Τη στρατηγική της για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης ξεδιπλώνει η κυβέρνηση, παρουσιάζοντας ένα σύνολο παρεμβάσεων που στοχεύουν ταυτόχρονα στην πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης κατοικιών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ενεργοποίηση κλειστών ακινήτων, ο περιορισμός της περαιτέρω απορρόφησης κατοικιών από τη βραχυχρόνια μίσθωση και η ενίσχυση της πληθυσμιακής αποσυμφόρησης των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι το στεγαστικό πρόβλημα έχει αποκτήσει διαρθρωτικά χαρακτηριστικά. Το έλλειμμα κατοικιών εκτιμάται σε περίπου 180.000 ακίνητα, την ώρα που η ζήτηση συγκεντρώνεται σε περιορισμένες γεωγραφικές ζώνες, κυρίως στο κέντρο της Αθήνας, σε τμήματα της Θεσσαλονίκης και σε τουριστικές περιοχές. Η ανισορροπία αυτή μεταφράζεται σε υψηλά ενοίκια και δυσκολία πρόσβασης στη στέγη για εργαζόμενους, νέους και δημόσιους λειτουργούς.
Στήριξη εργαζομένων πρώτης γραμμής
Ένα από τα πρώτα μέτρα αφορά την άμεση ελάφρυνση εκπαιδευτικών και υγειονομικών που υπηρετούν εκτός μεγάλων μητροπολιτικών περιοχών. Προβλέπεται επιστροφή δύο ενοικίων τον χρόνο, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, για όσους μισθώνουν κατοικία εκτός Περιφέρειας Αττικής (πλην Π.Ε. Νήσων) και εκτός Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Το μέτρο απευθύνεται σε περίπου 50.000 εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές και στοχεύει να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που έχει λάβει διαστάσεις, καθώς η αδυναμία εξεύρεσης στέγης λειτουργεί αποτρεπτικά ακόμη και για την κάλυψη οργανικών θέσεων σε νοσοκομεία και σχολεία της περιφέρειας.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τα Airbnb
Σημαντική αλλαγή έρχεται και στο μέτωπο των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Οι περιορισμοί που εφαρμόζονται ήδη σε τμήματα του Δήμου Αθηναίων επεκτείνονται πλέον και στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, σε μια προσπάθεια να ανακοπεί η περαιτέρω συρρίκνωση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Παράλληλα, εισάγεται ρύθμιση που μπλοκάρει την καταστρατήγηση των περιορισμών μέσω μεταβιβάσεων: ακίνητα που αλλάζουν ιδιοκτησία στις ζώνες όπου ισχύει «πάγωμα» διαγράφονται από το Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής και δεν μπορούν να επανενταχθούν για όσο διαρκεί ο περιορισμός.
«Κατασκευάζω – Νοικιάζω»: Στροφή στην οργανωμένη παραγωγή κατοικιών
Στον πυρήνα της νέας στεγαστικής πολιτικής βρίσκεται το πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω», με το οποίο επιχειρείται να δοθεί ώθηση στην οργανωμένη παραγωγή κατοικιών αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση.
Το σχήμα απευθύνεται σε εταιρείες κατασκευών και διαχείρισης ακινήτων, οι οποίες θα μπορούν είτε να ανεγείρουν νέες κατοικίες είτε να μετατρέπουν ακίνητα άλλης χρήσης σε οικιστικά. Προϋπόθεση είναι τα ακίνητα να διατίθενται για τουλάχιστον δέκα χρόνια στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης, με ελεγχόμενο μίσθωμα.
Ως βασικό φορολογικό κίνητρο, το εισόδημα από τα ενοίκια θα εκπίπτει από τον φόρο εισοδήματος των νομικών προσώπων, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα τέτοιων επενδύσεων και αυξάνοντας σταδιακά το απόθεμα προσιτής στέγης.
Αναβάθμιση του «Ανακαινίζω – Νοικιάζω»
Παράλληλα, ενισχύεται το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», το οποίο στοχεύει στην ενεργοποίηση χιλιάδων κλειστών κατοικιών. Η επιδότηση φτάνει έως τις 36.000 ευρώ, με επιπλέον προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί και κάλυψη έως 90% του επιλέξιμου κόστους.
Η χρηματοδότηση αφορά κυρίως εργασίες ανακαίνισης και βασικής ενεργειακής αναβάθμισης, με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες έως 120 τ.μ., ώστε τα ακίνητα να επανέλθουν στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Κίνητρα εξόδου από τα μεγάλα αστικά κέντρα
Το πακέτο συμπληρώνεται με μέτρα δημογραφικής και χωρικής ανασύνταξης. Το πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης για μόνιμη εγκατάσταση σε περιοχές με πληθυσμιακή συρρίκνωση, που ξεκίνησε από τον Έβρο, επεκτείνεται σε Περιφερειακές Ενότητες της Βόρειας Ελλάδας, όπως Δράμα, Φλώρινα, Κιλκίς, Σέρρες, Πέλλα και Καστοριά.
Οι δικαιούχοι λαμβάνουν 10.000 ευρώ για οικισμούς έως 500 κατοίκους ή 6.000 ευρώ για μεγαλύτερους οικισμούς, ενώ πλέον στο πρόγραμμα εντάσσονται και πρωτεύουσες νομών με καθοδική πληθυσμιακή τάση. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν εργαζόμενοι με τηλεργασία, Έλληνες του εξωτερικού, συνταξιούχοι και νέοι απόφοιτοι που εγκαθίστανται μόνιμα για εργασία.
