Στις ευρωατλαντικές σχέσεις, τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά το τέλος της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες.
Ερωτηθείς για το αν υπήρξε σύμπνοια μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών και για το πώς θα κινηθεί η Ευρώπη από εδώ και στο εξής στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι οι ευρωατλαντικές σχέσεις έχουν δοκιμαστεί.
«Δεν είναι μυστικό ότι οι ευρωατλαντικές σχέσεις τον τελευταίο χρόνο έχουν περάσει από περιόδους αναταράξεων», δήλωσε, τονίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει κοινή αντίληψη πως πρέπει να διατηρηθούν σε λειτουργικό επίπεδο.
Όπως ανέφερε, στόχος είναι να επιδιώκονται με καλή πίστη σχέσεις συνεργασίας, «χωρίς συμπεριφορές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εξελίξεις οι οποίες δεν θα μπορούν να διορθωθούν στη συνέχεια».
Θετικό κλίμα μετά τις διευκρινίσεις Τραμπ
Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι το κλίμα κατά τον χρόνο διεξαγωγής της Συνόδου Κορυφής ήταν σαφώς βελτιωμένο, μετά τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου.
«Τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα, στον βαθμό που ο πρόεδρος Τραμπ αποσαφήνισε ότι δεν προτίθεται να επιβάλει πρόσθετους δασμούς στις χώρες που υποστήριξαν ανοικτά τη Γροιλανδία», ανέφερε.
Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε πως «δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να καταλάβει έδαφος που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας».
Επιφυλάξεις για το Συμβούλιο Ειρήνης
Αναφερόμενος στο Συμβούλιο Ειρήνης, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι, έτσι όπως είναι σήμερα διατυπωμένο, «όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουμε δυσκολία να συμμετέχουμε».
Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι η Ελλάδα είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην απόφαση 2803, η οποία νομιμοποίησε το Συμβούλιο Ειρήνης των ΗΠΑ αποκλειστικά ως προσωρινή διοίκηση της Γάζας, προκειμένου να υλοποιηθούν τα επόμενα στάδια του ειρηνευτικού σχεδίου, όπως έχει συμφωνηθεί.
Για την παρουσία της Ευρώπης στη Μέση Ανατολή
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
«Θέλουμε να είμαστε παρόντες. Θέλουμε η Ευρώπη να είναι παρούσα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σημείωσε ότι τόσο η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, όσο και αρκετά κράτη-μέλη βρίσκουν ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνηθεί η ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, ακόμη κι αν η πλήρης συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης είναι νομικά δύσκολη.
Όπως εξήγησε, ο αρχικός σκοπός του Συμβουλίου ήταν η ειρήνευση στη Γάζα και η μεταβατική διοίκηση, ώστε να ακολουθήσει φάση ανοικοδόμησης και να τεθεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επίλυση του Παλαιστινιακού.
Αρκτική: Ζήτημα παγκόσμιας ασφάλειας
Σε ό,τι αφορά την προστασία της Αρκτικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε ότι, παρότι γεωγραφικά μακριά από την Ελλάδα, αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για το ΝΑΤΟ, την ασφάλεια της Ευρώπης και των ΗΠΑ.
Υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρξει στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, προκειμένου να αποτραπεί η ενίσχυση της επιρροής της Κίνας ή της Ρωσίας στην περιοχή.
«Ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές» για τη Γροιλανδία
Ειδικά για τη Γροιλανδία, ο πρωθυπουργός ήταν κατηγορηματικός: «Οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες. Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας».
Τόνισε ότι μόνο η ίδια η Γροιλανδία και το βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον της περιοχής, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι οι ΗΠΑ έχουν δικαιολογημένες ανησυχίες για την ασφάλεια της Αρκτικής.
Όπως σημείωσε, υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης αυτών των ανησυχιών τόσο μέσω του ΝΑΤΟ όσο και μέσω της διμερούς συμφωνίας ΗΠΑ–Δανίας του 1951, με σεβασμό στην ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Δεν υπήρξε οργανωμένη ευρωπαϊκή συνεννόηση
Απαντώντας σε ερώτηση για το αν υπήρξε συνεννόηση μεταξύ του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και Ευρωπαίων ηγετών πριν τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο στο Νταβός, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι δεν είχε αυτή την εντύπωση.
