Η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας φέρνουν το ζήτημα των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου στο επίκεντρο των συζητήσεων της Ευρωζώνης.
Στη σημερινή συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, το θέμα της ενέργειας αναδεικνύεται σε βασική προτεραιότητα, με πρωτοβουλία του προέδρου του Eurogroup και υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη.
Το κλίμα ανησυχίας ενισχύθηκε μετά το κλείσιμο των διεθνών αγορών την προηγούμενη Παρασκευή, όταν η τιμή του αργού πετρελαίου κινήθηκε κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι. Η εξέλιξη αυτή ενεργοποίησε αντανακλαστικά τόσο στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις όσο και στα οικονομικά επιτελεία των κρατών-μελών, καθώς μια παρατεταμένη άνοδος θα μπορούσε να μετατραπεί σε νέο ενεργειακό σοκ για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, μια νέα εκτίναξη των τιμών θα μπορούσε να ανοίξει τη συζήτηση για την ενεργοποίηση μέτρων στήριξης, τα οποία σε πρώτη φάση θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
«Υπάρχει κοινή ανησυχία για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο η Ευρώπη να κινηθεί έγκαιρα, συντονισμένα και με καθαρή κατεύθυνση», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προέδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης.
Ενεργειακό ρίσκο για την Ευρώπη
Από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος του Eurogroup βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τους ομολόγους του στην Ευρωζώνη, με στόχο την παρακολούθηση των εξελίξεων και τον συντονισμό των πιθανών παρεμβάσεων.
Μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ επιχειρεί να ολοκληρώσει την ενεργειακή της μετάβαση και να μειώσει δραστικά την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Σε σχέση με την κρίση του 2022, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εμφανίζονται σήμερα καλύτερα προετοιμασμένοι, καθώς έχουν ήδη δημιουργηθεί εργαλεία και μηχανισμοί συντονισμένης αντιμετώπισης πιθανών ενεργειακών αναταράξεων.
Το «ψυχολογικό όριο» των 100 δολαρίων
Κομβικό σημείο για την εξέλιξη της κρίσης θεωρείται το επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι. Η προσέγγιση ή η υπέρβαση αυτού του ορίου θεωρείται κρίσιμη για την ενεργοποίηση παρεμβάσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, ο κρατικός προϋπολογισμός έχει σχεδιαστεί με βασική υπόθεση μέσης τιμής πετρελαίου περίπου 63 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, στο δημοσιονομικό σχεδιασμό έχει ενσωματωθεί και δυσμενές σενάριο, το οποίο προβλέπει τιμές που θα μπορούσαν να φτάσουν έως τα 100 δολάρια.
Στελέχη του οικονομικού επιτελείου επισημαίνουν ότι για να εξεταστεί η λήψη μέτρων στήριξης θα πρέπει η τιμή του πετρελαίου να παραμείνει κοντά στα επίπεδα αυτά για τουλάχιστον έναν μήνα. Αντίστοιχα, ουσιαστική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά θα υπάρξει μόνο εφόσον η μέση τιμή του πετρελαίου κινηθεί στα 100 δολάρια σε ετήσια βάση.
Για να συμβεί αυτό, θα απαιτούνταν τιμές σημαντικά υψηλότερες από τα σημερινά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο έτος, κάτι που προς το παρόν θεωρείται λιγότερο πιθανό από τους αναλυτές.
Ισχυρότερη δημοσιονομική θέση
Στην Αθήνα τονίζεται ότι η τρέχουσα συγκυρία βρίσκει την ελληνική οικονομία σε σαφώς καλύτερη θέση σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022. Τότε η χώρα βρισκόταν ακόμη στη φάση εξόδου από τη δεκαετή οικονομική κρίση και τις επιπτώσεις της πανδημίας, γεγονός που περιόριζε τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Σήμερα, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα διαθέτει μεγαλύτερη οικονομική ανθεκτικότητα και ισχυρότερη δημοσιονομική βάση, στοιχεία που επιτρέπουν καλύτερη διαχείριση πιθανών εξωτερικών κραδασμών.
Παρά ταύτα, το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για τον πληθωρισμό, το κόστος παραγωγής και την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
