσα από μια μακρά παράδοση φωτογραφίας που τεκμηριώνει το τοπίο που έχει αλλοιωθεί από τον άνθρωπο, αντανακλά επίσης μια περίοδο ενδοσκόπησης και τη σημαντική πρόοδό του στη διαμόρφωση της δικής του φωτογραφικής γλώσσας», προσθέτει.
© Yorgos Lanthimos
Ένας από τους πιο ξεχωριστούς auteurs του παγκόσμιου σινεμά, ο Γιώργος Λάνθιμος έχει αναγνωριστεί διεθνώς για τη δημιουργία φανταστικών κόσμων και τις τολμηρές, παράδοξες εξερευνήσεις των ανθρώπινων σχέσεων, χαρακτηριστικά που τον καθιέρωσαν ως μία από τις πιο ιδιαίτερες φωνές του σύγχρονου κινηματογράφου.
Στο φαρέτρα του περιλαμβάνονται πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ, βραβεύσεις με πολυάριθμες διακρίσεις, μεταξύ αυτών ένα βραβείο BAFTA (της Βρετανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης), μια Χρυσή Σφαίρα, ένα βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στις Κάννες και τον Χρυσό Λέοντα στο φεστιβάλ της Βενετίας. Η διακεκριμένη φιλμογραφία του περιλαμβάνει τις ταινίες «Κινέττα», «Κυνόδοντας», «Άλπεις», «Ο αστακός», «Ο θάνατος του ιερού ελαφιού», «Η ευνοούμενη», «Poor Things» και «Ιστορίες καλοσύνης».
© Yorgos Lanthimos
Γεννημένος στην Αθήνα, ο Λάνθιμος ξεκίνησε την καριέρα του σκηνοθετώντας ταινίες για παραστάσεις χοροθεάτρου, καθώς και τηλεοπτικές διαφημίσεις, βιντεοκλίπ, ταινίες μικρού μήκους και θεατρικά έργα. Πέρα από τον κινηματογράφο, είναι και καταξιωμένος φωτογράφος, με συνεργασίες σε editorials και καμπάνιες μόδας. Έχει εκδώσει ήδη τα δύο φωτογραφικά βιβλία «Dear God, the Parthenon is still broken» (VOID) και «i shall sing these songs beautifully» (MACK) και τον Μάρτιο του 2026 θα παρουσιάσει το νέο του φωτογραφικό βιβλίο, «viscin» (2026).
Υπενθυμίζεται ότι η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση έχει επιδείξει ένα διαρκές ενδιαφέρον για τη φωτογραφία μέσω μιας σειράς σημαντικών εκθέσεων, μεταξύ των οποίων ήταν και αυτές των Robert Mapplethorpe, Helmut Newton, Christian Boltanski και Juergen Teller.
Στο Onassis Shop διατίθενται οι φωτογραφικές εκδόσεις του Γιώργου Λάνθιμου και memorabilia της έκθεσης. Στο πλαίσιο της σταθερής της δέσμευσης για ισότιμη πρόσβαση στον πολιτισμό, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση συνεργάζεται με την Alpha Bank, Χορηγό Προσβασιμότητας της έκθεσης.
© Yorgos Lanthimos (τμήμα της φωτογραφίας στην κεντρική του παρόντος σημειώματος)
Γιώργος Λάνθιμος: Photographs στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση (Συγγρού 107) από τις 7 Μαρτίου έως τις 17 Μαΐου 2026. Στο -1 της Στέγης. Επίσκεψη: Πέμπτη-Σάββατο 18:00 - 23:30, Κυριακή 13:00 - 20:00.
Εισιτήρια: Κανονικό εισιτήριο: 10 €, Μειωμένο εισιτήριο, Φίλος Στέγης & Παρέα 5-9 άτομα: 8 €, Ανεργία: 7 €, ΑμεΑ, Συνοδός ΑμεΑ: 5 €. Ομαδικές κρατήσεις στο [email protected]