Όπως είπε, δεν υπήρξε οργανωμένο πλαίσιο συνεννόησης σε ευρωπαϊκό ή νατοϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι οι σχετικές συζητήσεις αφορούν κυρίως τη Δανία και τις ΗΠΑ, με την ΕΕ να στηρίζει πλήρως τις επιλογές της Κοπεγχάγης.
Για τη στρατηγική αυτονομία και την ευρωπαϊκή ισχύ
Κατά τα λοιπά, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει ουσιαστικά στη στρατηγική της αυτονομία, θυμίζοντας ότι η Ελλάδα υπήρξε από τις πρώτες χώρες που στήριξαν αυτή την προσέγγιση.
«Έχουν γίνει σημαντικά βήματα από τη Διάσκεψη των Βερσαλλιών και μετά. Η Ελλάδα ήταν πάντα επισπεύδουσα σε αυτή τη λογική», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η στρατηγική αυτονομία συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
«Πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών μας στην αξία της ισχύος μας. Αυτό αφορά και την Ελλάδα και συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση», κατέληξε.
Αναλυτικά η συνέντευξη του πρωθυπουργού:
Ναντίν Χαρδαλιά (ΣΚΑΪ): Καλημέρα, κ. Πρόεδρε. Η ένταση γύρω από τη Γροιλανδία ανέδειξε ρωγμές στη σχέση Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και συνοχή στο μήνυμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τον σεβασμό στην κυριαρχία και στο Διεθνές Δίκαιο. Εσείς από αυτή τη Σύνοδο σήμερα αναχωρείτε πιο αισιόδοξος ή πιο απαισιόδοξος;
Και ήθελα να μας πείτε, επίσης, αν υπήρξε σύμπνοια για το πώς θα προχωρήσει η Ευρώπη από εδώ και στο εξής ή υπήρχαν διαφοροποιήσεις στο πώς πρέπει να αντιμετωπίζει τέτοιου είδους πιέσεις;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι μυστικό ότι οι ευρωατλαντικές σχέσεις τον τελευταίο χρόνο έχουν περάσει από περιόδους αναταράξεων. Παρά ταύτα, όλοι αναγνωρίζουμε ότι πρέπει καλή τη πίστει να επιδιώκουμε αυτές οι σχέσεις να διατηρηθούν σε λειτουργικό επίπεδο, χωρίς να υπάρχουν συμπεριφορές οι οποίες θα μπορούν να οδηγήσουν σε εξελίξεις οι οποίες δεν θα μπορούν να διορθωθούν στη συνέχεια.
Σίγουρα σε σχέση με τον χρόνο τον οποίον συγκλήθηκε αυτή η Σύνοδος Κορυφής τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα, στον βαθμό που ο Πρόεδρος Trump χθες αποσαφήνισε ότι δεν προτίθεται να επιβάλει πρόσθετους δασμούς στις χώρες που υποστήριξαν ανοιχτά τη Γροιλανδία κι ότι προφανώς δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να καταλάβει έδαφος το οποίο ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας.
Από εκεί και πέρα, όμως, είναι επίσης ξεκάθαρο ότι οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους κι ότι πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο συνεννόησης, όπου όλοι να γνωρίζουμε ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις σε περίπτωση που ξεπεραστούν τα όρια.
Νομίζω ότι με πολύ μεγάλη σαφήνεια και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις δηλώσεις του, τις οποίες μας ανάγνωσε και νομίζω ότι αποτυπώνουν το πνεύμα της συνεδρίασης, θέτει αυτό το πλαίσιο.
Η Ελλάδα, όπως έχω πει πολλές φορές, είναι μία χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στρατηγική σχέση όμως με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οπότε έχουμε κάθε λόγο πάντα να επιδιώκουμε οι όποιες αναταράξεις -και μην κοροϊδευόμαστε, ήταν αρκετές- να είναι πρόσκαιρες και να προσπαθούμε να βρίσκουμε λύσεις οι οποίες θα είναι προς το συμφέρον όλων.
