Στη Νίκαια δεν κρίθηκε ένας υπουργός. Κρίθηκε ένα όριο. Όταν μια ομάδα ανθρώπων εμποδίζει την είσοδο ενός εκλεγμένου Υπουργού Υγείας σε δημόσιο νοσοκομείο, το ζήτημα δεν είναι αν τον συμπαθούμε ή αν συμφωνούμε μαζί του. Το ζήτημα είναι αν αποδεχόμαστε ότι κάποιος μπορεί να αποφασίζει ποιος «μπαίνει» και ποιος «δεν μπαίνει» σε δημόσιο χώρο.
Το νοσοκομείο δεν είναι κομματικό γραφείο. Είναι δημόσιος θεσμός. Ανήκει σε όλους. Ο Υπουργός Υγείας είναι ο πολιτικός προϊστάμενος του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Η παρουσία του σε δημόσια δομή δεν είναι χάρη. Είναι άσκηση αρμοδιότητας. Σε ένα κράτος δικαίου, η ελεύθερη άσκηση καθηκόντων προστατεύεται. Η διαφωνία είναι δικαίωμα. Η διαμαρτυρία επίσης. Ο αποκλεισμός όμως δεν είναι διαμαρτυρία. Είναι επιβολή.
Η Δημοκρατία δεν λειτουργεί με face control. Δεν έχει πορτιέρη ιδεολογικής καθαρότητας. Δεν μοιράζει άδειες παρουσίας. Αν σήμερα γίνεται ανεκτό ότι μια μειοψηφία μπορεί να παρεμποδίζει έναν εκλεγμένο υπουργό επειδή διαφωνεί μαζί του, τότε αύριο το ίδιο σκεπτικό μπορεί να εφαρμοστεί (δυστυχώς έχει ήδη εφαρμοστεί κατ’ επανάληψη) σε έναν πανεπιστημιακό, σε έναν ομιλητή, σε έναν καλλιτέχνη, σε έναν πολίτη. Η λογική είναι απλή: «Δεν μας αρέσεις, άρα δεν μπαίνεις.» Αυτή η λογική δεν είναι προοδευτική. Είναι αυταρχική.
Η ευρωπαϊκή ιστορία μάς έχει διδάξει κάτι πολύ συγκεκριμένο: οι εκτροπές δεν ξεκινούν απότομα. Ξεκινούν με εξαιρέσεις. Με μικρές μετατοπίσεις ανοχής. Με τη σκέψη ότι «σε αυτή την περίπτωση ίσως να είναι δικαιολογημένο». Έτσι διαβρώνονται οι κανόνες. Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει προσπάθειες παρεμπόδισης ομιλητών, πιέσεις σε καλλιτέχνες, στοχοποίηση ανθρώπων λόγω ταυτότητας ή αντιλήψεων. Κάθε φορά που γίνεται ανεκτό το «εσύ δεν έχεις θέση εδώ», το όριο μετακινείται.
Ως γιατρός, γνωρίζω τι σημαίνει δημόσιος χώρος υγείας. Εκεί δεν ρωτάς τον ασθενή τι ψηφίζει πριν τον φροντίσεις. Δεν κάνεις ιδεολογικό έλεγχο εισόδου. Ο δημόσιος χώρος υπάρχει ακριβώς για να υπερβαίνει τις διαφορές.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό: η σιωπή. Όταν λίγοι επιβάλλουν και οι πολλοί σιωπούν, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα. Είναι ανοχή. Και η ανοχή δημιουργεί προηγούμενα. Δεν είναι μόνο ευθύνη του κράτους να εφαρμόζει τον νόμο. Είναι ευθύνη όλων μας να μη συνηθίζουμε την αυθαιρεσία όταν στρέφεται εναντίον εκείνων με τους οποίους διαφωνούμε.
Με τον κ. Γεωργιάδη μπορεί κανείς να διαφωνεί σε πολλά ζητήματα πολιτικής. Η διαφωνία είναι θεμιτή και αναγκαία. Όμως άλλο η διαφωνία και άλλο η απονομιμοποίηση. Άλλο η κριτική και άλλο ο φυσικός αποκλεισμός. Αναγνωρίζω την εργατικότητα και τη διάθεσή του να παρεμβαίνει ενεργά στο σύστημα υγείας. Αναγνωρίζω επίσης τη διαχρονική του στάση κατά του αντισημιτισμού, σε μια περίοδο όπου η ρητορική μίσους επανεμφανίζεται με ανησυχητική ευκολία. Η δική μου επιλογή δεν είναι η εύκολη, αρνητική κριτική από απόσταση. Είναι η θεσμική στάση: προτάσεις, διάλογος, συμμετοχή.
Σήμερα θεωρώ αυτονόητο να υπερασπιστώ το δικαίωμα ενός εκλεγμένου υπουργού να εισέρχεται σε δημόσιο νοσοκομείο, ανεξάρτητα από το αν συμφωνώ σε όλα μαζί του. Το κάνω ως πολίτης. Το κάνω ως γιατρός. Το κάνω ως Έλληνας εβραϊκού θρησκεύματος που γνωρίζει πολύ καλά πού οδηγεί η λογική του «εσείς δεν έχετε θέση εδώ».
Η Δημοκρατία δεν είναι επιλεκτική. Ή ισχύει για όλους — ή δεν ισχύει για κανέναν.
*Ο Ηλίας Πέσσαχ είναι Αναπλ. Καθηγητής Αιματολογίας
