Ακούστε μια ωραία ιστορία: στην Αγγλία όπου βρέθηκα πρόσφατα για ένα συνέδριο, γνώρισα τον Έμλυν, τον εικοσάχρονο γιό μιας φίλης από το Ντέβον. Ο Έμλυν δεν πηγαίνει στο πανεπιστήμιο, αλλά έχει μια δουλειά ζηλευτή: είναι δοκιμαστής συστημάτων για τα αυτοκίνητα formula1 της McLaren! Δουλεύει από το σπίτι με ένα simulator και τη δουλειά τη βρήκε στέλνοντας απλώς ένα email.
Μιλώντας μαζί του λιγότερο από δέκα λεπτά, κατάλαβα γιατί συνέβη αυτό: ο Έμλυν που γεννήθηκε το 2006 και που καλά-καλά δεν έχει δίπλωμα οδήγησης, είναι πραγματικά «άρρωστος» με την ιδέα της αυτοκίνησης! Του έδειξα φωτογραφίες από τα δικά μου αυτοκίνητα, ένα κατασκευασμένο το 1972 και ένα το 2000, και μου περιέγραψε με εκπληκτική ακρίβεια & γλαφυρότητα την οδηγική τους συμπεριφορά και τις τεχνικές τους ιδιαιτερότητες.
Τι μαθαίνουμε λοιπόν από την ιστορία του Έμλυν; Αφενός, επιβεβαιώνουμε κάτι που λέμε και γράφουμε συνεχώς: ότι οι περισσότερες από τις δουλειές που θα κάνουν τα παιδιά μας μπορεί και να μην έχουν ακόμη ανακαλυφθεί! Και αφετέρου, πως αν ασχολείσαι επαγγελματικά με αυτό που αγαπάς, πάντοτε θα έχεις εξαιρετική δουλειά - διότι απλούστατα θα είσαι πολύ καλός σε ό,τι κάνεις!
Το μεγάλο ερώτημα βέβαια είναι σε ποιο βαθμό ιστορίες σαν του Έμλυν επηρεάζουν το εκπαιδευτικό σύστημα. Διότι, όπως έχουμε ξαναγράψει δεκάδες φορές, η εκπαίδευση είναι παγκοσμίως ένας κλάδος που αλλάζει αργά και η δομή του παραδοσιακού σχολείου βασίζεται ακόμη στις ανάγκες που δημιούργησε η βιομηχανική επανάσταση τον 18ο αιώνα.
Τα σχολεία επίσης εξακολουθούν να βασίζονται περισσότερο στην ακαδημαϊκή έρευνα και λιγότερο στις ρεαλιστικές ανάγκες που δημιουργεί η ταχύτητα κίνησης των αγορών. Και για να λέμε και την αλήθεια, η εκπαίδευση είναι σχεδόν παντού & κατά κύριο λόγο ένα δωρεάν παρεχόμενο αγαθό - και αυτό την συνδέει άρρηκτα με πολιτικούς συμβιβασμούς, κοινωνικό συντηρητισμό & και παιχνίδια κρατικής εξουσίας.
Στα καθ’ ημάς: είναι αλήθεια πως οι κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη έχουν προσπαθήσει να φέρουν την ελληνική εκπαίδευση πιο κοντά στις ανάγκες της εποχής. Και αν η εκπαιδευτική πολιτική των τελευταίων επτά ετών συνεχιστεί για μια ακόμη δεκαετία, οπωσδήποτε η ελληνική κοινωνία θα δρέψει καρπούς. Αλλά και πάλι, ο ρυθμός μετεξέλιξης του ελληνικού σχολείου σε ένα ευέλικτο μόρφωμα που συνομιλεί ουσιαστικά με την αληθινή ζωή, δεν είναι όσο γρήγορος θα έπρεπε. Για να επιταχυνθούν τα πράγματα χρειάζονται καινοτομίες στον τρόπο που λειτουργεί η κοινωνία, όπως π.χ. στην πολιτεία του Νιου Χαμσάιρ στις ΗΠΑ όπου οι παιδίατροι πλέον εκπαιδεύονται να αρχίσουν να συνταγογραφούν «χρόνο για παιχνίδι», όταν τα παιδιά εμφανίζουν αυξημένο άγχος λόγω πίεσης από το ακαδημαϊκό σύστημα και τους γονείς!
Πιστεύουμε λοιπόν πως μια αναπόφευκτη & δραστική αλλαγή στην Ελληνική εκπαίδευση θα ξεκινήσει σύντομα από τον ιδιωτικό τομέα, που είναι υποχρεωμένος να προσαρμόζεται γρήγορα στις ανάγκες που δημιουργούν οι αγορές. Και μια τέτοια αλλαγή νομοτελειακά θα συμπαρασύρει το δημόσιο σχολείο, που οφείλει να παραμείνει ο κύριος φορέας παροχής εκπαίδευσης μεγάλης κλίμακας στη χώρα.
Και πιστεύουμε ακόμη πως η αλλαγή αυτή θα ξεκινήσει κυρίως από τις μικρότερες μονάδες, εκπαιδευτήρια που λειτουργούν ήδη ή που ετοιμάζονται και που θα θέσουν ως κύρια στόχευση τη σύνδεση της παρεχόμενης γνώσης με τις ανάγκες της αληθινής ζωής. Και αυτό θα καταστεί εφικτό, μόνο αν η εκπαιδευτική διαδικασία ενσωματώσει ουσιαστικά την ευρύτερη κοινότητα που συμπεριλαμβάνει τους γονείς των παιδιών, την ελεύθερη αγορά και την τοπική κοινωνία εν γένει.
Μια τέτοια ευρεία σχολική κοινότητα θα μπορέσει να προσφέρει στα παιδιά ένα συναρπαστικό & πολυποίκιλο εκπαιδευτικό μείγμα, δίνοντας μικρότερη έμφαση στην ακαδημαϊκή θεώρηση των πραγμάτων και προσφέροντας πολύ περισσότερες ευκαιρίες, από νωρίς, για ενεργό συμμετοχή του σχολείου σε αληθινές δράσεις και καταστάσεις. Και αυτό θα συνδέσει επιτέλους τη μάθηση, πραγματικά, με τις ανησυχίες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών και θα μετατρέψει την καθημερινή προσέλευση στο σχολείο σε μια παιγνιώδη & ενθουσιώδη διαδικασία!
Διότι στο τέλος της ημέρας πείτε μου, ποιο παιδί δεν θα ήθελε τα μαθήματα του σχολείου του να μοιάζουν με τη δουλειά του Έμλυν;
* O Γιάννης Γιαννούδης είναι συνιδρυτής στο σχολείο Dorothy Snot & στη διαδικτυακή πλατφόρμα έμπνευσης thewhycommunity.com.
