Ένα παιδί στο Τελ Αβίβ ξέρει από τα πέντε του πού είναι το καταφύγιο. Η σειρήνα δεν είναι πολιτικός συμβολισμός. Είναι υπενθύμιση ότι η ύπαρξη ενός κράτους αμφισβητείται καθημερινά. Το Ισραήλ δεν βρίσκεται σε μια «συνηθισμένη περιφερειακή κρίση». Βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα καθεστώς που εδώ και δεκαετίες διακηρύσσει ότι επιδιώκει την εξαφάνισή του και επενδύει συστηματικά στα μέσα για να το πετύχει. Το Ιράν δεν κρύβει τις προθέσεις του· τις επαναλαμβάνει, τις διδάσκει, τις εξοπλίζει.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι θεμελιώδες: ο αντίπαλος δεν είναι ο ιρανικός λαός. Οι πρώτοι όμηροι της Τεχεράνης είναι οι ίδιοι οι Ιρανοί πολίτες. Γυναίκες διώκονται επειδή αρνούνται να συμμορφωθούν με εξαναγκαστικούς θρησκευτικούς κανόνες. Νέοι φυλακίζονται ή εκτελούνται επειδή διαδήλωσαν. Δημοσιογράφοι φιμώνονται. Το πρόβλημα δεν είναι ένα έθνος. Είναι ένα θεοκρατικό καθεστώς που επιβιώνει μέσω καταστολής στο εσωτερικό και αποσταθεροποίησης στο εξωτερικό.
Το καθεστώς της Τεχεράνης δεν είναι απλώς αυταρχικό. Είναι θεοκρατικό και ανοιχτά αντιδυτικό. Δεν ανέχεται την ελευθερία. Δεν ανέχεται την ισότητα. Δεν ανέχεται τη διαφορετική άποψη. Και δεν ανέχεται την ίδια την ύπαρξη του Ισραήλ. Η ρητορική περί «εξάλειψης» και περί σύγκρουσης με τη «δυτική παρακμή» δεν είναι υπερβολή. Είναι στρατηγική κατεύθυνση. Αυτή η κατεύθυνση υλοποιείται μέσω οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς, μέσω πυραυλικών προγραμμάτων και μέσω μιας συστηματικής προσπάθειας περικύκλωσης και φθοράς. Η επιδίωξη πυρηνικής δυνατότητας δεν είναι τεχνολογική φιλοδοξία. Είναι εργαλείο στρατηγικής ασυλίας.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα βρίσκεται ένα κράτος που, παρά τη διαρκή πίεση, επέλεξε να επενδύσει σε θεσμούς, στην οικονομία, στην τεχνολογία και στην αποτροπή. Το Ισραήλ δεν είναι απλώς στρατιωτική δύναμη. Είναι κοινωνία καινοτομίας, με ζωντανή δημοκρατική αντιπαράθεση και θεσμική ανθεκτικότητα. Στον αμυντικό τομέα, συστήματα όπως το Iron Dome έχουν σώσει χιλιάδες αμάχους από ρουκέτες που εκτοξεύονται με στόχο τον τρόμο. Το Ισραήλ δεν απειλεί να εξαφανίσει άλλους λαούς. Υπερασπίζεται το δικαίωμά του να υπάρχει.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν αυτή τη στάση όχι από ιδεολογική εμμονή, αλλά από στρατηγική συνέπεια. Επί οκτώ δεκαετίες, η αμερικανική ισχύς αποτέλεσε τον βασικό πυλώνα της διεθνούς σταθερότητας: ελευθερία ναυσιπλοΐας, ασφάλεια συμμαχιών, αποτροπή αναθεωρητικών δυνάμεων. Αν η Ουάσιγκτον έστελνε σήμερα το μήνυμα ότι ένας σύμμαχος μπορεί να απειλείται υπαρξιακά χωρίς αποφασιστική στήριξη, το πλήγμα δεν θα ήταν περιφερειακό. Θα ήταν συστημικό. Η αποτροπή δεν είναι επιλογή πολέμου. Είναι άρνηση παράδοσης.
Σε αυτό το σημείο αναδύεται και μια βαθύτερη δυτική αμηχανία. Η μεγαλύτερη υποκρισία δεν είναι η κριτική προς το Ισραήλ. Η κριτική είναι θεμιτή σε κάθε δημοκρατία – αποτελεί απόδειξη της ζωντάνιας της. Υποκρισία είναι να απαιτείς από μια δημοκρατία ηθική τελειότητα, ενώ αντιμετωπίζεις μια θεοκρατία με κατανόηση. Να εξαντλείς την αυστηρότητά σου σε όσους λογοδοτούν και να επιδεικνύεις επιείκεια σε όσους δεν λογοδοτούν σε κανέναν. Η κριτική στη δημοκρατία είναι δικαίωμα. Η ανοχή στη θεοκρατία είναι αφέλεια. Η στρατηγική σύγκλιση του Ιράν με τη Ρωσία και την Κίνα ενισχύει το διακύβευμα. Η κοινή επιδίωξη περιορισμού της δυτικής επιρροής δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου κάθε ένδειξη δισταγμού μεταφράζεται σε πρόσκληση για περαιτέρω πίεση. Όταν η αποτροπή υποχωρεί σε ένα σημείο, υποχωρεί παντού.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Η χώρα μας γνωρίζει τι σημαίνει να ζεις σε περιβάλλον αναθεωρητισμού. Γνωρίζει τι σημαίνει αμφισβήτηση κυριαρχίας και γεωπολιτική ρευστότητα. Η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι συμβολική. Είναι πολλαπλασιαστής ισχύος. Η αποδυνάμωση του Ισραήλ θα σήμαινε μια πιο ασταθή περιοχή και λιγότερα περιθώρια αποτροπής για όλους.
Το δίλημμα της εποχής μας είναι καθαρό: δημοκρατία ή θεοκρατία, αποτροπή ή κατευνασμός. Η στήριξη στο Ισραήλ και στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ιδεολογική προσκόλληση. Είναι ψυχρός στρατηγικός ρεαλισμός. Είναι αναγνώριση ότι ο κόσμος των ανοιχτών κοινωνιών δεν είναι αυτονόητος. Στηρίζεται σε ισορροπίες ισχύος που πρέπει να προστατεύονται εγκαίρως. Αν οι δημοκρατίες φοβηθούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, δεν θα ηττηθούν πρώτα από την ισχύ των αντιπάλων τους. Θα ηττηθούν από τον δικό τους δισταγμό. Σε τέτοιες στιγμές δεν διαλέγεις αν θα πάρεις θέση. Διαλέγεις σε ποιον κόσμο θέλεις να ζήσεις.
* Ο Ηλίας Πεσσάχ είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Αιματολογίας