Η προστασία της Αρκτικής, εμείς ως Ελλάδα μπορεί να είμαστε μακριά από την Αρκτική είναι όμως μία κρίσιμη προτεραιότητα για το ΝΑΤΟ, για την ασφάλεια της Ευρώπης, για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρέπει, λοιπόν, να μπορούμε να βρούμε έναν τρόπο να συνεργαστούμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, έτσι ώστε να μπορέσουμε να αποτρέψουμε τυχόν επιρροή της Κίνας ή της Ρωσίας σε μια περιοχή όπως είναι η Γροιλανδία, που είναι στρατηγικής σημασίας για τη συνολική ασφάλεια του ΝΑΤΟ.
Μαρία Ψαρά (STAR): Κύριε Πρόεδρε, είπατε ότι η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά έχει και μία στρατηγική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πώς μπορεί, λοιπόν, να ισορροπεί πατώντας σε δυο βάρκες ή ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος της χώρας μας για τη γεφύρωση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ηνωμένων Πολιτειών;
Και μια δεύτερη ερώτηση, καταθέσατε μία συμβιβαστική πρόταση για το Συμβούλιο Ειρήνης του Αμερικανού Προέδρου. Θα ήθελα να ξέρω αν συζητήθηκε αυτή η πρόταση που κάνατε και πώς έγινε δεκτή από τις υπόλοιπες χώρες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Στη μεν πρώτη ερώτηση νομίζω ότι σας απάντησα ήδη. Η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι μία χώρα η οποία αυτή τη στιγμή είναι μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, δεσμεύεται από το πλαίσιο της πολυμέρειας και του Διεθνούς Δικαίου που έχει καθορίσει τις διεθνείς σχέσεις εδώ και 70 και πλέον χρόνια.
Θεωρώ ότι το πλαίσιο αυτό τελικά είναι προς όφελος και των Ηνωμένων Πολιτειών και δεν θα κουραστώ να προσπαθώ να πείθω τους Αμερικανούς συνομιλητές μου ότι η οποιαδήποτε ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις ζημιώνει τόσο την Ευρώπη όσο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από εκεί και πέρα, πράγματι για το Συμβούλιο της Ειρήνης νομίζω το έχουμε ξεκαθαρίσει ότι έτσι όπως είναι διατυπωμένο όχι μόνο η Ελλάδα αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουμε δυσκολία να συμμετέχουμε.
Παρά ταύτα, η Ελλάδα υπήρξε πρωταγωνίστρια στην απόφαση 2803, η οποία νομιμοποίησε το Συμβούλιο αυτό και τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Προέδρου Trump και των Ηνωμένων Πολιτειών, μόνο όμως ως προσωρινή διοίκηση της Γάζας προκειμένου να υλοποιηθούν τα επόμενα στάδια του ειρηνευτικού σχεδίου, όπως αυτό έχει συμφωνηθεί.
Η Ελλάδα είναι χώρα η οποία έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Θέλουμε να είμαστε παρόντες. Θέλουμε η Ευρώπη να είναι παρούσα.
Και νομίζω ότι και η κα Kaja Kallas αλλά και πολλές άλλες χώρες βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνήσουμε αν όχι την ανοιχτή συμμετοχή μας, γιατί αυτό νομικά μπορεί να είναι δύσκολο, αλλά την με κάποιο τρόπο ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών έτσι ώστε αυτό το Συμβούλιο Ειρήνης να επανέλθει στον αρχικό του προορισμό.
Και ο αρχικός του προορισμός ήταν εξ αρχής η ειρήνευση στη Γάζα και η μεταβατική διοίκηση έτσι ώστε να μπορούμε να περάσουμε σε μία φάση ανοικοδόμησής της, αλλά και ένα πρώτο βήμα τελικά για να μπορέσει να επιλυθεί ουσιαστικά το Παλαιστινιακό.
Σοφία Φασουλάκη (MEGA): Καλημέρα, κ. Πρόεδρε. Μάθαμε από τη δημοσιότητα τη συνάντηση που είχε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Mark Rutte με τον Donald Trump, από τον οποίο στη συνέχεια ενημερωθήκαμε για αυτή τη συμφωνία-πλαίσιο για τη Γροιλανδία. Θα ήθελα να ρωτήσω εάν εσείς μάθατε περισσότερες λεπτομερείς γύρω από αυτό το σχέδιο σήμερα και αν αυτό το σχέδιο αφορά και την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Εμπλεκόμαστε σε αυτό εμείς και πώς;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν γίναμε σοφότεροι, αλλά νομίζω ότι οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες. Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και τελικά μόνο η Γροιλανδία και το Βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για την τύχη της Γροιλανδίας.
Σε αυτό ήταν κατηγορηματική και η Πρωθυπουργός της Δανίας, αλλά νομίζω ότι και όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνταχθήκαμε, θέλω να θυμίσω με μεγάλη ταχύτητα, πίσω από αυτήν την θέση.
Επαναλαμβάνω: εάν το ζήτημα είναι η προστασία της Αρκτικής, δικαιολογημένα οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ανησυχία για το θέμα αυτό. Είναι μείζον θέμα. Μη βλέπετε που για εμάς είναι, όπως είπα πριν, πολύ μακριά ο Αρκτικός Κύκλος. Είναι, όμως, ένα μείζον ζήτημα παγκόσμιας ασφάλειας.
Υπάρχουν τρόποι, και μέσα από το ΝΑΤΟ και μέσα από την υφιστάμενη διμερή συμφωνία ΗΠΑ - Δανίας από το 1951, να αντιμετωπιστεί το ζήτημα αυτό, στο πλαίσιο όμως, όπως σας είπα, της προστασίας και της διασφάλισης της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Δημήτρης Γκάτσιος (ΕΡΤ): Καλημέρα και από εμένα, κ. Πρόεδρε. Πολλές ώρες συζητήσεων, όχι μόνο σήμερα, αλλά και τα 24ώρα που προηγήθηκαν, για την Γροιλανδία. Θα ήθελα να σας ρωτήσω ποια διδάγματα αντλεί η Ευρωπαϊκή Ένωση από την κρίση στη Γροιλανδία και πώς μπορεί η Ένωση να ενισχύσει τη συνοχή της χωρίς να μπει σε ένα καθεστώς και σε ένα περιβάλλον αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει στη στρατηγική της αυτονομία έχει γίνει πια κοινός τόπος. Το λέω διότι υπήρξα ένας από τους πρώτους ο οποίος υπεραμύνθηκε αυτής της προσέγγισης.
Έχουν γίνει σημαντικά βήματα από τότε που το θέμα τέθηκε για πρώτη φορά στη Διάσκεψη των Βερσαλλιών. Η Ελλάδα ήταν πάντα επισπεύδουσα σε αυτήν την λογική: περισσότερη αμυντική συνεργασία, περισσότεροι πόροι για την άμυνα». Αλλά η στρατηγική αυτονομία περνάει και μέσα από την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Θα έχουμε στις 12 Φεβρουαρίου την ευκαιρία να συζητήσουμε ειδικά το ζήτημα αυτό.
Η γνώμη μας θα μετράει όσο πιο ισχυροί είμαστε και νομίζω ότι πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών μας, στην αξία της ισχύος μας. Αυτό είναι κάτι το οποίο αφορά και την πατρίδα μας την Ελλάδα, αλλά αφορά συνολικά και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μαρία Αρώνη (ΑΠΕ): Μία συμπληρωματική ερώτηση σε σχέση με τη συμφωνία που είπε ότι έκλεισε ο Donald Trump με τον Mark Rutte για την Γροιλανδία. Η ερώτησή μου είναι σας ενημέρωσε, γνωρίζετε αν ο Mark Rutte εξουσιοδοτήθηκε από κάποιους ευρωπαίους ηγέτες ή αν συμβουλεύτηκε κάποιους ευρωπαίους ηγέτες πριν συνομιλήσει με τον Donald Trump στο Νταβός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σίγουρα δεν συμβουλεύτηκε εμένα. Αλλά η εντύπωσή μου είναι ότι δεν υπήρξε ένα οργανωμένο πλαίσιο συνεννόησης, σίγουρα όχι σε επίπεδο ευρωπαϊκό, θεσμικό.
Πιστεύω ότι τελικά το ΝΑΤΟ, όπως είπα, έχει έναν ρόλο να παίξει στην Αρκτική, αλλά τελικά αυτές οι συζητήσεις αφορούν τη Δανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και φυσικά η Δανία έχει την πλήρη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι η ίδια αποφασίσει ότι είναι προς το δικό της συμφέρον και το συμφέρον της Γροιλανδίας.
Ευχαριστώ πολύ, καλό σας βράδυ.
